ข้ามไปเนื้อหา

ไอโอดีน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไอโอดีน, 53I
ไอโอดีน
การออกเสียงในภาษาอังกฤษ/ˈaɪədaɪn, -diːn, -dɪn/ ⓘ ​(EYE-ə-dyne, -⁠deen, -⁠din)
ลักษณะปรากฏของแข็งสีเทาโลหะเป็นมันวาว ของเหลวสีดำ/ม่วง แก๊สสีม่วง
น้ำหนักอะตอมมาตรฐาน Ar°(I)
ไอโอดีนในตารางธาตุ
Hydrogen Helium
Lithium Beryllium Boron Carbon Nitrogen Oxygen Fluorine Neon
Sodium Magnesium Aluminium Silicon Phosphorus Sulfur Chlorine Argon
Potassium Calcium Scandium Titanium Vanadium Chromium Manganese Iron Cobalt Nickel Copper Zinc Gallium Germanium Arsenic Selenium Bromine Krypton
Rubidium Strontium Yttrium Zirconium Niobium Molybdenum Technetium Ruthenium Rhodium Palladium Silver Cadmium Indium Tin Antimony Tellurium Iodine Xenon
Caesium Barium Lanthanum Cerium Praseodymium Neodymium Promethium Samarium Europium Gadolinium Terbium Dysprosium Holmium Erbium Thulium Ytterbium Lutetium Hafnium Tantalum Tungsten Rhenium Osmium Iridium Platinum Gold Mercury (element) Thallium Lead Bismuth Polonium Astatine Radon
Francium Radium Actinium Thorium Protactinium Uranium Neptunium Plutonium Americium Curium Berkelium Californium Einsteinium Fermium Mendelevium Nobelium Lawrencium Rutherfordium Dubnium Seaborgium Bohrium Hassium Meitnerium Darmstadtium Roentgenium Copernicium Nihonium Flerovium Moscovium Livermorium Tennessine Oganesson
Br
↑
I
↓
At
เทลลูเรียม ← ไอโอดีน → ซีนอน
เลขอะตอม (Z)53
หมู่17
คาบคาบที่ 5
บล็อก บล็อก-p
การจัดเรียงอิเล็กตรอน[Kr] 4d10 5s2 5p5
อิเล็กตรอนต่อระดับพลังงาน2, 8, 18, 18, 7
สมบัติทางกายภาพ
สถานะ ที่ STPของแข็ง
จุดหลอมเหลว(I2) 386.85 K ​(113.7 °C, ​236.66 °F)
จุดเดือด(I2) 457.4 K ​(184.3 °C, ​363.7 °F)
ความหนาแน่น (at 20° C)4.944 g/cm3[3]
จุดร่วมสาม386.65 K, ​12.1 kPa
จุดวิกฤต819 K, 11.7 MPa
ความร้อนของการหลอมเหลว(I2) 15.52 kJ/mol
ความร้อนของการกลายเป็นไอ(I2) 41.57 kJ/mol
ความจุความร้อนโมลาร์(I2) 54.44 J/(mol·K)
ความดันไอ
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 260 282 309 342 381 457
สมบัติของอะตอม
สถานะออกซิเดชันทั่วไป: −1, +1, +3, +5, +7
+2,[4] +4,[5] +6[6]
สภาพไฟฟ้าลบสเกลเพาลิง: 2.66
พลังงานไอออไนเซชัน
  • ลำดับที่ 1: 1008.4 kJ/mol
  • ลำดับที่ 2: 1845.9 kJ/mol
  • ลำดับที่ 3: 3180 kJ/mol
รัศมีอะตอมจากการทดลอง: 140 pm
รัศมีโคเวเลนต์139±3 pm
รัศมีแวนเดอร์วาลส์198 pm
Color lines in a spectral range
เส้นสเปกตรัมของไอโอดีน
สมบัติอื่น ๆ
โครงสร้างผลึก ​base-centered orthorhombic (oS8)
ค่าคงที่แลตทิซ
Base-centered orthorhombic โครงสร้างผลึกสำหรับไอโอดีน
a = 725.79 pm
b = 478.28 pm
c = 982.38 pm (at 20 °C)[3]
การขยายตัวจากความร้อน74.9×10−6/K (at 20 °C)[a]
การนำความร้อน0.449 W/(m⋅K)
สภาพต้านทานไฟฟ้า1.3×107 Ω⋅m (ที่ 0 °C)
สมบัติแม่เหล็กdiamagnetic[7]
สภาพรับไว้ได้ทางแม่เหล็กเชิงโมล−88.7×10−6 cm3/mol (298 K)[8]
มอดุลัสเชิงปริมาตร7.7 GPa
เลขทะเบียน CAS7553-56-2
ประวัติ
การตั้งชื่อจากภาษากรีกโบราณ ιώδης, "สีม่วง", สื่อถึงสีของไอของมัน
การค้นพบและการแยกธาตุครั้งแรกBernard Courtois (1811)
ไอโซโทปของไอโอดีน
ไอโซโทปหลัก การสลายตัว
ไอโซโทป ความอุดมสมบูรณ์ ครึ่งชีวิต (t1/2) รูปแบบ ผลิตภัณฑ์
123I synth 13.223 h ε 123Te
124I synth 4.1760 d β+ 124Te
125I synth 59.392 d ε 125Te
127I 100% stable
129I trace 1.614×107 y β− 129Xe
131I synth 8.0249 d β− 131Xe
135I synth 6.58 h β− 135Xe
หมวดหมู่ หมวดหมู่: ไอโอดีน
| แหล่งอ้างอิง

ไอโอดีน (อังกฤษ:Iodine) คือธาตุเคมีที่มีหมายเลขอะตอม 53 และสัญลักษณ์คือ I ไอโอดีน (เป็นคำในภาษากรีก Iodes, มีความหมายว่า "สีม่วง") เป็นธาตุที่ไม่ละลายน้ำ มีความจำเป็นสำหรับสิ่งมีชีวิต สมบัติทางเคมีของไอโอดีนมีความไวน้อยกว่าธาตุในกลุ่มฮาโลเจนด้วยกัน ไอโอดีนมีประโยชน์ในทางการแพทย์ การถ่ายภาพ และสีย้อมผ้า ไอโอดีนสามารถระเหิดได้

ผู้ค้นพบไอโอดีน

[แก้]

ค้นพบโดย Bernard Curtios นักเคมีชาวฝรั่งเศส ในปี ค.ศ. 1811 นักเคมีผู้นี้ขณะนั้นทำการผลิตโพแทสเซียมไนเตรด (KNO3) สำหรับใช้ในกองทัพนาโปเลียน (Napoleon) ซึ่งกรรมวิธีการผลิตใช้เถ้าหยาบ ๆ จาก kelp (เถ้าสาหร่ายทะเลชนิดหนึ่ง) ช่วยเก็บรักษาโพแทส (potash หรือ K2CO3) ขณะที่เขาล้าง kelp ด้วยกรดซัลฟูริกเพื่อทำลายสิ่งปนเปื้อน เขาสังเกตเกิดควันสีม่วง ซึ่งควบแน่นบนเครื่องมือที่ทำด้วยทองแดงของเขา และทำให้เครื่องมือนั้นผุกร่อน เขาพบว่าถ้านำสารละลายจากการล้าง kelp มาเติมกรดแก่มาก ๆ จะได้ตะกอนเป็นผงสีดำ และเมื่อนำตะกอนนี้ไปทำให้ร้อน ก็จะให้ไอสีม่วงเช่นกัน ต่อมา F. Clement และ J.B. Desormes ได้ศึกษาสมบัติของสารที่ค้นพบใหม่นี้ J.L. Gay-Lussac เป็นคนแรกที่พบว่าสารนี้เป็นธาตุใหม่ และตั้งชื่อธาตุนี้ตามคำกรีกซึ่งมีความหมายว่าสีม่วง (violet)[9]

ลักษณะของไอโอดีน

[แก้]

ไอโอดีน (Iodine, I) : ธาตุไอโอดีนเป็นของแข็งสีม่วง สามารถระเหิด เป็นก๊าซม่วงสีชมพูเมื่อได้รับความร้อน ละลายน้ำได้น้อยเพียง 1 กรัมในน้ำ 3450 ml ที่ 20 °C และ 1,280 ml ที่ 50 °C

ธาตุไอโอดีน

[แก้]

ไอโอดีนเป็นสีฟ้าสีดำเงาที่เป็นของแข็งไอโอดีนเป็นองค์ประกอบทางเคมีที่มีสัญลักษณ์ I เป็นธาตุที่มีความเป็นอโลหะที่อยู่ในหมู่ที่ VIIA เป็นธาตุในหมู่ 7 ของตารางธาตุ มีน้ำหนักอะตอม 126.9 มีอยู่ทั่วไปตามธรรมชาติ พบใน หิน ดิน น้ำ น้ำทะเล อากาศ และสิ่งมีชีวิต มีปริมาณมากน้อยที่แตกต่างกัน อาหารทะเลจะมีไอโอดีนสูงกว่าแหล่งอื่น ในธรรมชาติ มักพบในรูปเกลือ ไอโอเดต ( KIO3 ) และในรูปไอโอไดด์ หรือเป็นสารประกอบอินทรีย์ ในสิ่งมีชีวิต เช่น ในเลือด เนื้อเยื่อ น้ำนม เหงื่อ และปัสสาวะ และมีมากน้อยแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ส่วนใหญ่จะพบมากในดินและแถบที่ราบลุ่มแม่น้ำ ชายทะเล และทะเลซึ่งเป็นผลให้พืชผักและสัตว์จากทะเลมีสารไอโอดีนมาก ในทะเลมีไอโอดีนประมาณ 0.05 ppm นอกจากนี้ในแร่ธาตุหลายชนิดก็มีไอโอดีนในรูปของสารประกอบ เช่น โซเดียมไอโดเดต แคลเซียมไอโอเดต สาหร่ายในทะเลบางชนิดก็มีไอโอดีนโดยเฉพาะสาหร่ายที่มีสีน้ำตาล แหล่งไอโอดีนที่สำคัญที่สุดในโลกคือ แหล่งโซเดียมไนเตรต ในประเทศชิลี แต่ไนเตรตมีไอโอดีนตั้งแต่ร้อยละ 0.05 ถึง 0.3 โดยมวล ไอโอดีนที่พบในแหล่งนี้อยู่ในรูปของแคลเซียมไอโอเดต และบางส่วนอยู่ในรูปของสารประกอบผสมของโซเดียมไอโอเดต (NaIO3) และโซเดียมซัลเฟต (Na2SO4)ไอโอดีนจะถูกเพิ่มเกือบทุกชนิดของเกลือที่นำมาใช้ มันเป็นส่วนผสมของขนมปังในปลาทะเลและพืชในมหาสมุทร ไอโอดีนในพืชน้ำจะถูกเก็บไว้ในเนื้อเยื่อของพวกมันและในสัตว์บางชนิดที่อยู่ในทะเล

ประโยชน์ของธาตุไอโอดีน

[แก้]

ช่วยในการทำงาน และเจริญเติบโตของต่อมไทรอยด์ และเป็นส่วนประกอบของฮอร์โมนไทรอกซิน ผลิตโดยต่อมไทรอยด์ มีหน้าที่ควบคุมอัตราเมแทบอลิซึมของร่างกาย การทำงานของต่อมไทรอยด์มีผลต่อสภาพจิตใจ สภาพของผม ผิวหนัง เล็บ และ ฟัน ของร่างกาย การเปลี่ยนของแคโรทีนเป็นวิตามินเอ การสังเคราะห์ โปรตีน โดย ไรโบโซม และการดูดซึมน้ำตาลจากลำไส้เล็กทั้งหมดนี้จะทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อการผลิตไทรอกซิน เป็นไปตามปกติ การสังเคราะห์โคเลสเตอรอลถูกกระตุ้นโดยระดับของไทรอกซินและยังมีส่วนช่วยให้

  • ช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโต และกระตุ้นอัตราการเผาผลาญ โดยช่วยร่างกายเผาผลาญไขมันที่มาก
  • กระตุ้นให้หัวใจทำงานได้ดีขึ้น
  • เพิ่มการเคลื่อนย้ายแคลเซียม และฟอสฟอรัสจากกระดูก
  • ช่วยในการขับถ่ายปัสสาวะและควบคุมการกระจายของน้ำตามอวัยวะต่างๆ
  • กระตุ้นให้มีการหลั่งน้ำนมมากขึ้น
  • ควบคุมประสาท ให้มีกำลังคล่องแคล่ว กระฉับกระเฉง ตลอดถึงการพูด ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับความมีประสิทธิภาพของต่อมไทรอยด์[10]

ภาวะขาดไอโอดีนมีอาการอย่างไร?

[แก้]
  • อาการขาดการขาดไอโอดีน สำหรับทารกในครรภ์ คือ ร่างกายและสมองเจริญเติบโตช้า ซึ่งจะก่อให้เกิดความพิการแต่กำเนิด และภาวะปัญญาอ่อนไปตลอดชีวิต
  • อาการจากขาดไอโอดีนตั้งแต่เป็นทารกในครรภ์ เรียกว่าภาวะ Cretinism (สภาวะแคระโง่) คือเด็กจะแคระแกรน ปัญญาอ่อน ตาเข หูหนวก เป็นใบ้ และกล้ามเนื้อชักกระตุก แต่ถ้าขาดไอโอดีนในเด็กหลังคลอดแล้ว จะพบว่า เด็กเติบโตช้า มีสติปัญญาต่ำกว่าเกณฑ์ และอาจมีต่อมไทรอยด์โต (คอพอก)
  • อาการจากการขาดไอโอดีนในผู้ใหญ่ที่สำคัญ คือ ต่อมไทรอยด์โต (คอพอก) และอาจมีอาการของภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมน เช่น อ้วนฉุ เชื่องช้า หัวใจเต้นผิดปกติ บวมเท้า[11]

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ The thermal expansion of crystalline iodine is anisotropic: the parameters (at 20 °C) for each axis are αa = 86.5×10−6/K, αb = 126×10−6/K, αc = 12.3×10−6/K, and αaverage = αV/3 = 74.9×10−6/K.[3]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "Standard Atomic Weights: ไอโอดีน". CIAAW. 1985.
  2. ↑ Prohaska, Thomas; Irrgeher, Johanna; Benefield, Jacqueline; Böhlke, John K.; Chesson, Lesley A.; Coplen, Tyler B.; Ding, Tiping; Dunn, Philip J. H.; Gröning, Manfred; Holden, Norman E.; Meijer, Harro A. J. (2022-05-04). "Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry (ภาษาอังกฤษ). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
  3. 1 2 3 Arblaster, John W. (2018). Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements. Materials Park, Ohio: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
  4. ↑ I(II) is known to exist in monoxide (IO); see Nikitin, I V (31 สิงหาคม 2008). "Halogen monoxides". Russian Chemical Reviews. 77 (8): 739–749. Bibcode:2008RuCRv..77..739N. doi:10.1070/RC2008v077n08ABEH003788. S2CID 250898175.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  5. ↑ I(IV) has been observed in iodine dioxide (IO2); see Pauling, Linus (1988). "Oxygen Compounds of Nonmetallic Elements". General Chemistry (พิมพ์ครั้งที่ 3rd). Dover Publications, Inc. น. 259. ISBN 978-0-486-65622-9.
  6. ↑ I(VI) has been observed in IO3, IO42−, H5IO6−, H2IO52−, H4IO62−, and HIO53−; see Kläning, Ulrik K.; Sehested, Knud; Wolff, Thomas (1981). "Laser flash photolysis and pulse radiolysis of iodate and periodate in aqueous solution. Properties of iodine(VI)". J. Chem. Soc., Faraday Trans. 1. 77 (7): 1707–18. doi:10.1039/F19817701707.
  7. ↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  8. ↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. น. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
  9. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2017-07-19. สืบค้นเมื่อ 2017-05-14.
  10. ↑ https://healthgossip.co/what-is-iodine/
  11. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2017-05-04. สืบค้นเมื่อ 2017-05-15.