รถดีเซลราง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ขบวนรถนำเที่ยวที่ 987 กรุงเทพ - สวนนงนุช ในชานชาลารางที่ 5 สถานีรถไฟกรุงเทพ
ขบวนรถท้องถิ่นที่ 428/427 อุบลราชธานี - นครราชสีมา - อุบลราชธานี ขณะจอดเทียบที่ชานชาลารางที่ 1 สถานีรถไฟนครราชสีมา
ขบวนรถท้องถิ่นที่ 428 อุบลราชธานี - นครราชสีมาช ขณะจอดเทียบที่ชานชาลารางที่ 1 สถานีรถไฟบุรีรัมย์

รถดีเซลราง (diesel railcar) เป็นรถโดยสารที่มีเครื่องยนต์ดีเซลขับเครื่องด้วยตนเอง เดิมมีการรถไฟได้นำรถชนิดนี้มาใช้งานในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2470 ซึ่งเป็นเครื่องกลไอน้ำ สร้างโดย บริษัทบอลด์วิน สหรัฐอเมริกา รถดีเซลรางรุ่นแรกๆ ที่นำมาใช้บริการรับส่งผู้โดยสารชานเมืองในปี พ.ศ. 2475 นั้น มีหมายเลข 11 ถึง 16 เป็นรถที่ประกอบด้วยรถกำลัง 1 คัน และรถพ่วงสำหรับผู้โดยสารล้วนอีก 1 คัน

ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง รถดีเซลรางรุ่นใหม่ๆ ได้รับการพัฒนาให้มีสมรรถนะสูง มีความคล่องตัวในการใช้งานและสามารถพ่วงต่อกันคราวละหลายชุดได้ โดยแต่ละชุดเครื่องยนต์ทำงานพร้อมกับคันที่มีคนควบคุมที่ต้นขบวน

รถดีเซลรางมีคุณสมบัติที่เหนือกว่าขบวนรถซึ่งใช้รถลากจูงหลายประการ คือ ขบวนการดีเซลรางเร่งความเร็วและหยุดได้เร็วกว่า จึงทำให้ใช้เวลาในการเดินทางน้อยกว่าและเมื่อถึงปลายทาง พนักงานขับรถเปลี่ยนไปขับท้ายขบวนก็สามารถออกรถได้ทันที ไม่ต้องเปลี่ยนตั้งหัวขบวนใหม่เช่นการใช้รถจักร นอกจากนั้นยังสามารถพ่วงติดต่อกันได้ไม่จำกัด เพราะรถทุกชุดขับเคลื่อนด้วยตัวเอง รถที่เป็นตัวกำลังจะทำงานสัมพันธ์กันทุกเครื่องยนต์ ทำให้เฉลี่ยนกำลังขับเคลื่อนออกไปตลอดขบวนขึ้นทางลาดชันได้ดีกว่า

นอกจากความคล่องตัวแล้ว รถดีเซลรางยังสะดวกในการจัดทำขบวนรถสั้นๆ เพียงชุดเดียว (2 คัน) ให้พอเหมาะกับสภาพการโดยสาร (รถคันกำลัง จุที่นั่ง 78 คน ยืน 35 คน และคันพ่วงมี 84 ที่นั่ง ยืน 35 คน) ในแง่ความปลอดภัยของผู้โดยสาร รถทุกคันมีประตูขึ้นลง เปิดปิดโดยระบบอัตโนมัติที่พนักงานขับรถจะเป็นผู้ควบคุม

รถดีเซลรางในประเทศไทย[แก้]

เมื่อปี พ.ศ. 2503 การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้จัดซื้อรถดีเซลรางมาใช้เพื่อการศึกษาจำนวน 3 ชุด ปรากฏผลเป็นที่น่าพอใจ จึงได้จัดหาเพิ่มเติมอีก 20 ชุดในปี พ.ศ. 2506 เป็นชุดที่ติดตั้งเครื่องยนต์ดีเซลใต้ท้องรถ จึงมีที่สำหรับบรรทุกผู้โดยสารได้เต็มที่ สามารถทำความเร็วได้ถึง 105 กม./ชม.

แบ่งตามประเภท[แก้]

รหัสรุ่น ผู้ผลิต เลขที่ ผลิตเมื่อ จำนวนคัน (แรงม้า) ความเร็วสูงสุด (กม./ ชม.) ภาพ คำอธิบาย / หมายเหตุ
RHN ฮิตะชิ 1011-1048 (รถกำลัง)
11-48
(รถพ่วง)
พ.ศ. 2510 38+38 220 90 Thailand - Laos Train 01.jpg • ประจำการสายตะวันออกเฉียงเหนือ ใช้ทำขบวนรถท้องถิ่น
• ประจำการแถบกรุงเทพเป็นบางครั้ง
• บางคันได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2554
• บางคันได้ปรับปรุงเป็นรถนั่งปรับอากาศชั้นที่ 2
RTS โตกิว D9-D16
(รถกำลัง)
TS4-TS7
(รถพ่วง)
พ.ศ. 2514 8+4 220 70 สถานีสามเสนในอดีต.jpg • ปลดประจำการ ปัจจุบันจอดอยู่ที่สถานีรถไฟมาบกะเบา
THN ทีเอชเอ็น 1101–1140 พ.ศ. 2526 40 235 105 Rapid-transit train, Thailand.JPG • มีลักษณะคล้ายกับเอ็นเคเอฟ แต่ใช้เบาะนวมสีน้ำเงิน
• ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2553 โดยคันแรกที่ทำสีคือหมายเลข 1129
NKF เอ็นเคเอฟ 1201–1264, 2101-2112 (ไม่มีห้องขับ) พ.ศ. 2528 64+12 235 105 NKF1253.JPG • มีลักษณะคล้ายกับทีเอชเอ็น แต่ใช้เก้าอี้พลาสติก
• ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2553 โดยคันแรกที่ทำสีคือหมายเลข 1232
ASR สปรินเทอร์ 2501–2512, (ไม่มีห้องขับ) 2113-2120 พ.ศ. 2534 12+8 285 120 Sprinter2509.jpg • เริ่มวิ่งวันแรกเมื่อ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2534 ในขบวน 907/908 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ[1]
• ตัดบัญชี 4 คัน
• ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2554 โดยคันแรกที่ทำสีคือหมายเลข 2510 และ 2501
APD.20 แดวู 2513-2524, (ไม่มีห้องขับ) 2121-2128 พ.ศ. 2538 10+8 298 120 Daewoo2515.JPG • เป็นรถรุ่นที่ 1 มีลำตัวรถแคบ
• ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2553 โดยคันแรกที่ทำสีคือหมายเลข 2514
APD.60 แดวู 2525-2544, (ไม่มีห้องขับ และแปรสภาพเป็น บนท.ป.) 1101-1140 พ.ศ. 2539 20+40 298 120 TahiLand RailWay001.JPG • เป็นรถรุ่นที่ 2 มีลำตัวรถกว้าง
• ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2553 โดยคันแรกที่ทำสีคือหมายเลข 2539
• มีเฉพาะคันที่มีห้องคนขับเท่านั้น

ขบวนรถที่ใช้รถดีเซลรางทำขบวน[แก้]

ปัจจุบัน การรถไฟแห่งประเทศไทย นำรถดีเซลรางมาใช้ขนส่งผู้โดยสารในหลายเส้นทาง เช่น

สปรินเทอร์

  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 3/4 กรุงเทพ - สวรรคโลก - ศิลาอาสน์ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 987/988 กรุงเทพ - สวนนงนุช - กรุงเทพ

แทวู

  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 9/12 กรุงเทพ - เชียงใหม่ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 21/22 กรุงเทพ - อุบลราชธานี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 39/40 กรุงเทพ - สุราษฏร์ธานี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 41/42 กรุงเทพ - ยะลา - กรุงเทพ
  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศที่ 43/44 กรุงเทพ - สุราษฏร์ธานี - กรุงเทพ

โตกิว (ทีเอชเอ็น/เอ็นเคเอฟ)

  • ขบวนรถด่วนดีเซลรางที่ 71/74 กรุงเทพ - ศรีสะเกษ - กรุงเทพ[2]
  • ขบวนรถด่วนดีเซลรางที่ 73/72 กรุงเทพ - ศีขรภูมิ - กรุงเทพ[3]
  • ขบวนรถด่วนดีเซลรางที่ 77/76 กรุงเทพ - หนองคาย - กรุงเทพ [4]
  • ขบวนรถด่วนดีเซลรางที่ 75/78 กรุงเทพ - อุดรธานี - กรุงเทพ [5]
  • ขบวนรถเร็วที่ 105/106 กรุงเทพ - ศิลาอาสน์ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 209/210 กรุงเทพ - บ้านตาคลี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 261/262 กรุงเทพ - หัวหิน - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 279/280 กรุงเทพ - อรัญประเทศ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 303/304 กรุงเทพ - ลพบุรี - กรุงเทพ [6]
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 305/306 กรุงเทพ - อยุธยา - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 317/318 กรุงเทพ - ลพบุรี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 339/340 กรุงเทพ - ชุมทางแก่งคอย - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 355/356 กรุงเทพ - สุพรรณบุรี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 311/376/378 กรุงเทพ - รังสิต - หัวตะเข้ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 401/402 ลพบุรี - พิษณุโลก - ลพบุรี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 403/410 พิษณุโลก - ศิลาอาสน์ - พิษณุโลก
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 407/408 นครสวรรค์ - เชียงใหม่ - นครสวรรค์
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 409 อยุธยา - ลพบุรี [7]
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 909/910 กรุงเทพ - น้ำตกไทรโยคน้อย - กรุงเทพ
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 911/912 กรุงเทพ - สวนสนประดิพัทธ์ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถในเส้นทางสายวงเวียนใหญ่ - มหาชัย ทุกขบวน
  • ขบวนรถในเส้นทางสายบ้านแหลม - แม่กลอง ทุกขบวน

ฮิตะชิ (อาร์เอช/อาร์เอชเอ็น)

  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 415/418 นครราชสีมา - หนองคาย - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 417/416 นครราชสีมา - อุดรธานี - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 419/420 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 421/422 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 423/424 ลำชี - สำโรงทาบ - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 425/426 ลำชี - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 427/428 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 429/430 นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่ - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 431/432 ชุมทางแก่งคอย - ขอนแก่น - ชุมทางแก่งคอย [8]
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 433/434 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 437/438 ชุมทางแก่งคอย - ลำนารายณ์ - ชุมทางแก่งคอย
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 439/440 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางบัวใหญ่

ขบวนรถที่เคยใช้รถดีเซลรางทำการในอดีต[แก้]

ขบวนรถที่ยกเลิกเดินรถไปแล้ว

  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางที่ 5/6/7/8 กรุงเทพ - พิษณุโลก - กรุงเทพ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
  • ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางที่ 11/10 กรุงเทพ - เชียงใหม่ - กรุงเทพ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 404/405/406 ศิลาอาสน์ - พิษณุโลก - สวรรคโลก - ศิลาอาสน์ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 309/310 กรุงเทพ - อยุธยา - กรุงเทพ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 369/370 อยุธยา - ฉะเชิงเทรา - อยุธยา (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
  • ขบวนรถพิเศษชานเมืองที่ 957/958/959/960 กรุงเทพ - หัวตะเข้ - กรุงเทพ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)

ฯลฯ

ขบวนรถที่ยังมีเดิน แต่เปลี่ยนมาใช้รถจักรทำขบวน

  • ขบวนรถเร็วที่ 175/176 ชุมทางหาดใหญ่ - สุไหงโกลก - ชุมทางหาดใหญ่
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 207/208 กรุงเทพ - นครสวรรค์ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 233/234 กรุงเทพ - สุรินทร์ - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 277/278 กรุงเทพ - กบินทร์บุรี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 281/282 กรุงเทพ - กบินทร์บุรี - กรุงเทพ
  • ขบวนรถชานเมืองที่ 367/368 กรุงเทพ - ฉะเชิงเทรา - กรุงเทพ
  • ขบวนรถธรรมดาที่ 255/254 ธนบุรี - หลังสวน - ธนบุรี[9]
  • ขบวนรถเร็วที่ 177/178 ธนบุรี - หลังสวน - ธนบุรี

รูปภาพ[แก้]

เชิงอรรถ[แก้]

  1. รายการแฟนพันธุ์แท้ ตอนรถไฟไทย (ครั้งที่ 1) ออกอากาศเมื่อ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2546
  2. ขบวนที่ 71 วิ่งเวลากลางวัน ขบวนที่ 74 วิ่งเวลากลางคืน
  3. ขบวนที่ 72 วิ่งเวลากลางวัน ขบวนที่ 73 วิ่งเวลากลางคืน
  4. ขบวนที่ 77 ใช้เส้นทางชุมทางแก่งคอย - นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่, ขบวนที่ 76 ใช้เส้นทางชุมทางบัวใหญ่ - ลำนารายณ์ - ชุมทางแก่งคอย
  5. ขบวนที่ 75 ใช้เส้นทางชุมทางแก่งคอย - ลำนารายณ์ - ชุมทางบัวใหญ่, ขบวนที่ 78 ใช้เส้นทางชุมทางบัวใหญ่ - นครราชสีมา - ชุมทางแก่งคอย
  6. ขบวนที่ 303 เดินเฉพาะวันทำงาน ขบวนที่ 304 เดินทุกวัน
  7. ขบวนที่ 409 เดินเฉพาะวันหยุด
  8. ขบวนที่ 431/432 ใช้เส้นทางชุมทางแก่งคอย - นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่
  9. ปัจจุบัน ชาวบ้านท้องถิ่นยังคงเรียกว่า "รถดีเซลราง" แม้จะเปลี่ยนมาใช้รถจักรทำขบวนแล้วก็ตาม

ดูเพิ่ม[แก้]