อำเภอท่าตูม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอท่าตูม
แผนที่จังหวัดสุรินทร์ เน้นอำเภอท่าตูม
อำเภอท่าตูมน่าอยู่ ปลอดภัย ใช้วิถีเกษตรอินทรีย์
มีชุมชนเข้มแข็ง แหล่งการศึกษา พัฒนาอย่างยั่งยืน
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอท่าตูม
อักษรโรมัน Amphoe Tha Tum
จังหวัด สุรินทร์
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 714.0 ตร.กม.
ประชากร 96,889 คน (พ.ศ. 2559)
ความหนาแน่น 135.69 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์ 3203
รหัสไปรษณีย์ 32120
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอท่าตูม ถนนปัทมานนท์ ตำบลท่าตูม อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ 32120
พิกัด 15°19′6″N 103°40′30″E / 15.31833°N 103.67500°E / 15.31833; 103.67500
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4459 1141
หมายเลขโทรสาร 0 4459 1141

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ท่าตูม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์

ประวัติ[แก้]

ชุมชนอำเภอท่าตูมเป็นชุมชนเก่าแก่ดั้งเดิมตั้งแต่ปลายสมัยเจนละ (ยุคศตวรรษที่ 12-13) ที่มีการปกครองที่อิสานปุระ (สุรินทร์) เมื่อสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 2 ประกาศลัทธิเทวราชาและสถาปนาอาณาจักรอังกอร์ ได้มีการแผ่ขยายการปกครองออกไปอย่างกว้างขวาง การนับถือเทวนิยมดังกล่าว จะมีการสร้างเทวสถานในการประกอบพิธี และปราสาทที่พำนักของผู้แสวงบุญทั่วไป ในการไปมาหาสู่ระหว่างเมืองสำคัญต่าง ๆ ในสมัยนั้นจะติดต่อกันทั้งในทางบกและทางน้ำซึ่งเป็นไปในรูปแบบของการส่งส่วย การส่งเครื่องราชบรรณาการ การแลกเปลี่ยนผลิตผลการค้าขาย ตลอดจนการยกกองทัพไปรบ การติดต่อระหว่างเมืองในแดนอีสานตอนล่าง จึงเป็นทางเรือเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งในการล่องเรือดังกล่าวตามแม่น้ำนั้นจะมีการติดต่อทางด้านนครจำปาศักดิ์ ปากเซ และฝั่งแม่น้ำโขง (เจนละบก) และทางด้านนครธม นครวัด กำปงจาม กำปงฉนังมาตามลำน้ำ เพื่อติดต่อเมืองพิมาย

จากการเดินทางรอนแรมมาถึงที่ตั้งบริเวณอำเภอท่าตูมในปัจจุบัน คณะเดินทางได้มาตั้งค่ายพักแรมที่บริเวณริมฝั่งที่มีต้นมะม่วงใหญ่ จึงได้ตั้งค่ายพักแรมและสร้างเป็นที่พักชั่วคราว และเรียกที่พักแรมนี้ว่า "กำปงสวาย" (ท่ามะม่วง) ชุมชนกำปงสวายได้ดำรงอยู่เรื่อยมาแม้ว่าเมื่ออาณาจักรเจนละและขอมโบราณจะเสื่อมอำนาจลง จนเมื่อสมัยรัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการรบพุ่งกันระหว่างไทยกับกัมพูชาอีก ไทยได้อพยพชาวกัมพูชาบางส่วนเข้ามาในประเทศไทย ชาวกัมพูชาที่มีเชื้อสายเดิมก็ได้อพยพมาอยู่ในชุมชนกำปงสวายนี้ ได้เปลี่ยนมาเป็น "พงสวาย" ในปัจจุบัน (หมู่ที่ 13 ตำบลท่าตูม) ประมาณปี พ.ศ. 2330 อำเภอท่าตูมได้มีการอพยพมาบริเวณปากน้ำมูลและชี มาบรรจบกันโดยชาวกูย (ส่วย) ซึ่งอพยพมาจากแคว้นจำปาศักดิ์เป็นพวกที่รักสงบ รักธรรมชาติ มีความชำนาญในการเลี้ยงช้างและการเกษตร เห็นว่าบริเวณดังกล่าวมีต้นโพธิ์ ซึ่งเป็นอาหารของช้างมาก มีทำเลเลี้ยงช้างเหมาะสม จึงได้อพยพมาอาศัยอยู่บริเวณนั้น และเรียกบริเวณนั้นว่า "กระโพ" (ตำบลกระโพในปัจจุบัน)

ในสมัยรัชกาลที่ 5 บริเวณอำเภอท่าตูมได้ยกขึ้นเป็น อำเภอสุรพิน และขึ้นอยู่กับเจ้าเมืองขุขันธ์ ปี พ.ศ. 2452 ทางราชการเห็นว่าอำเภอสุรพินอยู่ห่างจากเมืองขุขันธ์เป็นระยะทางไกลมาก สร้างความลำบากให้แก่ข้าราชการและราษฎรไปติดต่อราชการ จึงได้พิจารณาให้อำเภอสุรพินมาขึ้นต่อเจ้าเมืองสุรินทร์ และเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภออุดรสุรินทร์ ในปี พ.ศ. 2454 ครั้งแรกให้ขึ้นอยู่กับอำเภอเมืองสุรินทร์ มีหลวงแพ่งเป็นนายอำเภอคนแรก ต่อมาปี พ.ศ. 2456 ได้มีการตั้งอำเภออุดรสุรินทร์บริเวณริมฝั่งแม่น้ำมูล บ้านกำปงสวาย แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2465 ขุนสุรสิทธิ์ สาราการ (พิน จรัณยานนท์) ได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายอำเภอคนแรก เมื่อเทศาภิบาลได้ตรวจงานอำเภอและชมทิวทัศน์ในแม่น้ำที่แพหน้าที่ว่าการได้พลาดตกลงน้ำเสียงดังตูม ชาวบ้านจึงเรียกท่าแห่งนั้นว่า "ท่าตูม" และเนื่องจากท่าแห่งนั้นเป็นที่ตั้งอำเภอด้วย จึงเรียกที่ว่าการอำเภอท่าตูมมาจนติดปาก

ต่อมาสมัยสงครามเอเชียบูรพา (พ.ศ. 2498) ทางราชการมีคำสั่งให้อำเภอจัดทำสนามบินฉุกเฉิน อำเภอได้แผ้วถางที่สาธารณะ หมู่ที่ 7 ตำบลท่าตูมเป็นสนามบิน หลังจากสิ้นสงครามทางคณะกรรมการอำเภอเห็นว่า ที่ว่าการอำเภอดั้งเดิมอยู่กลางชุมชนมีความแออัดคับแคบ ขยายส่วนราชการต่าง ๆ ไม่ได้ จึงได้ย้ายมาตั้งที่สนามบิน (บริเวณอำเภอปัจจุบัน) และเนื่องจากการเรียกกันจนติดปากว่าอำเภอท่าตูม จึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภออุดรสุรินทร์มาเป็น อำเภอท่าตูม

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอท่าตูมตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอท่าตูมแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 165 หมู่บ้าน

1. ท่าตูม (Tha Tum) 22 หมู่บ้าน 6. บะ (Ba) 15 หมู่บ้าน
2. กระโพ (Krapho) 20 หมู่บ้าน 7. หนองบัว (Nong Bua) 11 หมู่บ้าน
3. พรมเทพ (Phrom Thep) 22 หมู่บ้าน 8. บัวโคก (Bua Khok) 19 หมู่บ้าน
4. โพนครก (Phon Khrok) 16 หมู่บ้าน 9. หนองเมธี (Nong Methi) 11 หมู่บ้าน
5. เมืองแก (Mueang Kae) 19 หมู่บ้าน 10. ทุ่งกุลา (Thung Kula) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอท่าตูมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลท่าตูม ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าตูม
  • เทศบาลตำบลเมืองแก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองแกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตูม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตูม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่าตูม)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกระโพ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระโพทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพรมเทพ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรมเทพทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพนครก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนครกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบะทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบัวโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวโคกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมธี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมธีทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกุลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกุลาทั้งตำบล

รายนามผู้มีชื่อเสียงชาวอำเภอ[แก้]

สถานศึกษา[แก้]

  • วิทยาลัยการอาชีพท่าตูม
  • โรงเรียนท่าตูมประชาเสริมวิทย์ (โรงเรียนมัธยมประจำอำเภอ)
  • โรงเรียนพรมเทพพิทยาคม (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนทุ่งกุลาพิทยาคม (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนโนนแท่นพิทยาคม (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนช้างบุญวิทยา (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนลานทรายพิทยาคม (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนศรีปทุมพิทยาคม (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)
  • โรงเรียนเมืองแกพิทยาสรรค์ (โรงเรียนมัธยมประจำตำบล)