อำเภอภูเวียง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอภูเวียง
แผนที่จังหวัดขอนแก่น เน้นอำเภอภูเวียง
ภูเวียงเมืองเก่า ศาลเจ้าจอมปากช่อง
พัทยาสองโสภิณ เกาะกุดหินหาดสวรรค์
ศรัทธามั่นหลวงปู่ธีร์ ชมวิถีถิ่นควายไทย[1]
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอภูเวียง
อักษรโรมัน Amphoe Phu Wiang
จังหวัด ขอนแก่น
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 621.6 ตร.กม.
ประชากร 72,435 คน (พ.ศ. 2559)
ความหนาแน่น 116.52 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์ 4016
รหัสไปรษณีย์ 40150
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอภูเวียง หมู่ที่ 3 ถนนภูเวียง-กุดฉิม ตำบลภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น 40150
พิกัด 16°39′16″N 102°22′37″E / 16.65444°N 102.37694°E / 16.65444; 102.37694
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4329 1229
หมายเลขโทรสาร 0 4329 1225

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอภูเวียง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอภูเวียงตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

 ภูเวียงเป็นเมืองเก่ามาแต่โบราณกาล  โดยจะเห็นได้ว่าเมื่อแรกตั้ง จังหวัดขอนแก่น มีเพียง 3 เมืองเท่านั้น คือ เมืองชนบท เมืองภูเวียง และเมืองขอนแก่น โดยที่เมืองภูเวียงเป็นเมืองที่อยู่ทางด้านทิศตะวันตก คนทั้งหลายมักจะเรียกเมืองภูเวียงว่าเป็น “หัวเมืองเอกฝ่ายตะวันตก”

ตามประวัติมหาดไทยส่วนภูมิภาค ของอำเภอภูเวียง ปรากฏว่าเมืองประมาณ พ.ศ. 2300  มีพรานป่าคนหนึ่งชื่อสิงห์ ภายลังได้รับแต่งตั้งเป็น “กวนทิพย์มนตรี” ได้เข้าไปล่าเนื้อในเขาภูเวียง กวนทิพย์มนตรีเดิมอยู่บ้าข่าเชียงพิณ อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ ได้เห็นในวงภูเวียงเป็นทีราบน้ำท่าอุดมสมบูรณ์เป็นทำเลที่เหมาะสมแก่การทำมาหากิน จึงชักชวนพี่น้องเข้าไปตั้งหลักฐานบ้านเรือนครั้งแรก อพยพไปประมาณ 10 ครอบครัว ไปตั้งบ้านบริเวณบริเวณ”ด่านช้างชุม” เพราะที่ตรงนั้นมีโขลงข้างป่ามารวมกันมาก คือ บ้านเมืองเก่าในปัจจุบัน

ขณะนั้นพื้นแผ่นดินภูเวียงขึ้นกับประเทศลาว ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระเจ้าตากสินมหาราชขอประเทศไทย เมื่อกวนทิพย์มนตรีไปตั้งบ้านเรือน ณ ดังกล่าวและต่อมามีประชาชนเมืองยโสธร นครจำปาศักดิ์ และนครเวียงจันทร์ เข้าไปอยู่จำนวนมาก บ้านเมืองก็ขยายออกไปหลายหมู่บ้าน ทางเจ้าเมืองเวียงจันทร์ได้แต่ตั้งให้กวนทิพย์มนตรีเป็นเจ้าเมืองภูเวียง ส่งผ้าขาวเป็นเครื่องบรรณาการ แก่เมืองเวียงจันทร์  

ต่อมากวนทิพย์มนตรีถึงแก่กรรม จึงตั้งท้าวศรีสุธอน้องชาย เป็นเจ้าเมืองแทน ในระหว่างนั้น  พระวอพระตาเป็นกบฎต่อเมืองผู้ครองนครเวียงจันทร์  และได้หลบตัวมาอยู่ในเมืองโกมุทไสย์ (จังหวัดหนองบัวลำภู) ต่อมาเจ้านครเวียงจันทร์สั่งให้ทหารจับพระวอพระตา เมื่อพระวอพระตารู้ตัวจึงหลบหนีไปอยู่ดอนมดแดงแขวงเมืองอุบลราชธานี เจ้านครเวียงจันทร์สั่งให้แม่ทัพคุมทหาร ติดตามไปจับพระวอพระตาประหารชีวิต ความทราบถึงพระเจ้าตากสินทราบพิโรธ เห็นเจ้านครเวียงจันทร์ดูหมิ่นพระเดชานุภาพ และรุกล้ำแดนไทย จึงส่งให้เจ้าพระยาจักรี (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) และเจ้าพระยาสุรสิห์  (สมเดชกรมพระราชวังบวร) สองพี่น้องยกทัพไปปราบเจ้านครเวียงจันทร์ ปรากฏว่าพระยาจักรีตีนครเวียงจันทร์แตก และเข้ายึดเมืองนครเวียงจันทร์ และหลวงพระบางไว้ได้ ต่อมาท้าวศรีสุธอเจ้าเมืองภูเวียง ซึ่งอยู่ในความปกครองของเจ้าผู้ปกครองนครเวียงจันทร์ไหวตัวทัน จึงยอมอ่อนน้อมต่อพระยาจักรี และพระยาจักรีจึงสั่งให้ท้าวศรีสุธอกลับไปเป็นเจ้าเมืองภูเวียงดังเดิม และให้ขึ้นกับเจ้าเมืองหนองคายซึ่งเป็นเมืองใหญ่ ท้าวศรีสุธอถึงแก่กรรม ทางราชการได้แต่งตั้งเจ้าเมืองต่อจากท้าวศรีสุธอต่อมาอีก 2 คน เมื่อท้าวสุธอที่ 3 ถึงแก่กรรม พระศรีธงชัยเป็นเจ้าเมืองแทนเมื่องพระศรีธงชัยถึงแก่กรรม ข้าหลวงจันทร์มาซึ่งส่งมาจากหนองคายเป็นเจ้าเมืองแทน แล้วจึงยุบภูเวียงเป็นอำเภอ ขึ้นตรงต่อจังหวัดขอนแก่น เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2369

การจัดตั้งเป็นจังหวัด[แก้]

ภาพพื้นที่โครงการจัดตั้งจังหวัดภูเวียง แยกออกจากจังหวัดขอนแก่น

ประชาชนในพื้นที่ยื่นคำขอต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2546 ให้มีการเสนอร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดภูเวียง ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด เพื่อแยก อำเภอภูเวียง (ปัจจุบันแยกเป็น 2 อำเภอ คือ อำเภอภูเวียง และอำเภอเวียงเก่า) อำเภอชุมแพ อำเภอสีชมพู อำเภอหนองเรือ อำเภอภูผาม่าน และอำเภอหนองนาคำ รวมกันขึ้นเป็น จังหวัดภูเวียง โดยมีผู้เข้าชื่อเสนอร่างจำนวนประมาณ 70,000 คน ซึ่งเกินจำนวน 5 หมื่นคน ตามที่กฎหมายกำหนด ส่งผลให้ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้สามารถนำเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรได้ แต่ปัจจุบันยังไม่ได้รับการพิจารณา

ก่อนหน้านี้ มึความพยายามผลักดันให้มีการก่อตั้งจังหวัดชุมแพ แต่เมื่อถึงขั้นตอนลงประชามติ พบว่ามีผู้ลงชื่อไม่ถึงจำนวน 5 หมื่นคน ทำให้ พรบ.จัดตั้งจังหวัดชุมแพตกไป[2] ในเวลาต่อมาจึงได้มีความพยายามผลักดันให้อำเภอภูเวียงเป็นศูนย์กลางของจังหวัดใหม่อีกครั้ง[3][4]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอภูเวียงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 114 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ภูเวียง (Phu Wiang) 8 หมู่บ้าน
2. หนองกุงธนสาร (Nong Kung Thanasan) 16 หมู่บ้าน
3. สงเปือย (Song Pueai) 11 หมู่บ้าน
4. บ้านเรือ (Ban Ruea) 9 หมู่บ้าน
5. นาหว้า (Na Wa) 11 หมู่บ้าน
6. กุดขอนแก่น (Kut Khon Kaen) 15 หมู่บ้าน
7. หนองกุงเซิน (Nong Kung Soen) 9 หมู่บ้าน
8. นาชุมแสง (Na Chum Saeng) 12 หมู่บ้าน
9. ทุ่งชมพู (Thung Chomphu) 8 หมู่บ้าน
10. ดินดำ (Din Dam) 7 หมู่บ้าน
11. หว้าทอง (Wa Thong) 8 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอภูเวียงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลภูเวียง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลภูเวียง
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงธนสาร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุงธนสารทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาชุมแสง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาชุมแสงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกุดขอนแก่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดขอนแก่นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเรือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเรือทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหว้าทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหว้าทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงเซิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุงเซินทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสงเปือย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสงเปือยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งชมพู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งชมพูทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดินดำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดินดำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลภูเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูเวียง (นอกเขตเทศบาลตำบลภูเวียง)

สถานพยาบาล[แก้]

สถานศึกษา[แก้]

โรงเรียน[แก้]

มัธยมศึกษา

ประถมศึกษา

  • โรงเรียนบ้านนาก้านเหลือง (ประถมประจำอำเภอ)
  • โรงเรียนชุมชนอนุบาลภูเวียง (ประถมประจำอำเภอ)
  • โรงเรียนภูเวียงศึกษา

อนุบาล

  • โรงเรียนอนุบาลศรีวิสุทธ์
  • โรงเรียนอนุบาลนัทพร
  • โรงเรียนอนุบาลโรศวิมลศึกษา
  • โรงเรียนอนุบาลศริวิโรศศึกษา

ธนาคาร[แก้]

  • ธนาคารออมสิน สาขาภูเวียง
  • ธนาคารกรุงศรีอยุธยา สาขาภูเวียง
  • ธนาคารกรุงไทย สาขาภูเวียง
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาภูเวียง

สถานที่ราชการและหน่วยงานสำคัญ[แก้]

  • โรงพยาบาลภูเวียง
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอภูเวียง
  • ที่ว่าการอำเภอภูเวียง
  • สถานีตำรวจภูธรภูเวียง
  • เทศบาลตำบลภูเวียง
  • สถานีขนส่งผู้โดยสารอำเภอภูเวียง
  • ที่ทำการไปรษณีย์อำเภอภูเวียง (รหัสไปรษณีย์ 40150)
  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอภูเวียง
  • การประปาส่วนภูมิภาคอำเภอภูเวียง
  • สำนักงานการเกษตรภูเวียง
  • สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยภูเวียง
  • สำนักงานสหกรณ์การเกษตรอำเภอภูเวียง

แหล่งท่องเที่ยว[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]