พระอินทราณี
 | บทความนี้ได้รับแจ้งให้ปรับปรุงหลายข้อ กรุณาช่วยปรับปรุงบทความ หรืออภิปรายปัญหาที่หน้าอภิปราย |
| พระอินทราณี | |
|---|---|
ราชินีแห่งเทวดา เทพีแห่งการสมรสและความงดงาม | |
 c. 1500–1600 พระอินทราณีจากเนปาล, ในฐานะชายาของพระอินทร์ ณ พิพิธภัณฑ์แห่งชาติแห่งอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ | |
| ชื่ออื่น | ศจี เปาโลมี เอนทรี |
| ส่วนเกี่ยวข้อง | เทวี, มาตฤกา, ศักติ, อาทิปราศักติ, ทุรคา, โยคินี |
| ที่ประทับ | อมราวดีโลก, อินทรโลก, สวรรค์ |
| มนตร์ | ॐ ऐन्द्री नम: |
| อาวุธ | วัชระ, อัสตะ ,ตรีศูล |
| วัน | วันอาทิตย์ |
| วัน | วันอาทิตย์ |
| พาหนะ | ช้างเอราวัณ |
| เพศ | สตรี |
| เทศกาล | นวราตรี |
| ข้อมูลส่วนบุคคล | |
| บิดา-มารดา | อสูรปุโลมา (บิดา) |
| คู่ครอง | พระอินทร์ |
| บุตร - ธิดา | พระชยันตะ, Rishabha, Midhusha, พระชยันตี, พระแม่เทวเสนา (พระแม่ษัษฏี) |
พระอินทราณี (Sanskrit: इन्द्राणी, IAST: Indrāṇī, lit. ราชินีแห่งพระอินทร์)[1] หรือเป็นที่รู้จักในอีกนาม คือ ศจี[2] (Sanskrit: शची, IAST: Śacī) เป็นเทวีในศาสนาฮินดู ชายาของพระอินทร์ และเป็นหนึ่งในคณะเทวีมาตฤกา[3]
นิรุกติศาสตร์และฉายา
[แก้]ในสมัยพระเวท นามของนางนั้นมาจากสามีของนางนามว่า อินทราณี (Indrāṇī) นั้น มาจาก พระอินทร์ และหมายถึง 'ราชินีแห่งพระอินทร์'[4][5] เช่นเดียวกัน คำไวพจน์นามของพระอินทร์นั้นมาจากความเกี่ยวข้องในฐานะสามีของนางเช่นกัน เช่น ศจีปติ (สามีของนางศจี), ศจีทระ (นางศจีของพระอินทร์) หรือ ศจีวระ (ผู้ดูแลนางศจี)[6][7]
ศจี (Śacī) เป็นอีกนามไวพจน์ยอดนิยมของพระอินทราณี นักวิชาการชาวอังกฤษ นามว่า เซอร์ โมเนียร์ โมเนียร์‑วิลเลียมส์ ได้ศึกษาและอธิบายความหมายอันแปลว่า 'วจี', 'พลังแห่งวจี' หรือ 'วจีอันคารมคมคาย' ซึ่งมาจากคำสันสกฤต ศจะ ซึ่งหมายถึง 'คำพูด', 'กล่าว' หรือ 'บอก' ศจี ยังเกี่ยวข้องกับคำว่า ศักดิ์ อันหมายถึง 'พละกำลัง', 'ความแข็งแกร่ง', 'การสำแดง' หรือ 'ความสำเร็จ'[6]
เดวิด คินสลีย์ ศาสตราจารย์ผู้เชี่ยวชาญในด้านเทพีในศาสนาฮินดูเชื่อว่า คำว่า ศจี เป็นการตีความอธิบายจากศักติ อันหมายถึง พละกำลังอำนาจ[4] และนักวิชาการท่านอื่น ๆ แปลความหมายของคำนี้ว่า 'ผู้มีความงาม' อันหมายถึงคำว่า ศจี[8] สำหรับนามอื่นรวมถึง:
- เอนทรี (Aindrī) – 'ชายาของพระอินทร์'[9]
- เปาโลมี (Poulomī) – 'ธิดาของอสูรปุโลมา'[10]
- ปุโลมาจา (Poulomujā) – 'บุตรีแห่งอสูรปุโลมา'[10]
- เทวราณี (Devarāṇī) – 'ราชินีแห่งเทวดา'
- จารุธรา (Cārudhārā) – 'ผู้ทรงความงาม'[11]
- ศักราณี (Śakrāṇī) – 'ชายาของท้าวศักระ (คือ พระอินทร์)'[12]
- มเหทราณี (Mahendrāṇī) – 'ชายาของท้าวมเหทร (พระอินทร์)'[12]
ในศาสนาอื่น ๆ
[แก้]
พระอินทราณียังปรากฏในคติศาสนาอื่น ๆ ถึงแม้จะมิได้มีบทบาทมากนัก ในประเพณีศาสนาเชน นางนั้นเป็นดังภาพสะท้อนของพระอินทร์ และเป็นตัวแทนของคู่รักในอุดมคติ[13] ตามตำนานเมื่อครั้งประสูติ ตีรถังกร นางพร้อมด้วยสามีทรงช้างเอราวัณมาถวายพระพรและนบนมัสการพระองค์เพื่อศิริสวัสดิ์พิพัฒน์มงคล[14]
ในพระพุทธศาสนา พระไตรปิฎกภาษาบาลี พระอินทราณีได้รับการขนานนาม คือ สุชาดา (Sujā) ชายาของท้าวสักกะ[15][13] เป็นบุตรีของท้าวเวปจิตติ โดยก่อนหน้านี้นางได้เวียนว่ายตามวัฏสงสารด้วยกุศลของนางมาหลายภพชาติก่อนเป็นชายาของท้าวสักกะ อันนางได้มาบุตรีของราชาอสูรศัตรูของสามีของและคณะ ด้วยอุบายของท้าวสักกะได้นิรมิตตนเองอสูรชราเข้านางและได้เกี้ยวพาราสีนางจนเกิดจิตปฏิพัทธ์ หลังจากชนะการประลองยุทธ์กับบิดรของนางสำเร็จ จึงได้รับกายกย่องเป็นเอกชายาของพระองค์[16]
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- เชิงอรรถ
- ↑ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 1415
- ↑ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 1136
- ↑ Chandra 1998.
- 1 2 Kinsley 1988, p. 17.
- ↑ Monier-Williams 1872, p. 141.
- 1 2 Monier-Williams 1872, p. 989.
- ↑ Dalal 2014, p. 164.
- ↑ Daniélou 1991, p. 109.
- ↑ Gandhi 1993, p. 158.
- 1 2 Dalal 2014, p. 165–166.
- ↑ Gandhi 1993, p. 89.
- 1 2 Dalal 2014.
- 1 2 Appleton 2016.
- ↑ Goswamy 2014, p. 245.
- ↑ Daniélou 1991, p. 487.
- ↑ "Suja, Sujā: 6 definitions". www.wisdomlib.org. 12 เมษายน 2009. สืบค้นเมื่อ 29 เมษายน 2021.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
- บรรณานุกรม
- ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2556. 1,544 หน้า. ISBN 978-616-7073-80-4
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระอินทราณี
 | บทความศาสนาฮินดูนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |