คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล

คณะเวชศาสตร์เขตร้อน
มหาวิทยาลัยมหิดล

Faculty of Tropical Medicine, Mahidol University
สถาปนา	6 เมษายน พ.ศ. 2503
สังกัดการศึกษา	มหาวิทยาลัยมหิดล
คณบดี	วีระพงษ์ ภูมิรัตนประพิณ
ที่อยู่	420/6 ถนนราชวิถี แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
สี	สีแดง
เว็บไซต์	www.tm.mahidol.ac.th

คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล จัดตั้งขึ้นเพื่อศึกษาโรคต่าง ๆ ในเขตร้อน เป็นคณะด้านนี้แห่งเดียวในประเทศไทย และเป็นคณะที่มีผลงานวิจัยจำนวนมากตีพิมพ์ในวารสารระดับโลก นอกจากนี้ คณะยังมีโรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน ที่เปิดให้การรักษาพยาบาลเฉพาะทางด้านโรคเขตร้อน อายุรกรรมทั่วไป และอายุรกรรมเฉพาะทางหลากหลายสาขา

ประวัติ

คณะเวชศาสตร์เขตร้อน เป็นคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยมหิดล ก่อตั้งขึ้นโดยการริเริ่มของ ศาสตราจารย์ นายแพทย์จำลอง หะริณสุต และศาสตราจารย์ แพทย์หญิงคุณหญิงตระหนักจิต หะริณสุต จากแนวคิดที่ว่า หลักสูตรแพทยศาสตร์ของประเทศไทยในสมัย 50 ปีก่อน ไม่มีการเรียนการสอนเฉพาะทางโรคเขตร้อน แพทย์ผู้ที่สนใจจะศึกษาต่อเฉพาะทางโรคเขตร้อนต้องเดินทางไปศึกษาในต่างประเทศ เช่น ประเทศอังกฤษ ซึ่งมีสถาบันที่มีชื่อเสียงเรื่องโรคเขตร้อนตั้งอยู่ ทั้ง ๆ ที่แพทย์ไทยมีความจำเป็นต้องให้บริการตรวจและรักษาคนไข้ด้วยโรคเขตร้อนอยู่เสมอ เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร แนวคิดของท่านทั้งสองที่จะจัดให้มีสถาบันโรคเมืองร้อนขึ้นในประเทศไทยนั้น มีผู้เห็นด้วยและได้รับการสนับสนุนจากบุคคลสำคัญหลายท่านในขณะนั้น ได้แก่ ศาสตราจารย์ นายแพทย์สวัสดิ์ แดงสว่าง อธิการบดีมหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์ ศาสตราจารย์ บี จี มีเกรท คณบดีสถาบันเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ประเทศอังกฤษ ดร.กำแหง พลางกูร เลขาธิการสภาการศึกษาแห่งชาติ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น

ในที่สุดจึงได้มีการก่อตั้งคณะอายุรศาสตร์เขตร้อน (ชื่อเดิม) ขึ้นในสังกัดมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (หรือมหาวิทยาลัยมหิดลในปัจจุบัน) เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2503 โดยมีวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งเพื่อ "สอนและอบรมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ให้มีความรู้ความชำนาญในการบำบัด รักษา และป้องกันโรคเขตร้อน ทำการศึกษาวิจัยค้นคว้าเพื่อการแก้ปัญหาโรคเขตร้อน ซึ่งเป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศ พร้อมทั้งให้บริการรักษาผู้ป่วย รับปรึกษาให้คำแนะนำแก่แพทย์ และสถาบันการแพทย์ต่าง ๆ เกี่ยวกับเรื่องโรคเขตร้อน"

ในช่วงแรกของการก่อตั้ง คณะอายุรศาสตร์เขตร้อนมีสำนักงานชั่วคราวอยู่ที่โรงเรียนเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ ในปีต่อมาเมื่อการก่อสร้างตึกเวชกรรมเมืองร้อนที่ถนนราชวิถีแล้วเสร็จ จึงได้ย้ายสำนักงานมาอยู่ ณ สถานที่ปัจจุบัน โดยให้บริการตรวจรักษาผู้ป่วยควบคู่ไปกับการเรียนการสอนและการค้นคว้าวิจัย เริ่มแรกจัดตั้งมีเพียง 5 แผนกวิชา และแผนกธุรการ ได้แก่ แผนกอายุรศาสตร์เขตร้อน แผนกพยาธิโปรโตซัว แผนกปรสิตหนอนพยาธิ แผนกกีฏวิทยาการแพทย์ แผนกสุขวิทยาเขตร้อน และแผนกธุรการ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 ได้เปิดอาคารโรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อนเพื่อให้บริการผู้ป่วย โดยเริ่มจากโรงพยาบาลขนาด 20 เตียง ต่อมาขยายเป็น 100 เตียง จนเป็น 250 เตียงในปัจจุบัน

ในระยะ 7 ปี แรกของการเรียนการสอน คณะอายุรศาสตร์เขตร้อนเปิดรับสมัครแพทย์ชาวไทยเข้าเรียนในหลักสูตรประกาศนียบัตรอายุรศาสตร์เขตร้อนและสุขวิทยา (Graduate Diploma in Tropical Medicine and Hygiene หรือ D.T.M. & H.) ในปี พ.ศ. 2508 มีการก่อตั้งองค์การรัฐมนตรีศึกษาธิการแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asian Ministers of Education Organization หรือ SEAMEO เรียกชื่อย่อเป็นภาษาไทยว่า องค์การซีมีโอ) ซึ่งเล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาหลังปริญญาในสาขาอายุรศาสตร์เขตร้อน ดังนั้นในปี พ.ศ. 2510 รัฐบาลไทยจึงตั้งให้คณะอายุรศาสตร์เขตร้อนเป็นศูนย์อายุรศาสตร์เขตร้อนและสาธารณสุขแห่งประเทศไทย (The National Center for Tropical Medicine and Public Health) เพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์พัฒนาการเรียนการสอนและฝึกอบรมด้านโรคเขตร้อนให้แก่ประเทศสมาชิกขององค์การซีมีโอ ขณะเดียวกันคณะเวชศาสตร์เขตร้อนเป็นที่ตั้งของศูนย์ประสานงานโครงการภูมิภาคเวชศาสตร์เขตร้อนและสาธารณสุขของซีมีโอ (SEAMEO-TROPMED Network) การจัดการเรียนการสอนจึงได้เปลี่ยนไปเป็นระดับนานาชาติ โดยเฉพาะหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตอายุรศาสตร์เขตร้อนและสุขวิทยา (Graduate Diploma in Tropical Medicine and Hygiene หรือ D.T.M. & H.) ได้มีการแก้ไขและปรับปรุงโดยผู้เชี่ยวชาญและอาจารย์จากสถาบันเวชศาสตร์เขตร้อนแห่งสหราชอาณาจักร (Liverpool School of Tropical Medicine) ทำให้คณะอายุรศาสตร์เขตร้อนเป็นที่ยอมรับจากทั่วโลกว่าเป็นโรงเรียนแพทย์เวชศาสตร์เขตร้อนในระดับนานาชาติในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

คณะอายุรศาสตร์เขตร้อนได้เปลี่ยนชื่อเป็น "คณะเวชศาสตร์เขตร้อน" ในปี พ.ศ. 2518 และต่อมาในปี พ.ศ. 2536 คณะฯ ได้รับการยกฐานะเป็นศูนย์ระดับภูมิภาคว่าด้วยเวชศาสตตร์เขตร้อนของซีมีโอ (SEAMEO Regional Center for Tropical Medicine) โดยมีหน้าที่รับผิดชอบสำคัญด้านการสอนในระดับหลังปริญญา ให้แก่แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขในประเทศสมาชิกของซีมีโอ รวม 10 ประเทศ

คณะเวชศาสตร์เขตร้อนมีการพัฒนาการมาเป็นลำดับ จากเดิมที่มีเพียง 5 แผนกวิชา ปัจจุบันประกอบด้วย 11 ภาควิชา 5 สำนักงาน 4 ศูนย์ความเป็นเลิศ รวมทั้งโรงพยาบาล 1 แห่ง นอกจากนี้ คณะเวชศาสตร์เขตร้อน ได้รับมอบหมายจากองค์การระหว่างประเทศให้เป็นที่ตั้งของศูนย์ร่วมมือทางวิชาการ ดังนี้

1. SEAMEO-TROPMED Network
2. Mahidol-Oxford Tropical Medicine Research Unit (MORU)
3. WorldWide Antimalarial Resistance Network (WWARN) - Asia Regional Centre
4. Mahidol-Osaka Center for Infectious Disease (MOCID) เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
5. BIKEN Endowed Department of Dengue Vaccine Development เก็บถาวร 2020-05-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
6. Malaria Consortium - Regional Office for Asia
7. Silom Community Clinic at Trop Med (SCC@TropMed) เก็บถาวร 2014-09-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

ปณิธาน

คณะเวชศาสตร์เขตร้อนเป็นสถาบันวิชาชีพชั้นสูงในมหาวิทยาลัย ให้การศึกษาวิชาเวชศาสตร์เขตร้อนแก่บุคลากรทางการแพทย์ เพื่อสนองความต้องการของสังคมด้านสาธารณสุขของประเทศไทย และประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มุ่งเสาะแสวงหาความรู้ใหม่ ๆ ในด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐานและวิทยาศาสตร์การแพทย์ประยุกต์ รวบรวม เผยแพร่ และถ่ายทอดความรู้เพื่อความก้าวหน้าทางวิชาการในสาขานี้ ในด้านการบริการชุมชน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน ทำการตรวจวินิจฉัยรักษาป้องกันโรคเขตร้อนและส่งเสริมสุขอนามัย คณะเวชศาสตร์เขตร้อนมีจุดมุ่งหมายที่จะปลูกฝัง ให้บุคลากรทางการแพทย์มีความรู้ความเชี่ยวชาญในวิชาเวชศาสตร์เขตร้อน สามารถนำความรู้ไปใช้ในการแก้ปัญหาสาธารณสุขของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสังคมชนบท มีความรอบรู้ ความคิดริเริ่ม ใฝ่รู้อยู่เสมอ รอบคอบ รู้จักตนและหน้าที่รับผิดชอบ มีศีลธรรมและเสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนร่วม

ทำเนียบคณบดี

ตั้งแต่เปิดทำการสอน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล มีคณบดีดำรงตำแหน่งในสังกัดต่างๆของคณะ ตามลำดับต่อไปนี้

คณะอายุรศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
รายนามคณบดี	วาระการดำรงตำแหน่ง
1. ศาสตราจารย์นายแพทย์จำลอง หะริณสุต	15 เมษายน พ.ศ. 2503 - 14 สิงหาคม พ.ศ. 2504
2. ศาสตราจารย์แพทย์หญิงตระหนักจิต หะริณสุต (รักษาการ)	15 สิงหาคม พ.ศ. 2504 - 16 มีนาคมพ.ศ. 2505
3. ศาสตราจารย์นายแพทย์จำลอง หะริณสุต	16 มีนาคม พ.ศ. 2505 - 30 กันยายน พ.ศ. 2525
คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล
รายนามคณบดี	วาระการดำรงตำแหน่ง
4. ศาสตราจารย์นายแพทย์สันต์ศิริ ศรมณี	1 ตุลาคม พ.ศ. 2525 - 30 กันยายน พ.ศ. 2529 1 ตุลาคม พ.ศ. 2529 - 30 กันยายน พ.ศ. 2533
5. ศาสตราจารย์นายแพทย์แทน จงศุภชัยสิทธิ์	1 ตุลาคม พ.ศ. 2533 - 30 กันยายน พ.ศ. 2537 1 ตุลาคม พ.ศ. 2537 - 30 กันยายน พ.ศ. 2539
6. ศาสตราจารย์นายแพทย์ศรชัย หลูอารีย์สุวรรณ	1 ตุลาคม พ.ศ. 2539 - 30 กันยายน พ.ศ. 2543 1 ตุลาคม พ.ศ. 2543 - 30 กันยายน พ.ศ. 2547
7. รองศาสตราจารย์นายแพทย์ประตาป สิงหศิวานนท์	1 ตุลาคม พ.ศ. 2547 - 30 กันยายน พ.ศ. 2551 1 ตุลาคม พ.ศ. 2551 - 30 กันยายน พ.ศ. 2555
8. ศาสตราจารย์แพทย์หญิงเยาวลักษณ์ สุขธนะ	1 ตุลาคม พ.ศ. 2555 - 30 กันยายน พ.ศ. 2559
9. รองศาสตราจารย์นายแพทย์ประตาป สิงหศิวานนท์	1 ตุลาคม พ.ศ. 2559 - 30 กันยายน พ.ศ. 2562
10. รองศาสตราจารย์นายแพทย์วีระพงษ์ ภูมิรัตนประพิณ	1 ตุลาคม พ.ศ. 2562 - ปัจจุบัน

หลักสูตร

ระดับประกาศนียบัตรบัณฑิต 2 หลักสูตร

• หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาอายุรศาสตร์เขตร้อนและสุขวิทยา [Graduate Diploma in Tropical Medicine and Hygiene; D.T.M. & H.]
• หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ชีวเวชและสุขภาพ [Graduate Diploma in Biomedical and Health Informatics; D.B.H.I.]
• หลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาล 1 ปี [Practical Nurse P.N.]

ระดับปริญญาโท 5 หลักสูตร

• หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอายุรศาสตร์เขตร้อน [Master of Science in Tropical Medicine; M.Sc. (Trop.Med.)]
• หลักสูตรอายุรศาสตร์เขตร้อนคลินิกมหาบัณฑิต [Master of Clinical Tropical Medicine; M.C.T.M.]
• หลักสูตรอายุรศาสตร์เขตร้อนคลินิกมหาบัณฑิต สาขาวิชากุมารเวชศาสตร์เขตร้อน [Master of Clinical Tropical Medicine in Tropical Pediatrics; M.C.T.M. (Trop.Ped.)]
• หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ชีวเวชและสุขภาพ [Master of Science in Biomedical and Heath Informatics; (M.Sc.) & (B.H.I.)]
• หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาอนามัยโรงเรียน [Master of Science (School Health)]

ระดับปริญญาเอก 2 หลักสูตร

• หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาอายุรศาสตร์เขตร้อน [Doctor of Philosophy in Tropical Medicine; Ph.D.(Trop.Med.)]
• หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาอายุรศาสตร์เขตร้อนคลินิก [Doctor of Philosophy in Clinical Tropical Medicine; Ph.D.(Clin.Trop.Med.)]

แหล่งข้อมูลอื่น

• Faculty of Tropical Medicine