ข้ามไปเนื้อหา

แม่น้ำยาลู่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก แม่น้ำยาลฺวี่)
แม่น้ำยาลู่
แม่น้ำอัมนก
แม่น้ำยาลู่ในฉางไป๋ มณฑลจี๋หลิน
ที่ตั้งของแม่น้ำยาลู่
แผนที่
ที่มาของชื่อดู #ชื่อ
ชื่อท้องถิ่น
  • 鸭绿江 (จีน)
  • 압록강 (เกาหลี)
  • ᠶᠠᠯᡠ ᡠᠯᠠ (แมนจู)
ที่ตั้ง
ประเทศจีนและเกาหลีเหนือ
มณฑล/จังหวัดมณฑลจี๋หลิน (จีน), มณฑลเหลียวหนิง (จีน), จังหวัดรยังกัง (เกาหลีเหนือ), จังหวัดชากัง (เกาหลีเหนือ), จังหวัดพย็องอันเหนือ (เกาหลีเหนือ), เขตบริหารพิเศษชินอึยจู (เกาหลีเหนือ)
ลักษณะทางกายภาพ
ต้นน้ำทางใต้ของทะเลสาบเทียนฉือ ชายแดนจีน–เกาหลีเหนือ ภูเขาแพ็กดู
 • พิกัด41°58′8″N 128°4′24″E / 41.96889°N 128.07333°E / 41.96889; 128.07333
ปากน้ำอ่าวเกาหลี
 • พิกัด
39°52′N 124°19′E / 39.867°N 124.317°E / 39.867; 124.317
ความยาว790 กิโลเมตร (490 ไมล์)
แม่น้ำยาลู่
ชื่อภาษาจีน
จีนตัวเต็ม鴨綠江
จีนตัวย่อ鸭绿江
การถอดเสียง
ภาษาจีนมาตรฐาน
พินอินYālù Jiāng
เวด-ไจลส์Ya1-lu4 Chiang1
IPA[jálû tɕjáŋ]
อู๋
การถอดเป็นอักษรโรมันAh平 loe去 kaon平
กวางตุ้งมาตรฐาน
ยฺหวิดเพ็งAap3luk6 Gong1
IPA[ʔáːplʊ̀kkɔ́ːŋ]
ชื่อภาษาเกาหลี
โชซ็อนกึล압록강
ฮันจา鴨綠江
การถอดเสียง
อาร์อาร์Amnokgang
เอ็มอาร์Amnokkang
ชื่อภาษาแมนจู
อักษรแมนจูᠶᠠᠯᡠ
ᡠᠯᠠ
อักษรโรมันYalu ula

แม่น้ำยาลู่ (จีน: 鸭绿江; พินอิน: Yālù Jiāng) หรือ แม่น้ำอัมนก (เกาหลี: 압록강; เอ็มอาร์: Amnokkang) เป็นแม่น้ำบนพรมแดนระหว่างประเทศจีนและประเทศเกาหลีเหนือ เมื่อนับรวมกับแม่น้ำตูเมนทางทิศตะวันออก และส่วนเล็ก ๆ ของภูเขาแพ็กดู แม่น้ำยาลู่ก่อตัวเป็นเส้นพรมแดนระหว่างประเทศจีนและเกาหลีเหนือ หุบเขาของแม่น้ำแห่งนี้เคยเป็นสถานที่เกิดความขัดแย้งทางทหารหลายครั้งในช่วงหลายศตวรรษที่ผ่านมา มีอาณาเขตติดกับประเทศเกาหลีเหนือทางทิศใต้และติดกับประเทศจีนทางทิศเหนือ

ชื่อ

[แก้]

ชื่อภาษาจีน ยาลู่ ("สีเขียวเป็ด") มีหลักฐานปรากฏครั้งแรกในช่วงราชวงศ์ถัง ตามบันทึกในคัมภีร์ทงเตี่ยน (ศตวรรษที่ 8) แม่น้ำสายนี้ได้รับชื่อตามสีของน้ำซึ่งมีความคล้ายกับสีบนส่วนหัวของเป็ดแมลลาร์ด[1][2] ส่วนชื่อในภาษาเกาหลี "อัมนก" เป็นการอ่านชื่อเดียวกันนี้ตามแบบจีน–เกาหลี ในสมัยโบราณ แม่น้ำสายนี้เป็นที่รู้จักในชื่อเพ่ย์ฉุ่ย (浿水) หรือหมาจื๋อฉุ่ย (馬訾水)[1][3]

ในทางประวัติศาสตร์ แม่น้ำสายนี้ยังเป็นที่รู้จักในชื่อภาษาเกาหลีว่าอารีนารเย (아리나례강, 阿利那禮江) โดยอารี เป็นคำภาษาเกาหลีเก่าที่ใช้สื่อถึง 'ความเป็นจิตวิญญาณ (신령성; 神靈性) ของดวงอาทิตย์'[3] ส่วนองค์ประกอบที่สองอาจมีความเกี่ยวข้องกับคำว่านารี (나리, 川理) ในภาษาเกาหลีเก่าซึ่งหมายถึง 'แม่น้ำหรือลำธาร' (나리, 川理)

ยังมีทฤษฎีอื่นอีกสองทฤษฎีเกี่ยวกับที่มาของชื่อยาลู่ ทฤษฎีหนึ่งระบุว่าชื่อนี้มีที่มาจากคำว่ายาลูอูลา (ᠶᠠᠯᡠ
ᡠᠯᠠ) ในภาษาแมนจู โดยยาลู (ᠶᠠᠯᡠ) ในภาษาแมนจูมีความหมายว่า "เขตแดนระหว่างสองประเทศ" ในภาษาจีนกลาง ยาลู่ (yālù) มีเสียงใกล้เคียงกับคำดั้งเดิมในภาษาแมนจู แต่ตามตัวอักษรมีความหมายว่า "สีเขียวเป็ด" ซึ่งกล่าวกันว่าเป็นสีของแม่น้ำในอดีต ส่วนอีกทฤษฎีหนึ่งระบุว่าแม่น้ำนี้ถูกตั้งชื่อตามการรวมกันของลำน้ำสาขาตอนบนสองสาย ซึ่งมีชื่อว่า "鴨" (ยา หรือ อับ) และ "綠" (ลู่ หรือ "รก"/"นก") ตามลำดับ[1]

การถอดอักษรเกาหลีเป็นอักษรโรมันฉบับปรับปรุงสะกดชื่อแม่น้ำว่า Amnokgang (เสียงอ่านภาษาเกาหลี: [amnok.k͈aŋ]; "แม้น้ำอัมนก") และการถอดอักษรฮันกึลเป็นอักษรโรมันฉบับปรับปรุงสะกดว่า Aprokgang (เสียงอ่านภาษาเกาหลี: [amnok.k͈aŋ]; "แม่น้ำอัพรก")

ภูมิศาสตร์

[แก้]

จากความสูง 2,500 เมตร (8,200 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเลบนภูเขาแพ็กดูบริเวณพรมแดนจีน–เกาหลีเหนือ แม่น้ำไหลลงทางทิศใต้สู่ฮเยซันก่อนจะวกไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเป็นระยะทาง 130 กิโลเมตร (81 ไมล์) มุ่งหน้าสู่หลินเจียงและไหลกลับเข้าสู่เส้นทางทิศใต้อีกประมาณ 300 กิโลเมตร (190 ไมล์) เพื่อไหลลงสู่อ่าวเกาหลีระหว่างตานตงของประเทศจีนและชินอึยจูของประเทศเกาหลีเหนือ โดยมีมณฑลของจีนที่มีอาณาเขตติดต่อได้แก่ มณฑลจี๋หลินและมณฑลเหลียวหนิง ในขณะที่จังหวัดของเกาหลีเหนือที่มีอาณาเขตติดต่อคือจังหวัดพย็องอันเหนือ จังหวัดชากัง และจังหวัดรยังกัง

แม่น้ำมีความยาว 795 กิโลเมตร (494 ไมล์)* และรับน้ำจากพื้นที่ลุ่มน้ำกว่า 30,000 ตารางกิโลเมตร (12,000 ตารางไมล์) ลำน้ำสาขาที่สำคัญที่สุดของแม่น้ำยาลู่ ได้แก่ แม่น้ำชังจิน (장진강; 長津江) แม่น้ำโฮช็อน (허천강; 虛川江) แม่น้ำทกโร (독로강; 禿魯江) จากฝั่งเกาหลีและแม่น้ำอ้าย (璦河) และแม่น้ำหุน (浑江) จากฝั่งจีน พื้นที่ส่วนใหญ่ของแม่น้ำไม่สามารถเดินเรือได้โดยสะดวก[4] และน้ำในแม่น้ำส่วนใหญ่จะกลายเป็นน้ำแข็งในช่วงฤดูหนาวซึ่งสามารถเดินเท้าข้ามได้[5]

ความลึกของแม่น้ำยาลู่มีความแตกต่างกันตั้งแต่ส่วนที่ตื้นกว่าทางทิศตะวันออกในฮเยซัน (1 เมตร (3 ฟุต 3 นิ้ว)*) ไปจนถึงส่วนที่ลึกกว่าของแม่น้ำใกล้ทะเลเหลือง (2.5 เมตร (8 ฟุต 2 นิ้ว)*)[6] บริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเป็นที่ตั้งของพื้นที่อนุรักษ์นกสำคัญบริเวณปากแม่น้ำอัมรก ระบุโดยองค์การชีวิตนกนานาชาติ[7]

มีเกาะประมาณ 205 เกาะตั้งอยู่ในแม่น้ำยาลู่ สนธิสัญญาพรมแดน ค.ศ. 1962 ระหว่างเกาหลีเหนือและจีนแบ่งเกาะต่าง ๆ ตามกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่บนแต่ละเกาะ โดยเกาหลีเหนือครอบครอง 127 เกาะและจีนครอบครอง 78 เกาะ ด้วยเกณฑ์การแบ่งดังกล่าว เกาะบางแห่งเช่น เกาะฮวังคุมพย็องจึงตกเป็นของเกาหลีเหนือแม้จะตั้งอยู่ติดกับฝั่งจีนของแม่น้ำ

ประวัติศาสตร์

[แก้]

สมัยจักรวรรดิ

[แก้]

ลุ่มแม่น้ำแห่งนี้เป็นสถานที่ซึ่งอาณาจักรเกาหลีโบราณนามว่า "โคกูรยอ" ก้าวขึ้นสู่สํานาจ ป้อมปราการเก่าแก่จำนวนมากตั้งอยู่ตลอดแนวแม่น้ำ และอดีตเมืองหลวงของอาณาจักรดังกล่าวก็เคยตั้งอยู่ที่จี๋อาน เมืองขนาดกลางริมแม่น้ำยาลู่ในปัจจุบัน โดยเป็นสถานที่ที่รุ่มรวยไปด้วยโบราณวัตถุสมัยโคกูรยอ[8] เกาะวีฮวาในแม่น้ำยังมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในฐานะสถานที่ซึ่งนายพลอี ซ็อง-กเย (ต่อมาคือพระเจ้าแทโจแห่งโชซ็อน) ตัดสินใจหันหลังกลับและเคลื่อนกองทัพลงใต้ไปยังแคซ็องใน ค.ศ. 1388 ซึ่งเป็นเหตุการณ์แรกในชุดการก่อปฏิวัติที่นำไปสู่การสถาปนาราชวงศ์โชซ็อนในที่สุด[9]

ตามความเห็นของนักวิชาการคนหนึ่ง พรมแดนเกาหลี–จีนตามแนวแม่น้ำยาลู่ถือเป็นพรมแดนระหว่างประเทศที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงมายาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยคงอยู่มาอย่างน้อย 1,000 ปี[10][11][12]

ด้วยตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ที่ตั้งอยู่ระหว่างเกาหลีและจีน แม่น้ำสายนี้จึงเป็นสถานที่เกิดสมรภูมิหลายครั้ง ได้แก่:

พื้นที่ฝั่งใต้ของแม่น้ำได้รับการพัฒนาเป็นเขตอุตสาหกรรมอย่างหนักในช่วงที่ญี่ปุ่นปกครอง (ค.ศ. 1910–1945) และภายใน ค.ศ. 1945 ผลผลิตทางอุตสาหกรรมเกือบ 20% ของญี่ปุ่นมีต้นกำเนิดมาจากเกาหลี

สงครามเกาหลี

[แก้]
การทิ้งระเบิดสะพานข้ามแม่น้ำยาลู่ใน ค.ศ. 1950

ในช่วงสงครามเกาหลี การเคลื่อนพลของกองกำลังสหประชาชาติที่เข้าใกล้แม่น้ำสายนี้ แม้จะมีการเตือนซ้ำหลายครั้งจากจีนไม่ให้กระทำการดังกล่าว กลายเป็นชนวนเหตุให้จีนเข้าแทรกแซงครั้งใหญ่โดยส่งกำลังพลจากบริเวณตานตง ในระหว่างความขัดแย้ง สะพานทุกแห่งที่ทอดข้ามแม่น้ำถูกทำลายจนหมดสิ้นยกเว้นเพียงแห่งเดียว สะพานที่เหลืออยู่นั้นคือสะพานมิตรภาพจีน–เกาหลี ซึ่งเชื่อมต่อชินอึยจูของเกาหลีเหนือเข้ากับตานตงของประเทศจีน ในระหว่างสงคราม หุบเขาที่ล้อมรอบปลายแม่น้ำฝั่งตะวันตกยังกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ของการสู้รบทางอากาศเพื่อแย่งชิงความเป็นเจ้าเวหาเหนือเกาหลีเหนือ จนได้รับฉายาว่า "มิกแอลลีย์" (MiG Alley) ซึ่งอ้างอิงถึงเครื่องบินขับไล่มิก-15 ที่บินโดยกองกำลังผสมของเกาหลีเหนือ จีน และโซเวียต[13] ขณะที่กองกำลังสหประชาชาติในสงครามเกาหลีรุกคืบไปยังแม่น้ำยาลู่ ประเทศจีนภายใต้ประธานเหมา เจ๋อตงได้เข้าสู่สงครามโดยอยู่ข้างเดียวกับเกาหลีเหนือภายใต้คิม อิล-ซ็อง[14]

เพื่อเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจ ใน ค.ศ. 1950 หม่า ฝูเหยา (麻扶摇) และเจิ้ง ลฺวี่เฉิง (郑律成) ได้ประพันธ์เพลงสรรเสริญกองทัพจีนชื่อว่า เพลงกองทัพอาสาประชาชนจีน (中国人民志愿军战歌) ซึ่งมีการกล่าวถึงแม่น้ำยาลู่ และต่อมาเพลงนี้ได้กลายเป็นหนึ่งในบทเพลงที่เป็นที่นิยมและเป็นตัวแทนการแสดงออกทางดนตรีที่ชัดเจนที่สุดของการที่จีนเข้าแทรกแซงในเกาหลี โดยมีเนื้อร้องว่า:

雄赳赳, 气昂昂, 跨过鸭绿江.

保和平, 卫祖国, 就是保家乡.

รุกไปอย่างองอาจ ด้วยใจที่ฮึกเหิม ข้ามแม่น้ำยาลู่

เพื่อพิทักษ์สันติภาพ ปกป้องมาตุภูมิที่รัก คือการรักษาบ้านเกิดของเราด้วยความภาคภูมิ

หลังสงคราม

[แก้]

ตั้งแต่ต้นทศวรรษ 1990 แม่น้ำสายนี้มักถูกใช้เป็นเส้นทางที่ชาวเกาหลีเหนือใช้ข้ามไปยังประเทศจีนเพื่อหลบหนี แม้แม่น้ำตูเมนจะยังคงเป็นเส้นทางที่ผู้ลี้ภัยเหล่านี้เลือกใช้มากที่สุดก็ตาม[15]

เศรษฐกิจ

[แก้]
แม่น้ำยาลู่บริเวณใกล้เขื่อนอุนบง

แม่น้ำสายนี้มีความสำคัญต่อการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ และหนึ่งในเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียคือเขื่อนซูพุง ซึ่งมีความสูง 106 เมตร (348 ฟุต) และยาวกว่า 850 เมตร (2,790 ฟุต) ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของชินอึยจู ประเทศเกาหลีเหนือ เขื่อนแห่งนี้ได้สร้างทะเลสาบเทียมขึ้นครอบคลุมพื้นที่ส่วนหนึ่งของแม่น้ำ เรียกว่า ทะเลสาบซูพุง นอกจากนี้ แม่น้ำยังถูกใช้เพื่อการคมนาคมขนส่ง โดยเฉพาะการขนส่งไม้ซุงจากพื้นที่ป่าบริเวณริมฝั่งแม่น้ำ ทั้งยังเป็นแหล่งประมงสำหรับประชากรในท้องถิ่นอีกด้วย ทางตอนใต้ของเขื่อนซูพุงเป็นที่ตั้งของเขื่อนไท่ผิงวาน ส่วนทางตอนเหนือของเขื่อนซูพุงเป็นที่ตั้งของเขื่อนอุนบง ซึ่งเขื่อนทั้งสองแห่งนี้ผลิตไฟฟ้าพลังน้ำด้วยเช่นกัน

ในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำทางตอนเหนือของตานตงและติดกับภูเขาหูเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านชาวเกาหลีเหนือหลายแห่ง มีรายงานว่าสภาพเศรษฐกิจในหมู่บ้านเหล่านี้ค่อนข้างยากจนและไม่มีไฟฟ้าใช้[16]

จุดข้ามแม่น้ำ

[แก้]

แกลเลอรี

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. 1 2 3 "中国7大河、32省代表河流名称由来". National Earth System Science Data Center.
  2. ↑ "鸭绿江". Xinhua Liaoning. Xinhua.
  3. 1 2 "압록강(鴨綠江)". Encyclopedia of Korean Culture (ภาษาเกาหลี). สืบค้นเมื่อ 2024-01-23.
  4. ↑ "Sediments in Korea Bay and Incheon Bay, North and South Korea". www.eosnap.com. March 25, 2011. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 5, 2012. สืบค้นเมื่อ July 6, 2021.
  5. ↑ "A trip to the North Korea-China border, in photos". NK News. 29 May 2015.
  6. ↑ "Yalu River | river, Asia". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-07-06.
  7. ↑ "Amrok River estuary". Important Bird Areas factsheet. BirdLife International. 2013. สืบค้นเมื่อ 2013-04-25.
  8. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Capital Cities and Tombs of the Ancient Koguryo Kingdom". UNESCO World Heritage Centre.
  9. ↑ Jeong Woo-sang (10 June 2011). "What Is Hwanggumpyong Island?". Digital Chosun. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
  10. ↑ "Oldest border in the world". koreatimes. Apr 5, 2020.
  11. ↑ "외국인 할아버지가 한국인에게 경복궁 투어를?! 첫번째 밋업! (Dr. Peterson's First Meet-up! Palace Tour)". 14 December 2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-12-11 – โดยทาง www.youtube.com.
  12. ↑ "하버드 한국학자가 말하는 한국은 평화로운 역사를 가진 나라?! 소개편 Peaceful Korea – Introduction". 19 April 2020. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-12-11 – โดยทาง www.youtube.com.
  13. ↑ Budiansky, Stephen (2016). Code warriors : NSA's codebreakers and the secret intelligence war against the Soviet Union. New York. ISBN 978-0-385-35266-6. OCLC 922630824.
  14. ↑ Zhang, Shu Guang, October 31- (1995). Mao's military romanticism : China and the Korean War, 1950–1953. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 0-7006-0723-4. OCLC 32510849.
  15. ↑ "What North Korean Defectors Think Of North Korea | STAY CURIOUS #1". 4 December 2016. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-12-11 – โดยทาง www.youtube.com.
  16. ↑ "We took a boatride on the Yalu River across the Sino-Korean Border. Here's what we saw". visitthedprk.org. 27 November 2017. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 November 2020. สืบค้นเมื่อ 10 January 2018.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]


เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=แม่น้ำยาลู่&oldid=12829192"