อำเภอภูเวียง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอภูเวียง
แผนที่จังหวัดขอนแก่น เน้นอำเภอภูเวียง
คำขวัญ: ภูเวียงเมืองเก่า ศาลเจ้าจอมปากช่อง
พัทยาสองโสภิณ เกาะกุดหินหาดสวรรค์
ศรัทธามั่นหลวงปู่ธีร์ ชมวิถีถิ่นควายไทย[1]
พิกัดภูมิศาสตร์: 16°39′16″N 102°22′37″E / 16.65444°N 102.37694°E / 16.65444; 102.37694
อักษรไทยอำเภอภูเวียง
อักษรโรมันAmphoe Phu Wiang
จังหวัดขอนแก่น
พื้นที่
 • ทั้งหมด621.6 ตร.กม. (240.0 ตร.ไมล์)
ประชากร (2561)
 • ทั้งหมด72,749
 • ความหนาแน่น117.03 คน/ตร.กม. (303.1 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์40150
รหัสภูมิศาสตร์4016
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอภูเวียง หมู่ที่ 3 ถนนภูเวียง-กุดฉิม ตำบลภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น 40150
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอภูเวียง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอภูเวียงตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

 ภูเวียงเป็นเมืองเก่ามาแต่โบราณกาล  โดยจะเห็นได้ว่าเมื่อแรกตั้ง จังหวัดขอนแก่น มีเพียง 3 เมืองเท่านั้น คือ เมืองชนบท เมืองภูเวียง และเมืองขอนแก่น โดยที่เมืองภูเวียงเป็นเมืองที่อยู่ทางด้านทิศตะวันตก คนทั้งหลายมักจะเรียกเมืองภูเวียงว่าเป็น “หัวเมืองเอกฝ่ายตะวันตก”

ตามประวัติมหาดไทยส่วนภูมิภาค ของอำเภอภูเวียง ปรากฏว่าเมืองประมาณ พ.ศ. 2300  มีพรานป่าคนหนึ่งชื่อสิงห์ ภายลังได้รับแต่งตั้งเป็น “กวนทิพย์มนตรี” ได้เข้าไปล่าเนื้อในเขาภูเวียง กวนทิพย์มนตรีเดิมอยู่บ้านข่าเชียงพิณ อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ ได้เห็นในวงภูเวียงเป็นทีราบน้ำท่าอุดมสมบูรณ์เป็นทำเลที่เหมาะสมแก่การทำมาหากิน จึงชักชวนพี่น้องเข้าไปตั้งหลักฐานบ้านเรือนครั้งแรก อพยพไปประมาณ 10 ครอบครัว ไปตั้งบ้านบริเวณบริเวณด่านช้างชุม เพราะที่ตรงนั้นมีโขลงช้างป่ามารวมกันมาก คือ บ้านเมืองเก่าในปัจจุบัน

ขณะนั้นพื้นแผ่นดินภูเวียงขึ้นกับประเทศลาว ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระเจ้าตากสินมหาราชของประเทศไทย เมื่อกวนทิพย์มนตรีไปตั้งบ้านเรือน ณ ดังกล่าวและต่อมามีประชาชนเมืองยโสธร นครจำปาศักดิ์ และนครเวียงจันทน์ เข้าไปอยู่จำนวนมาก บ้านเมืองก็ขยายออกไปหลายหมู่บ้าน ทางเจ้าเมืองเวียงจันทร์ได้แต่ตั้งให้กวนทิพย์มนตรีเป็นเจ้าเมืองภูเวียง ส่งผ้าขาวเป็นเครื่องบรรณาการแก่เมืองเวียงจันทน์  

ต่อมากวนทิพย์มนตรีถึงแก่กรรม จึงตั้งท้าวศรีสุธอน้องชาย เป็นเจ้าเมืองแทน ในระหว่างนั้น พระวอพระตาเป็นกบฎต่อเมืองผู้ครองนครเวียงจันทน์  และได้หลบตัวมาอยู่ในเมืองโกมุทไสย์ (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) ต่อมาเจ้านครเวียงจันทน์สั่งให้ทหารจับพระวอพระตา เมื่อพระวอพระตารู้ตัวจึงหลบหนีไปอยู่ดอนมดแดงแขวงเมืองอุบลราชธานี เจ้านครเวียงจันทร์สั่งให้แม่ทัพคุมทหาร ติดตามไปจับพระวอพระตาประหารชีวิต ความทราบถึงพระเจ้าตากสินทราบพิโรธ เห็นเจ้านครเวียงจันทร์ดูหมิ่นพระเดชานุภาพ และรุกล้ำแดนไทย จึงส่งให้เจ้าพระยาจักรี (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) และเจ้าพระยาสุรสีห์  (สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท) สองพี่น้องยกทัพไปปราบเจ้านครเวียงจันทน์ ปรากฏว่าพระยาจักรีตีนครเวียงจันทน์แตก และเข้ายึดเมืองนครเวียงจันทน์ และหลวงพระบางไว้ได้ ต่อมาท้าวศรีสุธอเจ้าเมืองภูเวียง ซึ่งอยู่ในความปกครองของเจ้าผู้ปกครองนครเวียงจันทร์ไหวตัวทัน จึงยอมอ่อนน้อมต่อพระยาจักรี และพระยาจักรีจึงสั่งให้ท้าวศรีสุธอกลับไปเป็นเจ้าเมืองภูเวียงดังเดิม และให้ขึ้นกับเจ้าเมืองหนองคายซึ่งเป็นเมืองใหญ่ ท้าวศรีสุธอถึงแก่กรรม ทางราชการได้แต่งตั้งเจ้าเมืองต่อจากท้าวศรีสุธอต่อมาอีก 2 คน เมื่อท้าวสุธอที่ 3 ถึงแก่กรรม พระศรีธงชัยเป็นเจ้าเมืองแทนเมื่องพระศรีธงชัยถึงแก่กรรม ข้าหลวงจันทร์มาซึ่งส่งมาจากหนองคายเป็นเจ้าเมืองแทน แล้วจึงยุบภูเวียงเป็นอำเภอ ขึ้นตรงต่อจังหวัดขอนแก่น เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2369

การจัดตั้งเป็นจังหวัด[แก้]

ภาพพื้นที่โครงการจัดตั้งจังหวัดภูเวียง แยกออกจากจังหวัดขอนแก่น

ประชาชนในพื้นที่ยื่นคำขอต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2546 ให้มีการเสนอร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดภูเวียง ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด เพื่อแยก อำเภอภูเวียง (ปัจจุบันแยกเป็น 2 อำเภอ คือ อำเภอภูเวียง และอำเภอเวียงเก่า) อำเภอชุมแพ อำเภอสีชมพู อำเภอหนองเรือ อำเภอภูผาม่าน และอำเภอหนองนาคำ รวมกันขึ้นเป็น จังหวัดภูเวียง โดยมีผู้เข้าชื่อเสนอร่างจำนวนประมาณ 70,000 คน ซึ่งเกินจำนวน 5 หมื่นคน ตามที่กฎหมายกำหนด ส่งผลให้ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้สามารถนำเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรได้ แต่ปัจจุบันยังไม่ได้รับการพิจารณา

ก่อนหน้านี้ มึความพยายามผลักดันให้มีการก่อตั้งจังหวัดชุมแพ แต่เมื่อถึงขั้นตอนลงประชามติ พบว่ามีผู้ลงชื่อไม่ถึงจำนวน 5 หมื่นคน ทำให้ พรบ.จัดตั้งจังหวัดชุมแพตกไป[2] ในเวลาต่อมาจึงได้มีความพยายามผลักดันให้อำเภอภูเวียงเป็นศูนย์กลางของจังหวัดใหม่อีกครั้ง[3][4]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอภูเวียงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 114 หมู่บ้าน ได้แก่

ลำดับที่ ชื่อตำบล ชื่ออังกฤษ หมู่บ้าน
1 ภูเวียง Phu Wiang 8
2 หนองกุงธนสาร Nong Kung Thanasan 16
3 สงเปือย Song Pueai 11
4 บ้านเรือ Ban Ruea 9
5 นาหว้า Na Wa 11
6 กุดขอนแก่น Kut Khon Kaen 15
7 หนองกุงเซิน Nong Kung Soen 9
8 นาชุมแสง Na Chum Saeng 12
9 ทุ่งชมพู Thung Chomphu 8
10 ดินดำ Din Dam 7
11 หว้าทอง Wa Thong 8


การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอภูเวียงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลภูเวียง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลภูเวียง
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงธนสาร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุงธนสารทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาชุมแสง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาชุมแสงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกุดขอนแก่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดขอนแก่นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเรือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเรือทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหว้าทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหว้าทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงเซิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุงเซินทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสงเปือย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสงเปือยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งชมพู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งชมพูทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดินดำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดินดำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลภูเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูเวียง (นอกเขตเทศบาลตำบลภูเวียง)

การศึกษา[แก้]

โรงเรียน/วิทยาลัย/มหาวิทยาลัย[แก้]

ที่ตั้งอยู่ในตัวอำเภอ

  • มหาวิทยาลัย/วิทยาลัย
    • วิทยาลัยเทคโนโลยีภูเวียงพานิชยการ
  • ประถมศึกษา
    • โรงเรียนบ้านนาก้านเหลือง (ประจำอำเภอ)
    • โรงเรียนชุมชนอนุบาลภูเวียง (ประจำอำเภอ)
    • โรงเรียนภูเวียงศึกษา
  • อนุบาล
    • โรงเรียนอนุบาลศรีวิสุทธ์
    • โรงเรียนอนุบาลนัทพร
    • โรงเรียนอนุบาลโรศวิมลศึกษา
    • โรงเรียนอนุบาลศริวิโรศศึกษา
    • โรงเรียนอนุบาลศิริเนตร (หนองหญ้าป้อง)

ที่ตั้งอยู่นอกตัวอำเภอ

    • โรงเรียนบ้านกุดขอนแก่น
    • โรงเรียนบ้านไคร่นุ่น
    • โรงเรียนบ้านค้อ
    • โรงเรียนบ้านโนนสำราญ
    • โรงเรียนบ้านเลิงแสง
    • โรงเรียนหนองโพนนาหม่อ
    • โรงเรียนจตุรคามรังสรรค์
    • โรงเรียนบ้านนาแพงคุรุรัฐสามัคคี
    • โรงเรียนบ้านกุดดุกวิทยา
    • โรงเรียนดินดำวังชัยวิทยา
    • โรงเรียนบ้านหนองทุ่มโนนสวรรค์
    • โรงเรียนบ้านกุดแคนประชาสรรค์
    • โรงเรียนบ้านโคกสงเปือยดอนดู่วิทยา
    • โรงเรียนบ้านทุ่งชมพู
    • โรงเรียนบ้านหนองพลวง
    • โรงเรียนบ้านห้วยขี้หนูดอนเพิ่มวิทยา
    • โรงเรียนบ้านกุดน้ำใส
    • โรงเรียนบ้านนาชุมแสง
    • โรงเรียนบ้านหนองย่างแลนหนองทุ่ม
    • โรงเรียนบ้านหนองลุมพุกบุ่งแสง
    • โรงเรียนบ้านหัวฝาย
    • โนนอุดมสะอาดวิทยา
    • โรงเรียนบ้านคำใหญ่
    • โรงเรียนนาหว้านาเจริญ
    • โรงเรียนบ้านโนนกระเดา
    • โรงเรียนโนนสมบูรณ์ประชาสรรค์
    • โรงเรียนโสกห้างศึกษา
    • โรงเรียนห้วยชันวิทยา
    • โรงเรียนบ้านโคกสง่า
    • โรงเรียนบ้านเรือ
    • โรงเรียนสวนกล้วยห้วยชันวิทยาคาร
    • โรงเรียนบ้านโพนเพ็กพิทยา
    • โรงเรียนตรคามวิทยาสรรค์
    • โรงเรียนบ้านสงเปือย
    • โรงเรียนบ้านอ่างศิลา
    • โรงเรียนบ้านโคกไร่
    • โรงเรียนบ้านถ้ำแข้
    • โรงเรียนหนองกุงเซินหนองโนพัฒนา
    • โรงเรียนหนองกระแหล่งกระเดาวิทยา
    • โรงเรียนโนนศิลาโนนม่วงวิทยา
    • โรงเรียนบ้านหนองกุงธนสารโศภน
    • โรงเรียนบ้านโคกสหกรณ์เทพรักษา
    • โรงเรียนบ้านวังขอนแดง
    • โรงเรียนบ้านหัน
    • โรงเรียนบ้านโคกกลางวิทยา
    • โรงเรียนหนองผักแว่นโป่งสังข์วิทยา
    • โรงเรียนบ้านห้วยบง
    • โรงเรียนบ้านพระบาท
    • โรงเรียนบ้านหว้าทอง

ธนาคาร[แก้]

สถานพยาบาล[แก้]

คมนาคม[แก้]

ทางหลวงแผ่นดิน[แก้]

ทางหลวงหมายเลข 2038 ขนาด 4 ช่องจราจร เป็นทางหลวงที่มีจุดเริ่มต้นจากถนนหมายเลข12 บริเวณอำเภอหนองเรือ ผ่านอำเภอภูเวียง สิ้นทุดที่อำเภอเวียงเก่า

ทางหลวงหมายเลข 2133 เป็นทางหลวงที่มีจุดเริ่มต้นจากทางหลวงหมายเลข228 บริเวณอำเภอศรีบุญเรือง (จังหวัดหนองบัวลำภู) ผ่านอำเภอหนองนาคำ มาสิ้นสุดที่ทางหลวงหมายเลข2038 บริเวณตัวเมืองอำเภอภูเวียง

ทางหลวงชนบท[แก้]

ทางหลวงหมายเลข ขก.2005 เป็นทางหลวงชนบทที่ใช้สัญจรระหว่างอำเภอภูเวียงและอำเภอชุมแพโดยมีจุดเริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข12(ถนนมะลิวัลย์)บริเวณเทศบาลตำบลโคกสูงสัมพันธ์ อำเภอชุมแพสิ้นสุดที่ถนน2038 เทศบาลตำบลภูเวียงอำเภอภูเวียง

สถานที่ราชการและหน่วยงานสำคัญ[แก้]

  • โรงพยาบาลภูเวียง
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอภูเวียง
  • ที่ว่าการอำเภอภูเวียง
  • สถานีตำรวจภูธรภูเวียง
  • เทศบาลตำบลภูเวียง
  • สถานีขนส่งผู้โดยสารอำเภอภูเวียง
  • ที่ทำการไปรษณีย์อำเภอภูเวียง (รหัสไปรษณีย์ 40150)
  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอภูเวียง
  • การประปาส่วนภูมิภาคอำเภอภูเวียง
  • สำนักงานการเกษตรภูเวียง
  • สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยภูเวียง
  • สำนักงานสหกรณ์การเกษตรอำเภอภูเวียง

แหล่งท่องเที่ยว[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]