ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ[1] (อังกฤษ: constitutional monarchy) คือรูปแบบหนึ่งของรัฐบาลภายใต้รัฐธรรมนูญอันมีประมุขของรัฐเป็นกษัตริย์ ไม่ว่าจะมาจากการเลือกตั้งหรือการสืบเชื้อสายพระราชบัลลังก์ มีความจำเป็นต้องอย่างไรก็ตามยังมีประเทศที่เป็นรัฐราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญที่มีการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ได้แก่ บรูไน โอมาน กาตาร์ ซาอุดิอาระเบีย สวาซิแลนด์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โดยกษัตริย์จะพระราชทานรัฐธรรมนูญให้ใช้ ทรงมีพระราชอำนาจเด็ดขาด เป็นประมุขและองค์รัฏฐาธิปัตย์ (sovereign) ทรงใช้อำนาจอธิปไตยมีกษัตริย์ทรงเป็นประมุขต่อไป และพระราชอำนาจจะอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ เป็นราชาธิปไตยแบบจำกัด (limited monarchy หรือ ปรมิตตาญาสิทธิราชย์) ซึ่งไม่เหมือนกับราชาธิปไตยโดยสมบูรณ์ ซึ่งกษัตริย์จะมีพระราชอำนาจทางการเมืองเบ็ดเสร็จและไม่อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ
ปัจจุบัน รัฐแบบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญส่วนใหญ่มักจะมีการปกครองด้วยระบบรัฐสภาควบคู่ (ออสเตรเลีย เบลเยียม กัมพูชา แคนาดา เดนมาร์ก ญี่ปุ่น มาเลเซีย เนเธอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ นอร์เวย์ สเปน สวีเดน ไทย สหราชอาณาจักร ภูฏาน) กษัตริย์จะทรงเป็นประมุขแห่งรัฐเท่านั้น ไม่ทรงเป็นประมุขของฝ่ายบริหาร เพราะฝ่ายบริหารมีนายกรัฐมนตรีจากประชาชนเป็นหัวหน้าหรือประมุขอยู่แล้ว ไม่ว่าจะมาจากการเลือกตั้งหรือไม่ก็ตาม
อย่างไรก็ตามในประเทศไทย การปกครองตามแบบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ อาจรู้จักกันในชื่อระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข[2][3]
เนื้อหา |
[แก้] รายชื่อประเทศที่ปกครองแบบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
| รัฐ/ประเทศ | รัฐธรรมนูญล่าสุด (ค.ศ.) | รูปแบบของรัฐ/ประเทศ | ที่มา |
|---|---|---|---|
| 1993 | ราชรัฐร่วม (Co-principality) | เลือกจากบิชอปแห่ง La Seu d'Urgell และการเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศส | |
| 2002 | ราชอาณาจักร | การสืบเชื้อสายพระราชบัลลังก์ ตามรัฐธรรมนูญ | |
| 1831 | ราชอาณาจักร; ราชาธิปไตยโดยประชานิยม (Popular monarchy)[4] | การสืบเชื้อสายพระราชบัลลังก์ ตามรัฐธรรมนูญ | |
| 2007 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ | |
| 1959 | รัฐสุลต่าน; สมบูรณาญาสิทธิราชย์แบบอิสลาม | การสืบพระราชบัลลังก์ | |
| 1993 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1953 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1946 | จักรวรรดิ | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1952 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1962 | รัฐเจ้าผู้ครองนคร (Emirate) | การสืบพระราชบัลลังก์ โดยต้องได้รับพระราชานุมัติจากพระราชวงศ์อัล-ซาบาห์ และความยินยอมของรัฐสภา | |
| 1993 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ โดยต้องได้รับความยินยอมสภาผู้นำ | |
| 1862 | ราชรัฐ (Principality) | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1868 | รัฐแกรนด์ดยุก (Grand duchy) | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1957 | สหพันธรัฐ; ราชาธิปไตยโดยเลือกตั้ง (Elective monarchy) | เลือกตั้งจากเชื้อสายสุลต่านทั้งเก้าซึ่งเป็นผู้แทนรัฐต่าง ๆ ในมาเลเซีย | |
| 1911 | ราชรัฐ (Principality) | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1962 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1815 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1814 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1996 | รัฐสุลต่าน; สมบูรณาญาสิทธิราชย์แบบอิสลาม | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 2003 | รัฐเจ้าผู้ครองนคร; สมบูรณาญาสิทธิราชย์ | การสืบพระราชบัลลังก์ | |
| 1992 | ราชอาณาจักร; สมบูรณาญาสิทธิราชย์แบบอิสลาม | การสืบพระราชบัลลังก์ | |
| 1978 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1968 | ราชอาณาจักร; สมบูรณาญาสิทธิราชย์ | การสืบพระราชบัลลังก์ | |
| 1974 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 2007 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1970 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1971 | สหรัฐ; สมบูรณาญาสิทธิราชย์ แบบ ราชาธิปไตยโดยเลือกตั้ง (Elective monarchy) | เลือกสรรโดยสภาสูงสุดกลางจากบรรดาชนชั้นปกครองของอาบูดาบี | |
| นครรัฐ; ราชาธิปไตยโดยเลือกตั้งแบบเทวาธิปไตย (Theocratic elective monarchy) | เลือกสรรโดยสภาพระคาร์ดินัล | ||
| 1688 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| ชื่อเต็มของรัฐ/ประเทศต่อไปนี้ มิได้ขึ้นต้นด้วยราชอาณาจักร แต่เป็นราชาธิปไตยโดยพฤตินัย | |||
| 1981 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1901 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1973 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1966 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1981 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1867 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1974 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1962 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1907 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1975 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1983 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1979 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1979 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1978 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
| 1978 | ราชอาณาจักร | การสืบพระราชบัลลังก์ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด | |
[แก้] หมายเหตุ
- ราชอาณาจักรไทย ในรัฐธรรมนูญ ได้ระบุว่าเป็นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
- ราชรัฐอันดอร์ราเป็นประเทศราชาธิปไตยเพียงหนึ่งเดียวที่ให้อำนาจกับประมุขของรัฐสองคน (ในทางกลับกัน สาธารณรัฐซานมารีโนเป็นประเทศสาธารณรัฐเพียงหนึ่งเดียวที่ให้อำนาจกับประมุขของรัฐสองคน)
- ราชรัฐอันดอร์รา ราชรัฐโมนาโก และราชรัฐลิกเตนสไตน์เท่านั้นที่มีเจ้าชายทรงเป็นประมุข
- ประเทศญี่ปุ่นเท่านั้นที่มีจักรพรรดิทรงเป็นประมุข (ในอดีตประเทศนี้คือ จักรวรรดิญี่ปุ่น)
- ราชรัฐลักเซมเบิร์กเท่านั้นที่มีแกรนด์ดยุกทรงเป็นประมุข (ถึงจะใช้ชื่อราชรัฐเหมือนกัน แต่ชื่อเต็มของประเทศนี้คือ Grand Duchy of Luxembourg)
[แก้] อ้างอิง
- ^ (อังกฤษ: constitution Monarchy) คำว่า "ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ" เป็นศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตยสถาน
- ^ จินตภาพสังคมไทยและพรรคการเมืองของประชาชน เมธา มาสขาว. ไทยเอ็นจีโอ 10 เมษายน พ.ศ. 2551, เข้าถึงเมื่อ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2552
- ^ แนวทางประชาธิปไตยแบบสังคมนิยม หรือ “สังคม-ประชาธิปไตย” (Social-Democracy) ศูนย์ประสานงานเยาวชนเพื่อประชาธิปไตย. หน้าที่ 8. เข้าถึงเมื่อ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2552
- ^ เบลเยียมเป็นประเทศเพียงแห่งเดียวที่มีราชาธิปไตยโดยประชานิยม — เป็นระบบซึ่งชื่อตำแหน่งของกษัตริย์ยึดโยงกับประชาชนแทนที่จะเป็นรัฐ ชื่อตำแหน่งราชาแห่งชาวเบลเยียมจึงไม่ใช่ ราชาแห่งเบลเยียม แต่เป็น ราชาแห่งชาวเบลเยียม เอกลักษณ์อีกอย่างหนึ่งของระบบของเบลเยียมนี้ก็คือ กษัตริย์พระองค์ใหม่จะไม่ได้ขึ้นครองราชย์โดยอัตโนมัติหลังกษัตริย์พระองค์ก่อนหน้าเสียชีวิตหรือสละบัลลังก์ ผู้ที่จะเป็นกษัตริย์พระองค์ใหม่จะกลายเป็นกษัตริย์ได้ก็ต่อเมื่อได้กล่าวคำสาบานตนต่อรัฐธรรมนูญแล้วเท่านั้น

