พระกาล

พระกาฬชัยศรี
พระกาฬชัยศรีภายในศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร
ชื่อในอักษรเทวนาครี	काल
ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤต	kāla
พาหนะ	นกแสก (พราหมณ์ไทย)
คู่ครอง	กาลี

พระกาฬไชยศรี หรือ พระกาล มีคติการบูชาที่รับสืบต่อมาจากอินเดียดั้งเดิม โดยแต่เดิมนิยมเรียกว่า "พระกาลพระกาลี" หรือ "พระกาลกาลี" ซึ่งเป็นการนับถือพระกาลควบคู่กับพระกาลี ต่อมาออกเสียงเพี้ยนเป็น "กุลี" หรือ "กาลกุลี" ในยุคหลัง เมื่อถึงสมัยรัตนโกสินทร์ พบว่าสร้อยคำว่า "กลี" ฟังดูน่ากลัว จึงมีการเปลี่ยนเป็น "ไชยศรี" และใช้เป็นทางราชการตั้งแต่สมัยรัชกาลที่สี่ ดังปรากฏในประกาศถือน้ำ (แต่ประชาชนส่วนใหญ่ยังนิยมเรียก "พระกาฬ" เฉย ๆ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา) อย่างไรก็ตาม คติการบูชาพระกาลยังคงดำรงอยู่ โดยผสมผสานกับความเชื่อพื้นถิ่นของไทย เช่น "ตากะลายายกะลี

รูปเคารพของพระกาฬไชยศรีของไทยตั้งอยู่ภายในศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร

แหล่งข้อมูลอื่น

• http://www.khandro.net/deity_Mahakala.htm
• The Many Forms of Mahakala, Protector of Buddhist Monasteries by Sri Nitin Kumar.
• พระกาลี