อำเภอพาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอพาน
แผนที่จังหวัดเชียงราย เน้นอำเภอพาน
พระธาตุจอมแว่ศักดิ์สิทธิ์ แหล่งผลิตลำไย ถ้ำ​ผา​โขง
งามสดใส เลื่องลือไกลถิ่นข้าวสาร งามตระการ
พระธาตุสามดวง​ ​เที่ยวดอยหลวงน้ำตกปูแกง
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอพาน
อักษรโรมัน Amphoe Phan
จังหวัด เชียงราย
รหัสทางภูมิศาสตร์ 5705
รหัสไปรษณีย์ 57120
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 1,023.0 ตร.กม.
ประชากร 122,646 คน (พ.ศ. 2557)
ความหนาแน่น 119.88 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ถนนพหลโยธิน ตำบลเมืองพาน อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย 57120
พิกัด 19°33′14″N 99°44′26″E / 19.55389°N 99.74056°E / 19.55389; 99.74056
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5372 1495
หมายเลขโทรสาร 0 5372 1911

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอพาน (คำเมือง: Lanna-Phan.png)[1] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

ที่ตั้ง​[แก้]

อำเภอพานตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ของอำเภอเมืองเชียงราย​ ระยะห่าง​ประมาณ ​43 ​กิโลเมตร​

อาณาเขตติดต่อ[แก้]

ประวัติ[แก้]

อำเภอพานเดิมตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2450 โดยจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอเมืองพาน ต่อมา ปี พ.ศ. 2451 ได้โอนกิ่งอำเภอเมืองพาน เข้าไปอยู่กับอำเภอแม่ใจ และอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย บางส่วน จนถึง พ.ศ. 2455 ทางราชการได้ยกฐานะกิ่งอำเภอเมืองพาน แล้วยุบอำเภอแม่ใจ และเขตอำเภอเมืองเชียงรายบางส่วน ให้ขึ้นกับอำเภอเมืองพาน ต่อมาทางราชการได้สั่งเปลี่ยนชื่ออำเภอเมืองพาน เป็นอำเภอพาน เนื่องจากชื่อคำว่าเมือง ไปซ้ำกับอำเภอเมือง ซึ่งเป็นที่ตั้งของศาลากลางจังหวัด และได้เรียกชื่อว่า อำเภอพาน มาถึงทุกวันนี้

ภูมิประเทศ[แก้]

พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มและที่ราบระหว่างภูเขา

  • ทิวเขาสูงระหว่าง 350-600 เมตรจากระดับน้ำทะเล เป็นแนวยาวทางทิศตะวันออกและตะวันตก
  • ลำน้ำที่สำคัญ ได้แก่ ลำน้ำแม่ส้าน ​ลำน้ำแม่ลาว ลำน้ำร่องธาร​ และลำน้ำแม่เย็น​ ​
  • แหล่งน้ำที่สำคัญ ได้แก่ หนองฮ่าง หนองเวียงห้าว ​หนองบวกปลาค้าว และหนองควายหลวง ​

รายชื่อนายอำเภอ[แก้]

ชื่อ ปีที่ดำรงตำแหน่ง
พระศุภการกำจร พ.ศ. 2458-พ.ศ. 2464
หลวงปรีชานรัฐกิจ พ.ศ. 2464-พ.ศ. 2470
นายชื่น ไชยศิริ พ.ศ. 2470-พ.ศ. 2473
ขุนวรคุตต์คณารักษ์ พ.ศ. 2473-พ.ศ. 2473
หลวงนิคมเปาวเขตต์ พ.ศ. 2474-พ.ศ. 2479
นายปาน พรหมพยัตย์ พ.ศ. 2479-พ.ศ. 2479
นายสุจิตต์ สมบัติศิริ พ.ศ. 2479-พ.ศ. 2482
ขุนนาควรรณไวยโรจน์ พ.ศ. 2482-พ.ศ. 2483
ขุนพิพิธสุขอำนวย พ.ศ. 2483-พ.ศ. 2489
นายถนอม โฆษโยธิน พ.ศ. 2489-พ.ศ. 2490
นายกมล สุทธนะ พ.ศ. 2490-พ.ศ. 2495
นายจรูญ ธนะสังข์ พ.ศ. 2495-พ.ศ. 2504
นายสุชาติ ส. วงค์พันธ์ พ.ศ. 2504-พ.ศ. 2508
นายรอด พวงจันทร์ พ.ศ. 2508-พ.ศ. 2511
นายพุธ ศิริพงษ์ พ.ศ. 2511-พ.ศ. 2514
นายสมเกียรติ เกียรติสมฤทธิ์ พ.ศ. 2514-พ.ศ. 2519
ว่าที่ ร.ต.สุพงศ์ มนัสไพบูลย์ พ.ศ. 2519-พ.ศ. 2523
นายพิศิษฐ์ ผโลศิลป์ พ.ศ. 2523-พ.ศ. 2525
นายชาญณรงค์ ยงพาณิชย์ พ.ศ. 2525-พ.ศ. 2528
นายสำเริง ปุณโยปกรณ์ พ.ศ. 2528-พ.ศ. 2529
นายเรียบ นราดิศร พ.ศ. 2529-พ.ศ. 2530
นายจรัส ฤทธิ์อุดม พ.ศ. 2530-พ.ศ. 2532
นายโกเมศ แดงทองดี พ.ศ. 2532-พ.ศ. 2534
นายบรรจง สุทธิคมน์ พ.ศ. 2534-พ.ศ. 2539
นายศักดา คิดหาทอง พ.ศ. 2539-พ.ศ. 2541
นายสัญญา สันทัด พ.ศ. 2541-พ.ศ. 2546
นายวิชิต บุญกังวาน พ.ศ. 2546-พ.ศ. 2547
นายสุชาติ สุวรรณกาศ พ.ศ. 2547-พ.ศ. 2548
นายมนัส โสกันธิกา พ.ศ. 2548-พ.ศ. 2549
นายวิชิต บุญกังวาน พ.ศ. 2549-พ.ศ. 2550
นายชนะชัย เศรษฐพัฒน์ พ.ศ. 2550
นายประพันธ์ ภู่งาม พ.ศ. 2550-พ.ศ. 2551
นายชวลิต เมฆจำเริญ พ.ศ. 2551-พ.ศ. 2553
นายชัยณรงค์ บุญวิวัฒนาการ พ.ศ. 2553-พ.ศ. 2554
นายสัมฤทธิ์ สวามิภักดิ์ พ.ศ. 2554 - ปัจจุบัน

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอพานแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น ​15 ตำบล​ จำนวน ​229 ​หมู่บ้าน​ ดังนี้

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[2]
1. สันมะเค็ด LN-Tambon-San Makhet.png San Makhet 19 3,483 10,539
2. แม่อ้อ LN-Tambon-Mae O.png Mae O 20 3,301 9,506
3. ธารทอง LN-Tambon-Than Thong.png Than Thong 11 2,421 6,534
4. สันติสุข LN-Tambon-Santi Suk.png Santi Suk 9 1,983 5,349
5. ดอยงาม LN-Tambon-Doi Ngam.png Doi Ngam 14 2,228 6,394
6. หัวง้ม LN-Tambon-Hua Ngom.png Hua Ngom 13 2,446 6,923
7. เจริญเมือง LN-Tambon-Cha Roen Mueang.png Charoen Mueang 21 2,977 8,403
8. ป่าหุ่ง LN-Tambon-Pa Hung.png Pa Hung 17 3,702 9,526
9. ม่วงคำ LN-Tambon-Muang Kham.png Muang Kham 17 3,050 8,343
10. ทรายขาว LN-Tambon-Sai Khao.png Sai Khao 17 3,950 9,831
11. สันกลาง LN-Tambon-San Klang.png San Klang 17 3,124 8,437
12. แม่เย็น LN-Tambon-Mae Yen.png Mae Yen 11 2,033 5,573
13. เมืองพาน LN-Tambon-Mueang Phan.png Mueang Phan 24 7,623 19,301
14. ทานตะวัน LN-Tambon-Than Tawan.png Than Tawan 12 2,211 6,264
15. เวียงห้าว LN-Tambon-Wiang Hao.png Wiang Hao 8 1,262 3,441

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอพานประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลเมืองพาน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเมืองพาน
  • เทศบาลตำบลสันมะเค็ด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันมะเค็ดทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่อ้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่อ้อทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลธารทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธารทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสันติสุข ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันติสุขทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอยงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอยงามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวง้ม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวง้มทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเจริญเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเจริญเมืองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลป่าหุ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าหุ่งทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงคำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทรายขาวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสันกลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันกลางทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่เย็น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่เย็นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองพาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองพาน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเมืองพาน)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทานตะวัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทานตะวันทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงห้าว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงห้าวทั้งตำบล

สถานที่สำคัญ[แก้]

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

วัด[แก้]

วัดราษฏร์มหานิกาย[แก้]

วัดราษฏร์ธรรมยุติกนิกาย[แก้]

โรงเรียน[แก้]

โรงเรียนมัธยม สพฐ.[แก้]

โรงเรียนประถม สพฐ.[แก้]

โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา[แก้]

โรงเรียนเอกชน[แก้]

โรงพยาบาล[แก้]

ธนาคารและรัฐวิสาหกิจ[แก้]

  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอพาน
  • การประปาส่วนภูมิภาคอำเภอพาน
  • บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด สาขาพาน
  • บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) สาขาพาน
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาพาน
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาบ้านปูแกง
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาท่าต้นเกี๋ยง
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเจริญเมือง
  • ธนาคารออมสิน สาขาพาน
  • ธนาคารกรุงไทย สาขาพาน
  • ธนาคารกรุงศรีอยุธยา สาขาพาน
  • ธนาคารไทยพานิชย์ สาขาพาน
  • ธนาคารกรุงเทพ สาขาพาน
  • ธนาคารกสิกรไทย สาขาพาน
  • สถานีเดินรถเมืองพาน จังหวัดเชียงราย (บริษัท ขนส่ง จำกัด )

รถโดยสารประจำทาง[แก้]

  • สาย 90 กรุงเทพฯ-เชียงราย (ก) (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สมบัติทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์ หนานคำทัวร์
  • สาย 909 กรุงเทพฯ-เชียงราย (ข) (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส.จำกัด สมบัติทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์
  • สาย 957 กรุงเทพฯ-แม่สาย (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส.จำกัด สมบัติทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์
  • สาย 622 พิษณุโลก-เชียงราย-แม่สาย (พิษณุโลก-สุโขทัย-สวรรคโลก-ศรีสัชนาลัย-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถได้แก่ สุโขทัยธานีวินทัวร์ จำกัด
  • สาย 660 ระยอง-เชียงราย-แม่สาย (ป.1 ป.2) (ระยอง-พัทยา-ชลบุรี-ฉะเชิงเทรา-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถได้แก่ นครชัยแอร์ จำกัด
  • สาย 660 ระยอง-เชียงราย-แม่สาย (VIP ด่วนพิเศษ) (ระยอง-พัทยา-ชลบุรี-ฉะเชิงเทรา-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถได้แก่ นครชัยแอร์ จำกัด
  • สาย 651 นคราชสีมา-แม่สาย (นครราชสีมา-สระบุรี-โคกสำโรง-ตากฟ้า-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถได้แก่ นครชัยทัวร์ จำกัด
  • สาย 661 เชียงราย-นครพนม (นครพนม-สกลนคร-อุดรธานี-เลย-หล่มสัก-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สมบัติทัวร์ จักรพงษ์ทัวร์
  • สาย 622 พิษณุโลก-เชียงราย-แม่สาย (พิษณุโลก-สุโขทัย-สวรรคโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สุโขทัยวินทัวร์
  • สาย 663 นครสวรรค์-เชียงราย (นครสวรรค์-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครสวรรค์ยานยนต์ (ถาวรฟาร์มทัวร์)
  • สาย 637 ขอนแก่น-เชียงราย (ขอนแก่น-ชุมแพ-หล่มสัก-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-งาว-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ อีสานทัวร์ สมบัติทัวร์
  • สาย 780 ภูเก็ต-เชียงราย (ภูเก็ต-สุราษฎร์ธานี-ชุมพร-ประจวบฯ-หัวหิน-ชะอำ-เพชรบุรี-อยุธยา-นครสวรรค์-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ โชครุ่งทวีทัวร์
  • สาย 148 เชียงใหม่-เชียงราย (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
  • สาย 149 เชียงใหม่-แม่สาย (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย-แม่จัน-แม่สาย) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
  • สาย 1661 เชียงใหม่-เชียงราย-สามเหลี่ยมทองคำ (ข) (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย-แม่จัน-เชียงแสน-สามเหลี่ยมทองคำ) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
  • สาย 147 เชียงใหม่-พาน (เชียงใหม่-ลำปาง-งาว-พะเยา-แม่ใจ-พาน) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
  • สาย 144 เชียงราย-เด่นชัย (เชียงราย-พาน-พะเยา-แพร่-เด่นชัย) บริษัท แพร่ยานยนต์ขนส่ง (หนานคำทัวร์) จำกัด

อ้างอิง[แก้]

  1. ชื่อเขียนตามที่ปรากฏในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดพระงาม จ.ศ. 1216
  2. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดเชียงราย ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]