ราชบัณฑิตยสถาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ราชบัณฑิตยสถาน
Royal Institute.jpg
ที่ทำการ
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ราชอาณาจักรไทย 10300
ภาพรวม
วันก่อตั้ง 31 มีนาคม พ.ศ. 2476[1]
งบประมาณ 139,347,700 บาท (2555)[2]

158,454,700 บาท (2556)[3]

ผู้บริหาร ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, ผู้บังคับบัญชา
สันทัด โรจนสุนทร, นายก
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ, อุปนายก 1
อุดม วโรตม์สิกขดิตถ์, อุปนายก 2
กนกวลี ชูชัยยะ, เลขาธิการ
เอกสารหลัก พระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2544
เว็บไซต์
Royin.go.th

ราชบัณฑิตยสถาน (อังกฤษ: Royal Institute of Thailand) เป็นส่วนราชการไทยประเภทกรม ซึ่งไม่สังกัดหน่วยงานใด ๆ ของรัฐ หากขึ้นตรงต่อการบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี มีชื่อเสียงในด้านการจัดทำพจนานุกรมและการบัญญัติหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้ ภาษาไทย ทั้งนี้ ราชบัณฑิตยสถานมีหน้าที่ค้นคว้า บำรุงรักษา เผยแพร่ และพัฒนาวิทยาการทุกแขนงเพื่อประโยชน์สาธารณะ

ประวัติ[แก้]

อำนาจหน้าที่และผลงาน[แก้]

อาคารที่ทำการใหม่ สนามเสือป่า
ห้องประชุมภายในอาคารใหม่ราชบัณฑิตยสถาน ระหว่างการบรรยายทางวิชาการของราชบัณฑิตหรือภาคีสมาชิก

อำนาจหน้าที่[แก้]

ราช บัณฑิตยสถาน เป็นสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ โดยมีพันธกิจดังต่อไปนี้

  1. ค้นคว้า วิจัย และบำรุงสรรพวิชา แล้วนำผลงานที่ได้สร้างสรรค์ออกเผยแพร่ให้เป็นคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชน
  2. ติดต่อแลกเปลี่ยนความรู้ และประสานงานทางวิชาการกับองค์กรปราชญ์และสถาบันทางวิชาการอื่น ๆ ทั้งในและต่างประเทศ
  3. ให้ความเห็น คำแนะนำ และคำปรึกษาทางวิชาการแก่นายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรี
  4. ให้บริการทางวิชาการแก่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอิสระตามรัฐธรรมนูญ องค์การมหาชน หน่วยงานอื่นของรัฐ สถาบันการศึกษา หน่วยงานของเอกชนและประชาชน
  5. ดำเนินการเกี่ยวกับการจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธาน การบัญญัติศัพท์วิชาการสาขาต่าง ๆ รวมทั้งการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วิชาการภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทย และงานวิชาการอื่น ๆ
  6. กำหนดหลักเกณฑ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย การอนุรักษ์ภาษาไทยมิให้เปลี่ยนไปในทางที่เสื่อม และการส่งเสริมภาษาไทยซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชาติให้ปรากฏเด่นชัดยิ่งขึ้น
  7. ปฏิบัติการอื่นตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของราชบัณฑิตยสถาน

ราช บัณฑิตยสถานมีหน้าที่ในการค้นคว้า วิจัย และนำเสนอผลงานอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ทั้งให้คำแนะนำทางวิชาการแก่หน่วยงานราชการและประชาชน ทั้งนี้ยังมีหน้าที่สำคัญ คือ การจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธานธรรมชาติวิทยา การบัญญัติศัพท์วิชาการ และงานวิชาการอื่น ๆ

หนังสือสำคัญที่จัดทำขึ้น[แก้]

หน่วยงาน[แก้]

การแบ่งส่วนราชการ[แก้]

ราชบัณฑิตยสถาน แบ่งส่วนราชการภายใน ดังนี้

  • สำนักงานเลขานุการกรม
  • กองธรรมศาสตร์และการเมือง
  • กองวิทยาศาสตร์
  • กองศิลปกรรม

สำนัก[แก้]

สำนักในราชบัณฑิตยสถาน มีด้วยกัน 3 สำนักแต่ละสำนักประกอบด้วยคณะราชบัณฑิตและภาคีสมาชิกสาขาวิชาต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 65 สาขา

สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง[แก้]

สำนักวิทยาศาสตร์[แก้]

สำนักศิลปกรรม[แก้]

ผู้บริหาร[แก้]

ผู้บริหารในราชบัณฑิตยสถานแบ่งเป็น 2 ฝ่าย คือ

  • ฝ่ายราชบัณฑิต มี นายกราชบัณฑิตยสถาน เป็นผู้บริหารสูงสุด
  • ฝ่ายข้าราชการประจำ มี เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน เป็นผู้บริหารสูงสุด

รายพระนามและรายนามนายกราชบัณฑิตยสถาน[แก้]

  1. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ (2469)
  2. ศาสตราจารย์พิเศษพระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ) (2490– 2512 รักษาการ)
  3. พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ (2512– 2516 รักษาการ และ 2516 -2518)
  4. ศาสตราจารย์สุกิจ นิมมานเหมินท์ (2518– 2519)
  5. ศาสตราจารย์เสริม วินิจฉัยกุล (2519– 2529)
  6. ศาสตราจารย์ พลโท พระยาศัลวิธานนิเทศ (แอบ รักตประจิต) (2529– 2532)
  7. ศาสตราจารย์ ดร. บุญพฤกษ์ จาฏามระ (2528– 2529 รักษาการ และ 2532 -2540)
  8. ศาสตราจารย์ ดร.ประยูร กาญจนดุล (2540– 2542)
  9. ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร (12 เมษายน 2542–11 เมษายน 2543)
  10. ศาสตราจารย์ ดร.นพ.อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ (12 เมษายน 2544–11 เมษายน 2548)
  11. ศาสตราจารย์ ดร.ชัยอนันต์ สมุทรวณิช (12 เมษายน 2548–11 เมษายน 2552)
  12. ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ปัญญา บริสุทธิ์ (12 เมษายน 2552–11 เมษายน 2556)
  13. ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.สันทัด โรจนสุนทร (12 เมษายน 2556–11 เมษายน 2558)[4]

สมาชิก[แก้]

สมาชิกของราชบัณฑิตยสถาน มี 3 ประเภทดังนี้

ภาคีสมาชิก[แก้]

ภาคีสมาชิก ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ที่สมัครเข้าทำการร่วมกับราชบัณฑิตยสถาน และราชบัณฑิตยสถานได้รับสมัครเป็นภาคีสมาชิกของสำนักใดสำนักหนึ่งแล้ว จำนวนภาคีสมาชิกมีจำกัดได้ไม่เกิน 160 คน แบ่งเป็น สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง 40 คน สำนักวิทยาศาสตร์ 80 คน สำนักศิลปกรรม 40 คน ปัจจุบันมีภาคีสมาชิก 74 คน[ต้องการอ้างอิง]

ราชบัณฑิต[แก้]

ราชบัณฑิต ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง โดยราชบัณฑิตจากทุกสำนักจะเป็นผู้คัดเลือกจากภาคีสมาชิก แล้วนำเสนอต่อนายกรัฐมนตรี เพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง มีได้จำกัดจำนวน ปัจจุบันมีราชบัณฑิตจำนวน 83 คน[ต้องการอ้างอิง]

รายนามราชบัณฑิต[แก้]

ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์[แก้]

ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ซึ่งนายกรัฐมนตรี โดยคำแนะนำของราชบัณฑิตยสถาน ได้นำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง โดยไม่จำกัดจำนวน ปัจจุบันมีราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จำนวน 3 คน

วิทยาการที่ราชบัณฑิตยสถานจัดเผยแพร่ทางเว็บไซต์[แก้]

คลังความรู้[แก้]

  • วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • สังคมศาสตร์
  • ภาษา ศิลปะ วัฒนธรรม

หลักเกณฑ์ต่าง ๆ[แก้]

  • การทับศัพท์
      • ภาษาอังกฤษ
      • ภาษาเยอรมัน
      • ภาษาฝรั่งเศส
      • ภาษาสเปน
      • ภาษาอิตาลี
      • ภาษารัสเซีย
      • ภาษาอาหรับ
      • ภาษาฮินดี
      • ภาษามลายู
      • ภาษาเวียดนาม
      • ภาษาจีน
      • ภาษาเกาหลี
      • ภาษาญี่ปุ่น
  • การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
  • การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
  • การอ่านเครื่องหมาย
  • การอ่านคำวิสามานยนาม
  • เครื่องหมายวรรคตอน
  • การเว้นวรรค
  • การเขียนคำย่อ
  • ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
  • ชื่อทะเล
  • ชื่อธาตุ
  • ชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง
  • ลักษณนาม
  • ราชาศัพท์

สิ่งพิมพ์[แก้]

  • ราชบัณฑิตยสถานมีสิ่งพิมพ์ทางวิชาการเกือบทุกสาขาไว้จำหน่ายแก่ประชาชนทั่วไป

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

องค์กร
สิ่งพิมพ์