พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ | |||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า วรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ (25 สิงหาคม 2434 - 5 กันยายน 2519) พระนามเดิม หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร วรวรรณ (พระองค์วรรณ ทรงเป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ และ หม่อมหลวงต่วนศรี (มนตรีกุล) วรวรรณ ทรงเษกสมรสกับ หม่อมเจ้าพิบูลเบญจางค์ กิติยากร และ หม่อมพร้อยสุพิณ (บุนนาค) วรวรรณ มีธิดา 1 คน คือท่านผู้หญิงวิวรรณ เศรษฐบุตร
พระองค์วรรณไวทยากร อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และอดีตนายกราชบัณฑิตยสถาน ทรงมีชื่อเสียงมากในด้านการบัญญัติศัพท์ และทรงเป็นผู้วางกฎเกณฑ์ในการบัญญัติศัพท์ภาษาต่างประเทศด้วยคำบาลีและสันสกฤต
เนื้อหา |
[แก้] พระประวัติและการศึกษา
หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร ทรงศึกษาที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โรงเรียนราชวิทยาลัย และหลังจากนั้น ได้เดินทางไปศึกษาต่อยัง ประเทศอังกฤษ โดยเข้าอยู่ประจำที่ 'วิทยาลัยแบเลียล' (Balliol College) มหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ด ประเทศอังกฤษ และสำเร็จการศึกษาปริญญาตรีในระดับเกียรตินิยมและปริญญาโท จากคณะบูรพคดีศึกษา (Oriental Studies)สาขา ภาษาบาลี และ สันสกฤต ที่สถาบันตะวันออก ของ มหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ด ท่านจึงมีความสามารถในการบัญญัติศัพท์ กระทั่งเป็นผู้วางกฎ เกณฑ์การบัญญัติศัพท์โดยใช้คำบาลีและสันสกฤตให้ ราชบัณฑิตยสถาน จนกระทั่งทุกวันนี้
[แก้] ลำดับตำแหน่งหน้าที่การงาน
- พ.ศ. 2465 พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นองคมนตรี
- พ.ศ. 2467 ทรงดำรงตำแหน่ง ปลัดทูลฉลอง กระทรวงต่างประเทศ
- พ.ศ. 2477-2490 ทรงดำรงตำแหน่ง นายกราชบัณฑิตยสถาน
- พ.ศ. 2482 ภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ทรงเป็นหนึ่งในคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระปรมาภิไธย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ทรงได้รับสถาปนาเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร
- พ.ศ. 2484 หัวหน้าคณะผู้แทนเจรจาสันติภาพฝ่ายไทยในกรณีพิพาทอินโดจีน
- พ.ศ. 2486 ทรงได้รับสถาปนาเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร
- พ.ศ. 2489 ทรงดำรงตำแหน่ง นายกสมาคมนิสิตเก่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นพระองค์แรก
- พ.ศ. 2495 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกรม เป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปประพันธ์พงศ์
- พ.ศ. 2499-2500 ทรงดำรงตำแหน่ง ประธานสมัชชา สหประชาชาติสมัยประชุมที่ 11
- พ.ศ. 2502-2513 ทรงดำรงตำแหน่ง รองนายกรัฐมนตรี
- พ.ศ. 2506-2514 ทรงดำรงตำแหน่ง อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
- พ.ศ. 2512-2516 ทรงดำรงตำแหน่ง นายกราชบัณฑิตยสถาน
- พ.ศ. 2516 ทรงดำรงตำแหน่ง ประธานสมัชชาแห่งชาติ
พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2519 รวมพระชันษา 85 พรรษา
[แก้] เกียรติคุณ
- องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรม แห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ประกาศเกียรติคุณในฐานะปูชนียบุคคลสำคัญ ผู้มีผลงานดีเด่น ด้านวัฒนธรรมระดับโลก ประจำปี พ.ศ. 2534
- พ.ศ. 2548 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ปรับปรุงตึกโดม ซึ่งเป็นอาคารเก่าแก่เป็นของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ และตั้งชื่อห้องประชุมที่ปรับปรุงใหม่ ว่า "ห้องประชุมวรรณไวทยากร" เพื่อเป็นเกียรติแด่พระองค์
[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น
- http://www.geocities.com/thaibooks_100/a-74.htm
- มูลนิธินราธิปประพันธ์พงศ์-วรวรรณ "วิทยทัศน์พระองค์วรรณฯ ครบ ๑๑๐ ปี วันประสูติ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๔๔" กรุงเทพฯ:มูลนิธินราธิปประพันธ์พงศ์-วรวรรณ, พิมพ์ครั้งที่๑ ๒๕๔๔
- ธารา กนกมณี (บรรณาธิการ) “๑๐๐ ปี พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์” กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ, พิมพ์ครั้งที่ ๑ ๒๕๓๔
- นราธิปพงศ์ประพันธ์, พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่น "งานบัญญัติศัพท์ ของ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์" ธนาคารกรุงเทพ จำกัด พิมพ์ถวายเป็นอนุสรณ์ ในงานพระราชทานเพลิงพระศพ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ณ เมรุพลับพลาอิสริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๘ ตุลาคม ๒๕๑๙ กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์พิฆเณศ, ๒๕๑๙
- นราธิปพงศ์ประพันธ์, พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่น "บัญญัติศัพท์.คณะกรรมการบัญญัติศัพท์" กรุงเทพฯ: สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย, ๒๕๑๖
- [Wan 1970] Wan Waithayakon, Prince "Coining Thai Words" in: Tej Bunnag und Michael Smithies (Hg.) In Memoriam Phya Anuman Rajadhon. Bangkok: Siam Society, 1970
- มานวราชเสวี, พระยา (ผู้รวบรวม) "ชุมนุมนิพนธ์ เพื่อถวายพระเกียรติแด่ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์" กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์พระจันทร์, ๒๕๐๖
- นราธิปพงศ์ประพันธ์, พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่น "บัญญัติศัพท์ ของ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์" ประทานให้พิมพ์เป็นอนุสรณ์ ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระประมวลวินิจฉัย (ชัติ สุวรรณทัต) ณ เมรุวัดโสมนัสวิหาร วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๔๙๙
|
|
|
|---|---|
| (ประสูติใน) สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก |
|
| กรมพระเทพสุดาวดี กรมพระศรีสุดารักษ์ กรมหลวงนรินทรเทวี |
|
| สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท | |
| กรมพระราชวังบวรสถานภิมุข | |
| สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ | |
| สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ |
|