ภาษาจ้วง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ภาษาจ้วง
Vahcuengh/Vaьcueŋь
ประเทศที่มีการพูดจีน
จำนวนผู้พูด14 ล้านคน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียนอักษรละติน
เคยเขียนด้วยสือดิบผู้จ่อง
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง
รหัสภาษา
ISO 639-1za
ISO 639-2zha
ISO 639-3zhaรหัสรวม
รหัสเอกเทศ:
zch — จ้วงแบบหงสุ่ยเหอตอนกลาง
zhd — จ้วงแบบไต้ (เหวินหมา)
zeh — จ้วงแบบหงสุ่ยเหอตะวันออก
zgb — จ้วงแบบกุ้ยเป่ย์
zgn — จ้วงแบบกุ้ยเปียน
zln — จ้วงแบบเหลียนซาน
zlj — จ้วงแบบหลิ่วเจียง
zlq — จ้วงแบบหลิ่วเฉียน
zgm — จ้วงแบบหมิน
zhn — จ้วงแบบหนง (ยั่นกว่าง)
zqe — จ้วงแบบชิวเป่ย์
zyg — จ้วงแบบยาง (เต๋อจิ้ง)
zyb — จ้วงแบบหย่งเป่ย์
zyn — จ้วงแบบหย่งหนาน
zyj — จ้วงแบบโย่วเจียง
zzj — จ้วงแบบจั่วเจียง

ภาษาจ้วง (จ้วง: Vahcuengh; จีน: 壮语; พินอิน: Zhuàngyǔ) เป็นภาษาของชาวจ้วงในเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ประเทศจีน เป็นภาษาตระกูลขร้า-ไท มีวรรณยุกต์ 6 เสียง ระบบการเขียนมีทั้งแบบที่ยืมมาจากอักษรจีน คล้ายกับอักษรจื๋อโนมของเวียดนาม เรียก สือดิบผู้จ่อง และแบบที่เขียนด้วยอักษรละติน ซึ่งเริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2500 และปรับปรุงอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2529


ระบบการออกเสียง

พะยัญชนะ[แก้]

ภาษาจ้วงมีพะยัญชนะ22ตัว

เสียงผิวปาก b [p] mb [ɓ] m [m] f [f] v [β]
เสียงหางลิ้น d [t] nd [ɗ] n [n] s [θ] l [l]
เสียงต้นลิ้น/เสีนงคอ g [k] gv [kʷ] ng [ŋ] h [h] r [ɣ]
เสียงหน้าลิ้น/เสียงปากกลม c [ɕ] y [ˀj] ny [ɲ] ngv [ŋʷ] by [pʲ] gy [kʲ] my [mʲ]


สระ[แก้]

ภาษาจว้งมีสระ 78 ตัว.

eอยู่หลังตัว a,o หมายถึง a,o ออกเสียงสั้น

อยู่หลัง i,u,w หมายถึง i,u,w ออกเสียงยาว.

aei ย่อเป็น ae.

สระเสียงนุ่ม a [aː]

อา

e [eː]

เอ(แอ)

i [iː]

อี

o [oː]

โอ(ออ)

u [uː]

อู

w [ɯː]

อือ

ai [aːi]

อาย

ae [ai]

ไอ

ei [ei]

ไอ/อัย

oi [oːi]

ออย

ui [uːi]

อูย

wi [ɯːi]

เอย

au [aːu]

อาว

aeu [au]

เอา

eu [eːu]

แอว

iu [iːu]

อีว

ou [ou]
aw [aɯ]

ใอ

am [aːm]

อาม

aem [am]

อำ/อัม

em [eːm]

แอม

iem [iːm]

เอียม

im [im]

อิม

om [oːm]

ออม

oem [om]

อม

uem [uːm]

อูม/อวม

um [um]

อุม

an [aːn]

อาน

aen [an]

อัน

en [eːn]

แอน

ien [iːn]

เอียน

in [in]

อิน

on [oːn]

ออน

oen [on]

อน

uen [uːn]

อูน/อวน

un [un]

อุน

wen [ɯːn]

อืน/เอือน

wn [ɯn]

อืน/อึน

ang [aːŋ] aeng [aŋ] eng [eːŋ] ieng [iːŋ] ing [iŋ] ong [oːŋ] oeng [oŋ] ueng [uːŋ] ung [uŋ] wng [ɯŋ]
check tone ap [aːp] aep [ap] ep [eːp] iep [iːp] ip [ip] op [oːp] oep [op] uep [uːp] up [up]
at [aːt] aet [at] et [eːt] iet [iːt] it [it] ot [oːt] oet [ot] uet [uːt] ut [ut] wet [ɯːt] wt [ɯt]
ak [aːk] aek [ak] ek [eːk] iek [iːk] ik [ik] ok [oːk] oek [ok] uek [uːk] uk [uk] wk [ɯk]

a的短元音舌位比长元音高,近似[ɐ]。i、u、w的短元音舌位比长元音低,近似[ɪ]、[ʊ]、[ɤ];长元音后接韵尾时带有流音[ə],例如ieng的读音接近[iəŋ]。

壮文中入声30韵遇到阳入调时把韵尾字母p, t, k改写成b, d, g,所以壮文共有108个韵母。

武鸣双桥话实际不区分ae和ei,aeu和ou。

สำเนียงย่อย[แก้]

ภาษาจ้วงแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่

ภาษาจ้วงเหนือ (รหัสเดิม ccx ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนเหนือของแม่น้ำหย่ง (หย่งเจียง 邕江) มีผู้พูด 8,572,200 คน ถือว่าเป็นสำเนียงมาตรฐาน แบ่งออกเป็น

  • แบบกุ้ยเป่ย์ (桂北: zgb) มีผู้พูด 1,290,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Luocheng, Huanjiang, Rongshui, Rong'an, Sanjiang, Yongfu, Longsheng, Hechi, Nandan, Tian'e, Donglan
  • แบบหลิ่วเจียง (柳江: zlj) มีผู้พูด 1,297,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Liujiang, Laibin North, Yishan, Liucheng, Xincheng
  • แบบหงสุ่ยเหอ (红水河) มีผู้พูด 2,823,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Laibin South, Du'an, Mashan, Shilong, Guixian, Luzhai, Lipu, Yangshuo
    • Castro และ Hansen (2010) ได้แบ่งสำเนียงนี้ออกเป็น 3 ภาษาที่ไม่สามารถสื่อสารกันได้ ได้แก่ หงสุ่ยเหอตอนกลาง (中红水河: zch), หงสุ่ยเหอตะวันออก (东红水河: zeh), และหลิ่วเฉียน (柳黔: zlq)
  • แบบหย่งเป่ย์ (邕北: zyb) มีผู้พูด 1,448,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yongning North, Wuming (สำเนียงมาตรฐาน), Binyang, Hengxian, Pingguo
  • แบบโย่วเจียง (右江: zyj) มีผู้พูด 732,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Tiandong, Tianyang, และพื้นที่บางส่วนของเมือง Baise; ทั้งหมดอยู่ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโย่ว
  • แบบกุ้ยเปียน (桂边: zgn) มีผู้พูด 827,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Fengshan, Lingyun, Tianlin, Longlin, Yunnan Guangnan North
  • แบบชิวเป่ย์ (丘北: zqe) มีผู้พูด 122,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Qiubei
  • แบบเหลียนซาน (连山: zln) มีผู้พูด 33,200 คน อาศัยอยู่บริเวณ Guangdong Lianshan, Huaiji North

ภาษาจ้วงใต้ (รหัสเดิม ccy ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนใต้ของแม่น้ำหย่ง มีผู้พูด 4,232,000 คน แบ่งออกเป็น

  • แบบหย่งหนาน (邕南: zyn) มีผู้พูด 1,466,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yongning South, Fusui Central และ North, Long'an, Jinzhou, Shangse, Chongzuo
  • แบบจั่วเจียง (左江: zzj) มีผู้พูด 1,384,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Longzhou (Longjin), Daxin, Tiandeng, Ningming; อยู่ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำจั่ว
  • แบบเต๋อจิ้ง (得靖) มีผู้พูด 979,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Jingxi, Debao, Mubian, Napo
    • Jackson และ Lau (2012) ได้แบ่งสำเนียงนี้ออกเป็น 2 ภาษาที่ไม่สามารถสื่อสารกันได้ ได้แก่ ยาง (央: zyg), และหมิน (民: zgm)
  • แบบยั่นกว่าง (砚广: zhn) หรือแบบหนง (侬) มีผู้พูด 308,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Guangnan South, Yanshan
  • แบบเหวินหมา (文麻: zhd) หรือแบบไต้ (岱) มีผู้พูด 95,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Wenshan, Malipo, Guibian

อ้างอิง[แก้]

  • Wéi Qìngwěn 韦庆稳, Tán Guóshēng 覃国生: Zhuàngyǔ jiǎnzhì 壮语简志 (Beijing, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1980).
  • Tán Xiǎoháng 覃晓航: Xiàndài Zhuàngyǔ 现代壮语 (Beijing, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1995).
  • Tán Guóshēng 覃国生: Zhuàngyǔ fāngyán gàilùn 壮语方言概论 (Nanning, Guǎngxī mínzú chūbǎnshè 广西民族出版社 1996).
  • Liáng Tíngwàng 梁庭望 (ed.) : Gǔ Zhuàngzì wénxiàn xuǎnzhù 古壮字文献选注 (Tiānjīn gǔjí chūbǎnshè 天津古籍出版社 1992).
  • Zhāng Yuánshēng 张元生: Zhuàngzú rénmín de wénhuà yíchǎn – fāngkuài Zhuàngzì 壮族人民的文化遗产——方块壮字. In: Zhōngguó mínzú gǔ wénzì yánjiū 中国民族古文字研究 (Beijing, Zhōngguó shèhuì kēxué chūbǎnshè 中国社会科学出版社 1984).
  • Lín Fāng 林方: Tán lìyòng gǔ Zhuàngzì yánjiū Guǎngxī Yuèyǔ fāngyán 谈利用古壮字研究广西粤语方言. In: Mínzú yǔwén 民族语文 2004.3:16–26.
  • Gǔ Zhuàngzì zìdiǎn 古壮字字典 (Nanning, Guǎngxī mínzú chūbǎnshè 广西民族出版社 1989). Dictionary of old Zhuang characters; contains 4,900 characters and more than 10,000 variants.
  • Zhuàng-Hàn cíhuì 壮汉词汇 (Nanning, Guǎngxī mínzú chūbǎnshè广西民族出版社 1984).
วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาจ้วง