ภาษาอาเซอร์ไบจาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อาเซอร์ไบจาน
Azərbaycan dili / Азәрбајҹан дили / آذربایجان دیلی
ภาษาแม่ใน อาเซอร์ไบจาน, อิหร่าน และบางส่วนของ จอร์เจีย, อิรัก, รัสเซีย, ตุรกี และยูเครน
จำนวนผู้พูด 23–30 ล้านคน  (date missing)
ตระกูลภาษา
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ ประเทศอาเซอร์ไบจาน (ท้องถิ่นเหนือ), ประเทศอิรัก (ท้องถิ่นใต้)
รหัสภาษา
ISO 639-1 az
ISO 639-2 aze
ISO 639-3 มีหลากหลาย:
aze — อาเซอร์ไบจาน
azj — อาเซอร์ไบจานเหนือ
azb — อาเซอร์ไบจานใต้
qxq — Qashqa'i
slq — Salchuq
Idioma azerí.png

ภาษาอาเซอรี หรือ ภาษาอาเซอร์ไบจาน เป็นภาษาราชการของประเทศอาเซอร์ไบจาน มีชื่อเรียกในภาษาของตนว่า Azərbaycan dili บางสำเนียงของภาษานี้ใช้พูดในอิหร่าน ซึ่งใช้เป็นภาษากลางระหว่างภาษาส่วนน้อยอื่นๆคือ ภาษาเคิร์ด ภาษาอาร์เมเนียและภาษาตาเลชิ มีผู้พูดภาษานี้ในสาธารณรัฐดาเกสถานในรัสเซีย จอร์เจียตะวันตกเฉียงใต้ อิหร่านภาคเหนือ และภาคตะวันออกของตุรกี

เป็นภาษาในกลุ่มภาษาอัลตาลิก มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ประมาณ 23 – 30 ล้านคน โดยมีราว 16- 23 ล้านคนในอิหร่านและ 7 ล้านคนในอาเซอร์ไบจาน และ 800,000 ในที่อื่นๆ เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก ใกล้เคียงกับภาษาตุรกี ได้รับอิทธิพลจากภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับ ผู้พูดภาษานี้พอจะเข้าใจกันได้กับผู้พูดภาษากลุ่มเตอร์กิก สาขาโอคุซอื่นๆ เช่น ภาษาตุรกี ที่ใช้พูดในตุรกี ไซปรัสและแหลมบอลข่าน รวมทั้งภาษาเติร์กเมนด้วย

ระบบเสียง[แก้]

เสียงพยัญชนะ[แก้]

เสียงพยัญชนะในภาษาเวียดนามมีหน่วยเสียงตามตารางทางด้านล่าง โดยอักษรทั้งหมดเป็นสัทอักษร

ริมฝีปาก ฟัน/
ปุ่มเหงือก
หลังปุ่มเหงือก เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียง
นาสิก m
กัก p b t͡ʃ d͡ʒ c ɟ k ɡ
เสียดแทรก f v ʃ ʒ ç x ɣ h
เปิด l j
สะบัดลิ้น ɾ

เสียงสระ[แก้]

ด้านหลังคือหน่วยเสียงสระของภาษาอาเซอร์ไบจานมาตรฐาน
Azeri vowel chart.png

ตัวอักษร[แก้]

ภาษาอาเซอร์ไบจานเหนือในอาเซอร์ไบจานจะใช้อักษรละตินเป็นอักษรทางการ และยังคงใช้อักษรซีริลลิกในการเขียนอยู่บ้าง ส่วนภาษาอาเซอร์ไบจานใต้ในอิหร่านจะใช้อักษรอาหรับเหมือนภาษาเปอร์เซีย

Aa Аа آ ا
Əə Әә ا ه
Bb Бб ب
Cc Ҹҹ ج
Çç Чч چ
Dd Дд د
Ee Ее ا ئ
Ff Фф ف
Gg Ҝҝ گ
Ğğ Ғғ غ
Hh Һһ ه ح
Xx Хх خ
Ыы ئ
İi Ии ی
Jj Жж ژ
Kk Кк ک
Qq Гг ق
Ll Лл ل
Mm Мм م
Nn Нн ن
Oo Оо و
Öö Өө و
Pp Пп پ
Rr Рр ر
Ss Сс س ص ث
Şş Шш ش
Tt Тт ت ط
Uu Уу و
Üü Үү و
Vv Вв و
Yy Јј ی
Zz Зз ز ذ ظ ض

ในอดีตภาษาอาเซอร์ไบจานจะใช้อักษรอาหรับเพียงอย่างเดียวเท่านั้น จนเมื่อปี ค.ศ. 1929 จึงได้เริ่มใช้อักษรละตินในการบันทึกภาษาอาเซอร์ไบจานเหนือ(ซึ่งแตกต่างกับรูปแบบที่ใช้ในปัจจุบัน) และเปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิกระหว่างปี ค.ศ. 1938 - 1991 และได้กลับมาใช้อักษรละตินอีกครั้งจนถึงปัจจุบัน ส่วนภาษาอาเซอร์ไบจานใต้นั้นยังคงใช้อักษรอาหรับในการบันทึกมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบัน

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]