เขื่อน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เขื่อน

เขื่อน (อังกฤษ: dam) เป็นสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่สำหรับกั้นทางน้ำ เพื่อใช้ในการเก็บกักน้ำและป้องกันอุทกภัยรวมถึงผลิตกระแสไฟฟ้า ส่วนบนของเขื่อนจะประกอบไปด้วยส่วนที่เรียกว่าทางน้ำล้น สำหรับให้น้ำที่สูงกว่าระดับที่ต้องการไหลผ่านมาที่ฝั่งปลายน้ำ มากกว่าครึ่งหนึ่งของแม่น้ำสายหลักทั่วโลกจะมีเขื่อนกั้นไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในทางใดทางหนึ่ง

ชนิดของเขื่อน[แก้]

ชนิดของเขื่อน จะจำแนกตามชนิดของวัสดุก่อสร้าง เช่น เขื่อนหิน เขื่อนดิน เขื่อนคอนกรีต เขื่อนคอนกรีตบดอัด หรือเขื่อนไม้

ประโยชน์ของเขื่อน[แก้]

ประโยชน์ของเขื่อนที่สำคัญ คือ เพื่อกักเก็บน้ำ โดยเก็บน้ำจากช่วงฤดูน้ำหลากและปล่อยน้ำใช้ในการเกษตรกรรม อุปโภคบริโภคในช่วงขาดแคลนน้ำ เขื่อนยังคงใช้สำหรับป้องกันน้ำท่วมฉับพลันในฤดูที่น้ำไหลหลากอีกทางหนึ่ง โดยเขื่อนจะทำหน้าที่ชะลอความเร็วของน้ำ ให้น้ำไหลผ่านได้เฉพาะตามปริมาณที่เหมาะสม ในปัจจุบันเขื่อนมีหน้าที่หลักอีกด้านคือการผลิตกระแสไฟฟ้า โดยพลังงานไฟฟ้าส่วนหนึ่งในประเทศไทยมาจากการปั่นไฟจากเขื่อน นอกจากนี้เขื่อนบางแห่งใช้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวและกิจกรรมนันทนาการต่าง ๆ เช่น การล่องเรือ หรือ การตกปลา

อย่างไรก็ตามเขื่อนมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การปิดกั้นทางน้ำทำให้สิ่งมีชีวิตในน้ำบางชนิด เช่น ปลาแซลมอน ไม่สามารถว่ายไปตามกระแสน้ำเพื่อวางไข่ได้ในช่วงฤดูขยายพันธุ์ เขื่อนยังคงปิดกั้นทางน้ำทำให้การเดินทางทางเรือไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ ปัญหาของการสร้างเขื่อนที่มียังรวมถึงพื้นที่บ้านเรือนและป่าไม้ที่อยู่บริเวณเหนือเขื่อน จะถูกท่วมจมอยู่ใต้น้ำไม่สามารถใช้งาน

ด้านการชลประทาน และการเกษตร

ทำให้ มีแหล่งน้ำ ถาวรเพิ่ม ขึ้นอีกแห่งหนึ่ง เพื่อช่วยเสริม ระบบการ ชลประทานในพื้นที่ ของโครงการ แม่กลองใหญ่ โดยเฉพาะ ทำการเพาะปลูก ในฤดูแล้ง จะได้ผลผลิต การเกษตร เพิ่มขึ้น

ด้านการผลิตไฟฟ้า

โรงไฟฟ้าแห่งนี้ มีกำลัง ผลิตรวม 300,000 กิโลวัตต์ ให้พลังงาน ไฟฟ้า เฉลี่ยปีละ ประมาณ 777 ล้าน กิโลวัตต์ ชั่วโมง พลังงาน ไฟฟ้าที่ได้ นอกจากจะช่วย สนองความต้องการ ไฟฟ้า ที่เพิ่มขึ้นแล้ว ยังช่วย ประหยัด การใช้ เชื้อเพลิง น้ำมันเตา ที่ต้องสั่ง จาก ต่างประเทศ ได้ปีละ 200 ล้านลิตร

ด้านการประมง

ในอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนมีพื้นที่ 388 ตารางกิโลเมตร เหมาะสำหรับเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาน้ำจืดได้เป็นอย่างดี

ด้านการบรรเทาอุทกภัย

โดยปกติ ในฤดูฝน ทั้งใน ลำน้ำ แควน้อย และ แควใหญ่ จะมี ปริมาณ มากถึง ประมาณ 3,000 ลูกบาศก์ เมตร ต่อวินาที เมื่อ ไหลไป รวมกัน จะทำให้ เกิดน้ำท่วม ลุ่มน้ำ แม่กลอง เป็นประจำ เมื่อเขื่อน ศรีนครินทร์ และ เขื่อนเขาแหลม แล้วเสร็จ อ่างเก็บน้ำ ของ เขื่อน ทั้งสอง จะช่วย เก็บกักน้ำไว้ เป็นการ บรรเทา อุทกภัย ในพื้นที่ ดังกล่าว อย่างถาวร

ช่วยต่อต้านน้ำเค็มและน้ำเสียในฤดูแล้ง

ก่อนนี้ที่ บริเวณ ปากน้ำ แม่กลอง จะมีน้ำเค็ม ย้อนเข้ามา ในฤดูแล้ง นอกจากนี้ ยังมีน้ำเสีย จากโรงงาน อุตสาหกรรม ของสอง ฝั่งแม่กลอง อีกส่วนหนึ่ง การที่มี น้ำจากเขื่อน ปล่อยไปมาก กว่าปกติ ในฤดูแล้ง จะช่วยขับไล่ น้ำเสีย และ ผลักดัน น้ำเค็ม ทำให้ สภาพน้ำ ในแม่น้ำ แม่กลอง มีคุณภาพ ดีน

ด้านการคมนาคมและการท่องเที่ยว

เมื่อมีอ่าง เก็บน้ำ เกิดขึ้น ชุมชน ต่างๆ ก็ได้ อาศัย เป็นเส้นทาง คมนาคม ทางน้ำ เพื่อนำ ผลผลิต ที่ได้ออก สู่ตลาด เป็นการช่วย กระจาย รายได้ อีกทางหนึ่ง นอกจากนี้ บริเวณนั้น ยังมีแหล่ง ท่องเที่ยว ที่น่าสนใจ อีกหลายแห่ง เช่น น้ำตกไทรโยค บึงเกริงกะเวีย ด่านเจดีย์ สามองค์ ฯลฯ เป็นต้น

รายชื่อเขื่อน[แก้]

ในต่างประเทศ[แก้]

เขื่อนในประเทศไทย[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]