การผันคำ

การผันคำ หรือ การลงวิภัตติปัจจัย คือการเปลี่ยนแปลงรูปคำในประโยค เพื่อแสดงเพศ พจน์ การก บุรุษ กาล วาจก มาลา ฯลฯ การเปลี่ยนแปลงรูปคำเช่นนี้ไม่พบในภาษาไทย แต่จะพบในภาษาในหลายๆตระกูล เช่น ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน เป็นต้น

การผันคำนาม

การผันคำนามตามเพศและพจน์ใน
ภาษาสเปน

การผันคำนามจะแสดงเพศ พจน์ และการกของคำนั้นๆในประโยค โดยแต่ละภาษาก็จะมีจำนวนเพศ พจน์ และการกที่ไม่เท่ากัน เช่น ภาษาเยอรมันมีเพียง 4 การก แต่ภาษาสันสกฤตมีถึง 8 การก ภาษาอังกฤษมีเพียง 2 พจน์ แต่ภาษาหลายภาษาในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียนมีถึง 4 พจน์

ตัวอย่างการผันคำนามตามพจน์และการกในภาษาบาลี

นร (คนผู้ชาย)
การก	พจน์
	เอกพจน์	พหูพจน์
ประธาน	นโร	นรา
กรรมตรง	นรํ	นเร
เครื่องมือ	นเรน	นเรภิ, นเรหิ
กรรมรอง	นรสฺส, นราย, นรตฺถํ	นรานํ
แหล่งที่มา	นรสฺมา, นรมฺหา, นรา	นเรภิ, นเรหิ
เจ้าของ	นรสฺส	นรานํ
สถานที่	นรสฺมิ, นรมฺหิ, นเร	นเรสุ
อาลปานะ	นโร	นรา

การผันคำสรรพนาม

การผันคำสรรพนามจะคล้ายคลึงกับการผันคำนาม ซึ่งจะแสดงเพศ พจน์ และการกในประโยค โดยจะแตกต่างจากคำนามที่ว่า คำนามจะเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มหน่วยเสียงที่ท้ายคำเพื่อแสดงเพศ พจน์ การก แต่สรรพนามมักจะเปลี่ยนรูปคำไปเลย

ตัวอย่างการผันคำสรรพนามตามเพศ พจน์ และการกในภาษาไอซ์แลนด์

	การก	บุรุษที่ 1	บุรุษที่ 2	บุรุษที่ 3
				เพศชาย	เพศหญิง	เพศกลาง
เอกพจน์	กรรตุ.	ég	þú	hann	hún	það
	กรรม.	mig	þig	hann	hana	það
	สัมปทาน.	mér	þér	honum	henni	því
	สัมพันธ.	mín	þín	hans	hennar	þess
พหูพจน์	กรรตุ.	við	þið	þeir	þær	þau
	กรรม.	okkur	ykkur	þá	þær	þau
	สัมปทาน.	okkur	ykkur	þeim
	สัมพันธ.	okkar	ykkar	þeirra