สังกะสี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สังกะสี เป็นธาตุที่ทำปฏิกิริยาเคมีพอสมควรกับออกซิเจนและธาตุที่ไม่ใช่โลหะสังกะสีเมื่อทำปฏิกิริยากับกรดเจือจางจะปล่อยก๊าซไฮโดรเจนออกมา

การใช้งาน[แก้]

ประโยชน์ใช้สอย[แก้]

ด้านอุตสาหกรรม[แก้]

สังกะสีเป็นโลหะในหมู่เดียวกันกับปรอท มีลักษณะสีเงิน มันวาว หลอม และขึ้นรูปได้ง่าย มีความทนต่อการเกิดสนิม มีความแข็ง แต่เปราะง่าย ไม่สามารถดัดโค้งงอตามรูปที่ต้องการได้ เนื่องจากเปราะ และมีจุดหลอมเหลวต่ำเมื่อเทียบกับโลหะอื่น

  • เป็นโลหะสำคัญที่ใช้เป็นโลหะผสมกับโลหะชนิดอื่นเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติโลหะต่างๆ
  • เป็นโหละที่ใช้เคลือบโลหะอื่นๆสำหรับป้องกันการเกิดสนิม
  • ใช้ผลิตทองเหลือง
  • ใช้ผลิตสังกะสีมุงหลังคา
  • ซิงค์ออกไซด์ มีลักษณะสีขาว ใช้เป็นส่วนผสมผลิตสีเคลือบ สีทา และใช้ในอุตสาหกรรมเซรามิกส์
  • ซิงค์คาร์บอเนตใช้เป็นส่วนผสมในอุตสาหกรรมยา เช่น ยาทาแก้อาการคันตามผิวหนัง
  • ซิงค์ซัลเฟตใช้ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ
  • ซิงค์ซัลไฟต์ใช้เป็นสีขาวในอุตสาหกรรมยาง ใช้เคลือบเป็นฉากเรืองแสงในหลอดฟลูออเรสเซ็นต์ของโทรทัศน์ และใช้เป็นส่วนผสมของสีพรายน้ำ
  • ซิงค์ไฮดรอกไซด์ ใช้ในอุตสาหกรรมยาง
  • ซิงค์คลอไรด์ใช้เป็นสารป้องกันเชื้อราในอุตสาหกรรมกระดาษ และไม้อัด
  • ซิงค์ไพริดีนไธโอน ใช้เป็นส่วนผสมในน้ำยาหรือแซมพูสระผมป้องกันรังแค[2]

ด้านการแพทย์[แก้]

สังกะสี เป็นส่วนหนึ่งซึ่งเป็นสารต้านปฏิกิริยาอ๊อกซิเดชั่น (Potent Antioxidants) ทำให้ลดภาวะความเครียดในร่างกาย และใช้ในขบวนการสร้างพลังงาน รวมถึงช่วยปรับปรุงการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยเฉพาะควบคุมการทำงานของเม็ดเลือดขาวชนิด ที-ลิมโฟไซต์ (T-lymphocyte) ให้ทำงานป้องกันเชื้อโรคแปลกปลอมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น การเสริมสังกะสีที่มีประสิทธิภาพในการลดอุบัติการณ์ของการติดเชื้อในเด็ก-ผู้สูงอายุ, ลดการตาบอดได้ 25% จากจอประสาทตาเสื่อมในผู้สูงอายุ และผู้ป่วยที่มีภาวะ Sickle cell disease การรักษาโรคอุจจาระร่วงของเด็ก, โรคไวรัสตับอักเสบ C เรื้อรัง, shigellosis, โรคเรื้อน, วัณโรค, โรคปอดบวม, leishmaniasis, ติดเชื้อทางเดินทางเดินหายใจเฉียบพลัน, โรคหวัด จากประสิทธิภาพในการลด Oxidative Stress และสารสื่ออักเสบ

ด้านอาหาร[แก้]

ซิงค์มักเป็นส่วนผสมของอาหารเสริมในรูปของวิตามินรวมหรือแร่ธาตุรวม หรืออาจะอยู่ในรูปแบบที่รวมอยู่กับวิตามินซี แมกนีเซียม(Mg) หรือ วิตามินบีรวมก็ได้ โดยไกลซิเนตซิงค์ซิเทรต เป็นสังกะสีในรูปแบบที่ดีที่สุด ซิงค์ในรูปของลูกอมแก้หวัด เวลาอมควรปล่อยให้ละลายในปากเพื่อประสิทธิภาพที่ดีที่สุด ผลเสียของการรับประทานซิงค์มากเกินขนาด อาจส่งผลทำให้ระบบย่อยอาหารผิดปกติหรือแปรปรวนได้ ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ไม่ดี และอาจทำให้ขาดทองแดงได้ โดยขนาดมากกว่า 1,000 mg. ขึ้นไปอาจเป็นอันตรายต่อร่างกายได้ สังกะสีถือเป็นแร่ธาตุชนิดหนึ่งที่จำเป็นต่อร่างกาย และต้องได้รับเป็นประจำ เนื่องจากเป็นแร่ธาตุที่มีบทบาทสำคัญหลายประการต่อร่างกาย ได้แก่

  • ช่วยกระตุ้นการสร้าง และการซ่อมแซมหนังกำพร้า
  • ช่วยกระตุ้นการสังเคราะห์คอลลาเจน
  • ช่วยในกระบวนการสร้างเอนไซม์ ระบบภูมิคุ้มกัน การสร้างสารพันธุกรรม และการซ่อมแซมบาดแผล
  • เป็นสารช่วยในการเจริญเติบโตของมนุษย์และสัตว์

แหล่งค้นพบในประเทศ[แก้]

ในบริเวณที่เป็นแหล่งตะกั่ว ที่อำเภอทองผาภูมิ สังขละบุรี และศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี แหล่งแร่สังกะสีที่เป็นแหล่งใหญ่ที่สุดของประเทศ และได้มีการพัฒนาเป็นเหมืองแร่สังกะสีที่มีการผลิตที่สำคัญ คือ แหล่งสังกะสีบริเวณผาแดง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก และจากแหล่งแร่ตะกั่ว-สังกะสี จังหวัดกาญจนบุรี นอกจากนี่ยังมีบริเวณอื่นๆที่สำรวจพบว่ามีศักยภาพทางแร่สังกะสีที่น่าสนใจที่เกิดร่วมกับตะกั่วในบริเวณอำเภอเมือง อำเภอเชียงคาน อำเภอปากชม และอำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย ที่อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ที่อำเภอลอง จังหวัดแพร่ ที่อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ และที่อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่


แหล่งค้นพบต่างประเทศ[แก้]

สังกะสีในอินเดีย ผลิตภัณฑ์ของโลหะสังกะสีได้อธิบายใน Hindo book โดย Rasratnassamuchchayaได้บอกว่าใช้เป็นตัวทำความเย็นในการที่ให้ได้โลหะของสังกะสีออกมาคือตามรูปจะให้ความร้อนจนแร่สังกะสีระเหยจากนั้นก็ ใช้ความเย็นให้สังกะสีตกตัวมา ในปี1374 Hindus ได้ยอมรับว่า สังกะสีนั้นคือ โลหะใหม่ จากที่รู้กันแค่กลุ่มผู้ชายไม่กี่คน จนกระทั่งถึงปัจจุบันที่มีคนรู้จักมาก ที่อินเดียยังมีการจำกัดการค้าทางพานิชย์ของผลิตภัณฑ์ของสังกะสีอีกด้วย


สังกะสีในประเทศจีน[แก้]

       จากอินเดียสังกะสีได้ขยายไปยังประเทศจีน มีการพัฒนาในโรงงานจำนวนมากและตลาดความต้องการของทองเหลือง ชาวได้มีการศึกษาเรียนรู้ผลิตภัณฑ์ของสังกะสี ราว1600 A.D. ในบรรณานุกรม เมื่อ 3000ปีก่อน ชาวจีนไม่มีการกล่าวถึงสังกะสีแต่ในหนังสือ Tien-kai-ou published ตั้งแต่ ร้อยปีมาแล้ว การผลิตสังกะสี จากแร่ calamite ผสมกับถ่านcharcoal เป็นเชื้อเพลิง ใช้ดิน clay เป็นฐานรองข้างล่าง จากนั้นก็เพิ่มความร้อนเพื่อผลิตสังกะสี โดยเบ้าหลอมเป็นเสาเข็มรูปทรงคล้ายพิรามิด โลหะที่ได้จะอยู่ในศูนย์กลางในรูปร่างที่เกิดขึ้นจากการถลุงจะอยู่รอบ ๆ แท่งเสาเข็มอย่างสม่ำเสมอ

สังกะสีในยุโรป[แก้]

Paracelsus (1493-1541) คือบุคคลที่ให้คำจำกัดคำว่า “Zinc com” ดีที่สุด โดยคือโลหะใหม่และมีคุณสมบัติที่แตกต่างจากโลหะอื่นที่รู้จัก ในปี1600 นักวิทยาศาสตร์ ในยุโรปได้มีการค้นพบการมีอยู่จริงของสังกะสี อย่างไรก็ตามก็มีในยุโรปมีการนำเข้าของโลหะสังกะสีทางฝั่งตะวันออกของประเทศ โปรตุเกต ฮอนแลนด์ และอาหรับ ทำให้มีการรู้จักโลหะสังกะสีมากขึ้น และแร่สังกะสีมากยิ่งขึ้นด้วย คลอบคลุมถึง tutenag (มีต้นกำเนิดมาจาก Persian tutiya, calamine,whichมาจาก the English tutty, zinc oxide) and spelter (สีดูคล้าย ดีบุก-ตะกั่ว alloy)

ในประเทศ Welsh มีกระบวนการการสกัดสังกะสีออกมาจากโดยใช้เทคโนโลยีจากประเทศเยอรมัน โดย Johann Ruberg ซึ่งสร้างเตาถลุงสังกะสีเป็นครั้งแรกที่ใช้การได้ที่ Wessolaในปี1798ซึ่งหลักก็คือสร้างเตาถลุงในแนวราบจากนั้นก็ charged และ discharged โดยปราศจากความเย็นโดยพื้นของเตาจะเป็นพื้นกองขนาดใหญ่ใช้เชื้อเพลิงที่มีคุณภาพดีใส่แร่ zinc เป็นแถว โดยอาจจะมีผลิตภัณฑ์ เป็น ตะกั่ว,เงิน อยู่ด้วย ซึ่งต่อมาก็ใช้แร่ smithsoniteและได้สังกะสีที่ถูกต้อง และเป็นแร่ที่ง่ายต่อการถลุงอีกด้วย ต่อมามีการพัฒนาการถลุงโดยสร้างเตาใน Silesia ซึ่งอยู่ใกล้กับแหล่งแร่สังกะสีหรืออยู่ใกล้เหมืองผลิตแร่สังกะสีอีกด้วย[3]

ในประเทศ Belgium มีการสร้างครั้งแรกโดย Jean-Jacques Daniel Donyในปี 1805 โดยสร้างแบบเตานอน ในรายงานจะมีลักษณะแตกต่างจากที่อื่น เป็นเตาใหญ่ ในปี1810 โดยความร่วมมือของ โซเวียตในสมัยโน้น ซึ่ง2-3ปีหลังจากนั้นก็กลายเป็นแหล่งผลิตสังกะสีรายใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกผลิตภัณฑ์สังกะสีในสหรัฐอเมริกาเริ่มในปี1850 โดยใช้กระบวนการเหมือนใน Belgium ซึ่งต่อมาในปี1907ก็กลายเป็นประเทศที่ผลิตสังกะสีที่ใหญ่ที่สุดในโลกผลิตในปี1907ได้737500ตัน ซึ่งคิดเป็น เปอเซ็นต์ 31%, Germany 28%, Belgium 21%, United Kingdom 8%, and all other countries 12%

ผลต่อเศรษฐกิจ[แก้]

นายฟรานซิส แวนเบลเลน กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผาแดงอินดัสทรี จำกัด (มหาชน) หรือ PDI เปิดเผยถึงการกำหนดแผนยุทธศาสตร์การดำเนินธุรกิจปี 2557 ว่า บริษัทยังคงดำเนินการตามแผนพัฒนาเชิงกลยุทธ์ที่เข้มแข็งขึ้น โดยเฉพาะการผลิตที่มีประสิทธิภาพและมีความยืดหยุ่น โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆ ในกระบวนการผลิตเพื่อขับเคลื่อนธุรกิจให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน เป็นการขานรับแนวโน้มราคาโลหะสังกะสีโลกที่คาดว่าจะปรับตัวสูงขึ้นตลอดปี 2557 จากที่ราคาเฉลี่ยเมื่อปี 2556 อยู่ที่ 1,900 ดอลลาร์สหรัฐฯต่อตัน ล่าสุด(6 มีนาคม 2557)ราคาซื้อขายขยับตัวขึ้นมาอยู่ที่2,155 ดอลลาร์สหรัฐฯต่อตัน จากผลพวงที่เศรษฐกิจโลกเริ่มฟื้นตัว ส่งผลให้ความต้องการใช้โลหะสังกะสีขยับตัวตาม ก็จะเป็นปัจจัยสนับสนุนให้บริษัทกลับมามีกำไรได้ ปี 2557 บริษัทจะดำเนินการผลิตและจำหน่ายโลหะสังกะสีประมาณ 75,000 เมตริกตัน พร้อมทั้งปรับสัดส่วนการผลิตโลหะสังกะสีบริสุทธิ์และโลหะสังกะสีผสมให้สอดคล้องกับแผนการตลาด ขณะเดียวกันจะลดต้นทุนวัตถุดิบอย่างต่อเนื่อง โดยเพิ่มปริมาณการใช้วัตถุดิบสังกะสีรีไซเคิลให้มากขึ้นและเต็มกำลังการผลิต เนื่องจากเป็นวัตถุดิบที่มีราคาถูกและจัดหาได้ง่าย อีกทั้งยังลดการใช้ทรัพยากรแร่ธรรมชาติจากการทำเหมืองอีกด้วย

[4]

  1. Zinc content of selected foods per common measure
  2. http://thanonline.com/index.php?option=com_content&view=article&id=221949:2014-03-09-11-16-26&catid=88:2009-02-08-11-23-46&Itemid=418#.VRVMhRrwfTp
  3. http://www.mne.eng.psu.ac.th/knowledge/mine/zinc2.htm
  4. http://www.mne.eng.psu.ac.th/knowledge/student/Zinc/Found_Zn.htm