นนทก

นนทก
โมหินีหลอกล่อนนทก (ซ้าย) ขณะที่พระศิวะดูอยู่จากหลังต้นไม้
ส่วนเกี่ยวข้อง	ไทตยะ
คัมภีร์	ปุราณะ

นนทก ในรามเกียรติ์ หรือในศาสนาฮินดูคือ ภัสมาสุร (สันสกฤต: भस्मासुर, Bhasmāsura) เป็นอสูรที่ได้รับพลังในการเผาไหม้และเปลี่ยนศีรษะของใครก็ตามที่เขาสัมผัสด้วยมือให้กลายเป็นเถ้าถ่าน (ภัสมา) ทันที อสูรตนนั้นถูกหลอกโดยโมหินี อวตารหญิงเพียงองค์เดียวของพระวิษณุ ให้กลายเป็นเถ้าถ่าน

ตำนาน

แม้ว่าภัสมาสุรเป็นตัวละครที่ไม่ได้ปรากฏในปุราณะ แต่เรื่องราวของเขาก็ถูกกล่าวถึงในวรรณกรรมท้องถิ่น กล่าวกันว่าอสูรตนนี้เกิดจากฝุ่นภัสมา (เถ้าถ่าน) บนพระวรกายของพระศิวะ ด้วยความพอพระทัยในความจงรักภักดีอันยิ่งใหญ่ของอสูรตนนี้ พระศิวะจึงตกลงที่จะประทานพรให้เขาเลือกได้ ภัสมาสุรปรารถนาพลังที่จะเผาใครก็ตามที่เขาเอามือแตะศีรษะให้เป็นเถ้าถ่าน พระศิวะจึงประทานพรนั้นให้ ภัสมาสุรเกิดความหยิ่งยโสด้วยพรที่ได้รับ และกล่าวกันว่าเขากลายเป็นฝันร้ายทั้งภพภูมิ พระวิษณุจึงแปลงกายเป็นโมหินี นักเต้นรำผู้มีเสน่ห์ดึงดูดใจ ล่อลวงเขาด้วยเสน่ห์ของนาง และเริ่มการเต้นรำที่เรียกว่า Muktanṛtya ในระหว่างการเต้นรำนี้ ภัสมาสุรถูกบังคับให้เอามือแตะศีรษะของตนเอง ทันทีที่มือของเขาแตะศีรษะ เขาก็ถูกเผาเป็นเถ้าถ่าน

ในรามเกียรติ์

นนทกเคยเป็นพรหมมาก่อน แต่อิจฉาริษยารุ่นน้องที่ได้รับตำแหน่งไปแทน จึงถูกพระอิศวร (หรือพระศิวะ) สาปให้เป็นยักษ์ล้างเท้าอยู่เชิงบันไดเขาไกรลาศเป็นเวลาโกฏิปี นนทกถูกเหล่าเทวดากลั่นแกล้งตีหัวดึงผมจนเขาหัวล้าน นนทกจึงขึ้นไปขอพรจากพระอิศวร และได้รับพรนิ้วเพชรชี้ไปที่ผู้ใดผู้นั้นต้องตาย และลงไปสร้างความเดือนร้อนแก่เหล่าเทวดา พระอิศวรจึงสั่งให้พระนารายณ์ (หรือพระวิษณุ) แปลงเป็นอัปสร (หรือนางโมหิณี) มาล่อหลอกให้นนทกร่ายรำชี้นิ้วไปที่ขาตนเองจนเจ็บปวดเสียหลักล้มลง เมื่อนนทกรู้ความจริงจึงต่อว่าพระนารายณ์และบอกว่าหากใครมีอำนาจมากกว่าย่อมชนะแน่นอน พระนารายณ์ได้ยินเช่นนั้นจึงบอกให้ นนทกไปเกิดใหม่ให้มีอำนาจมากกว่าตน เป็นยักษ์สิบเศียรยี่สิบมือ ส่วนตนนั้นจะไปเกิดเป็นมนุษย์ธรรมดาและจะลงไปประจันหน้ากันเบื้องล่าง นนทกและพระนารายณ์จึงเป็นต้นกำเนิดของทศกัณฐ์และพระรามในรามเกียรติ์

แหล่งข้อมูลอื่น

• The Tale of Chaortan, Crutath and Brartvor