โรงเรียนวัดบวรนิเวศ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
โรงเรียนวัดบวรนิเวศ
ตราสัญลักษณ์โรงเรียนวัดบวรนิเวศ.gif
บาลี: ปญฺญา นรานํ รตนํ
ปัญญาเป็นรัตนะของนรชน
250 ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร รหัสไปรษณีย์ 10200
พิกัด 13°45′35″N 100°30′04″E / 13.759707°N 100.501106°E / 13.759707; 100.501106
ข้อมูล
ชื่ออังกฤษ Wat Bowonniwet School
อักษรย่อ บ.น. / B.N.
ประเภท รัฐบาล โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง
ก่อตั้ง 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2436
ผู้ก่อตั้ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เขตการศึกษา เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1 กลุ่ม 2
รหัส 00100103
ผู้อำนวยการ นายชาญณรงค์ แก้วเล็ก
สี ██ เหลือง - ██ ดำ
เพลง มาร์ชบวรนิเวศ
สังกัดการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
เว็บไซต์

โรงเรียนวัดบวรนิเวศ เป็นโรงเรียนรัฐบาลประเภทชายล้วน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เปิดสอนในระดับมัธยมศึกษาทั้งตอนต้นและตอนปลายเป็นโรงเรียนชายล้วน มีที่ตั้งอยู่ในบริเวณวัดบวรนิเวศวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร โรงเรียนนี้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2436 ตามพระดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เพื่อจัดการศึกษาเล่าเรียนแก่พระภิกษุสามเณรในคณะธรรมยุติกนิกาย ต่อมาในปี พ.ศ. 2442 การจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนวัดบวรนิเวศได้ก็กลายเป็นต้นแบบของการจัดการศึกษาในโรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศ ตามพระราชประสงค์ที่จะขยายโอกาสทางการศึกษาแก่ประชาชนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

โรงเรียนแห่งนี้ในปัจจุบันมีองค์สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายกเป็นองค์อุปถัมภ์

ประวัติ[แก้]

ตึกมนุษยนาควิทยาทาน
ตึกวชิรญาณวงศ์

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระปิยะมหาราช รัชกาลที่ ๕ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้ง วิทยาลัย ขึ้นในวัดบวรนิเวศวิหารพระราชทานนามว่า มหามกุฏราชวิทยาลัยในปีพุทธศักราช ๒๔๓๖ (ร.ศ. ๑๑๒) เพื่อให้เป็นที่ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมของพระภิกษุสามเณรในคณะธรรมยุตินิกาย ตามพระดำริของ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสผู้ครองวัดบวรนิเวศวิหารในขณะนั้น โดยแบ่งเป็น ๒ แผนกคือส่วนวิทยาลัยใช้เป็นที่เล่าเรียนพระปริยัติธรรมชั้นสูง และจัดตั้งโรงเรียนตามพระอารามเป็นสาขาหนึ่งของวิทยาลัยนี้

โรงเรียนวัดบวรนิเวศเป็นส่วนหนึ่งของมหามกุฏราชวิทยาลัย โดยมีพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส ทรงเป็นผู้จัดการพระองค์แรก ต่อมาการเรียนการสอนในโรงเรียน ได้ขยายตัวกว้างขวางออกไปตามลำดับ ในปีพุทธศักราช 2442 (ร.ศ.๑๑๗) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชประสงค์ให้ขยายการศึกษาให้แพร่หลายไปทั่วประเทศ จึงโปรดเกล้าฯ ให้นำหลักสูตรและวิธีการสอนที่ใช้ในโรงเรียนวัดบวรนิเวศ ไปใช้สอนตามโรงเรียน ต่างๆ ทั่วประเทศ จึงถือได้ว่าโรงเรียนวัดบวรนิเวศเป็นโรงเรียนสาธิตในการใช้หลักสูตร เป็นแห่งแรกของประเทศไทย

ต่อมาพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรสได้ทรงประทานที่ดินประมาณ ๐-๐-๘๐ ไร่ ที่ตั้ง ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม เพื่อจัดสร้างโรงเรียน โดยได้ประกาศจัดตั้งเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2522 โดยใช้ชื่อว่า "โรงเรียนบวรนิเวศพิทยา" ต่อมาเมื่อวันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๒๔ กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น "โรงเรียนบวรนิเวศศาลายา" นับตั้งแต่ประกาศตั้งโรงเรียนจนถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๕ ยังมิได้เปิดรับนักเรียนเนื่องจากมีปัญหาในเรื่องที่ดินและสิ่งก่อสร้าง จนกระทั่งวันที่ ๑๖เมษายน ๒๕๒๕ คณะรัฐบาลกำหนดให้เป็นปีเฉลิมฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ครบ ๒๐๐ ปี และได้กำหนดให้โรงเรียนแห่งนี้เป็นอนุสรณ์การสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ด้วยโรงเรียนหนึ่ง จึงได้เปลี่ยนชื่อเป็นครั้งที่ ๓ ว่า "โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา ในพระสังฆราชูปถัมภ์" และให้เปิดรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา กรมสามัญศึกษาได้แต่งตั้งให้ นายอนันต์ คงถาวร ผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงเรียนวัดบวรนิเวศมารักษาการในตำแหน่งครูใหญ่

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งลูกเสือขึ้น เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๔๕๔ ตามระเบียบปกครองลูกเสือของชาติ โดยเมื่อเดือนพฤศจิกายน ๒๔๕๔ กองลูกเสือโรงเรียนวัดบวรนิเวศตั้งขึ้นในมณฑลกรุงเทพมหานคร เป็นกองร้อยที่ ๗

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดสร้างตึกมนุษยนาควิทยาทาน เพื่อเป็นที่ระลึกให้แก่ พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นวชิรญาณวโรรส ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๗ โดยหลวงสาโรชรัตนนิมานก์ เป็นสถาปนิก โดยตึกมนุษยนาควิทยาทาน ใช้เป็นสถานที่สำหรับการเรียนการสอนของนักเรียนโรงเรียนวัดบวรนิเวศ และโรงเรียนฝึกหัดครูวัดบวรนิเวศ

สัญลักษณ์[แก้]

ตราสัญลักษณ์โรงเรียนวัดบวรนิเวศ

ตราประจำโรงเรียน[แก้]

ตราสัญลักษณ์ประจำโรงเรียนวัดบวรนิเวศ เป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. ครอบจุลมงกุฎ ประดิษฐานบนพญานาคสองหัว มีชื่อโรงเรียน "บวรนิเวศ" อยู่กลางลำตัวพญานาค

รูปสัญลักษณ์ดังกล่าวมีนัยความหมายดังต่อไปนี้

ต้นไม้ประจำโรงเรียน[แก้]

ต้นราชพฤกษ์ หรือต้นคูน ออกดอกเป็นช่อสีเหลือง ต้นราชพฤกษ์ออกดอกบานในช่วงเดือนมีนาคม - เมษายน ตรงกับช่วงเวลาที่นักเรียนจบหลักสูตร มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.3) และ มัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) ปัจจุบันต้นราชพฤกษ์ของโรงเรียนปลูกอยู่ด้านหน้ามุขอรพินทุ์ ตรงข้ามศาลาจตุรมุข

สีประจำโรงเรียน[แก้]

คติพจน์[แก้]

เรียนดี มีวินัย ใจสะอาด

สุภาษิต[แก้]

ปญฺญา นรานํ รตนํ หมายถึง ปัญญาเป็นรัตนะของนรชน

คำขวัญ[แก้]

ทำเนียบผู้บริหาร[1][แก้]

ลำดับ รายพระนามและรายนาม ตำแหน่ง ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง
1 พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส ผู้จัดการ พ.ศ. 2436 - พ.ศ. 2451
2 พระเขมาพิมุขธรรม
พระครูปริตรโกศล
ผู้จัดการ
อาจารย์ใหญ่
พ.ศ. 2445 - พ.ศ. 2451
3 ขุนเพิ่มคุณสมบูรณ์ (พลอย) ครูใหญ่ พ.ศ. 2451 - พ.ศ. 2455
4 ขุนปลูกนิสสัยเหมาะ (สนธิ์) ครูใหญ่ พ.ศ. 2455 - พ.ศ. 2457
5 หลวงอาจวิชชาสรร (ทอง ชัยปาณี) ครูใหญ่ พ.ศ. 2457 - พ.ศ. 2461
6 พระยาผดุงวิทยาเสริม (กำจัด พลางกูร) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2461 - พ.ศ. 2470
7 หลวงพิลาศวรรณสาร อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2470 - พ.ศ. 2474
8 หลวงวรเวทย์พิสิฐ (วรเวทย์ ศิวะศรียานนท์) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2474 - พ.ศ. 2475
9 พระสอนถูกระบอบ (เรือง หิญชีระนันทน์) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2475 - พ.ศ. 2476 (วาระที่ 1)
10 หลวงชาญพิทยกิจ (เหมียน ปรุณะปุณย์) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2476 (วาระที่ 1)
11 ขุนวิศิษฐ์จรรยา รักษาการครูใหญ่ พ.ศ. 2476 - พ.ศ. 2477
9 พระสอนถูกระบอบ (เรือง หิญชีระนันทน์) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2477 (วาระที่ 2)
10 หลวงชาญพิทยกิจ (เหมียน ปรุณะปุณย์) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2477 - พ.ศ. 2481 (วาระที่ 2)
12 หม่อมหลวงพันธ์ ศิริวงศ์ อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2481 - พ.ศ. 2482
13 ขุนจรรยาวิสัย ครูใหญ่ พ.ศ. 2483 - พ.ศ. 2484
14 ขุนวิศาลจรรยา (วิศาล วิศาลจรรยา) ครูใหญ่ พ.ศ. 2485 - พ.ศ. 2490
15 หลวงศรีภาษะเวทิน (ไล่เต้ก สิริสิงห) อาจารย์ใหญ่ พ.ศ. 2490 - พ.ศ. 2504
16 นายประยุทธ ทหารแกล้ว รักษาการอาจารย์ใหญ่
อาจารย์ใหญ่
ผู้อำนวยการโรงเรียน ชั้นพิเศษ
พ.ศ. 2505 - พ.ศ. 2507
พ.ศ. 2507 - พ.ศ. 2516
พ.ศ. 2516
17 นางสาวอุไรรัจน์ คชะสุต รักษาการผู้อำนวยการ ชั้นพิเศษ พ.ศ. 2516 - พ.ศ. 2517
18 นายลัยอาจ ภมะราภา ผู้อำนวยการโรงเรียน ชั้นพิเศษ พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2518
19 นางรวยรื่น ปทุมไชย ผู้อำนวยการโรงเรียน ชั้นพิเศษ พ.ศ. 2518
20 นายจรัญ ตาบโกสัย ผู้อำนวยการโรงเรียน ชั้นพิเศษ พ.ศ. 2518 - พ.ศ. 2520
21 นายสวัสดิ์ ปิ่นสุวรรณ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2520 - พ.ศ. 2521
22 ว่าที่ ร.ต. ดร. จรัญ โสตถิพันธุ์ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2521 - พ.ศ. 2523
23 นายอนันต์ คงถาวร รักษาการผู้อำนวยการ พ.ศ. 2523
24 นายเจริญ วงศ์พันธ์ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2523 - พ.ศ. 2526
25 นายทิม ผลภาค ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2526 - พ.ศ. 2529
26 นายนพคุณ ทรงชาติ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2529 - พ.ศ. 2535
27 นายครรชิต ตรานุชรัตน์ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2535 - พ.ศ. 2539
28 นายบุญยัง แสงวิรุณ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2539
29 นายวิกรม ชุมสาย ณ อยุธยา ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2539 - พ.ศ. 2540
30 นายฉลอง มีขันทอง ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2540 - พ.ศ. 2542
31 นายอำนาจ ผิวขำ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2542 - พ.ศ. 2544
32 นายสุธน คุ้มสลุด ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2544 - พ.ศ. 2546
33 นายไพรัช กรบงกชมาศ ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2546 - พ.ศ. 2549
34 นายธวัชชัย ชัยเพชระกุล ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2549 - พ.ศ. 2554
35 นายชาญณรงค์ แก้วเล็ก ผู้อำนวยการ พ.ศ. 2554 - ปัจจุบัน

ระบบการปกครองนักเรียน[แก้]

นักเรียนโรงเรียนวัดบวรนิเวศ คณะวชิรญาณวงศ์

โรงเรียนวัดบวรนิเวศจัดระบบการปกครองนักเรียนออกเป็น 5 คณะ ดังนี้

  • คณะวชิรญาณวงศ์ สีประจำคณะ ██ สีม่วง
  • คณะดำรงธรรมี สีประจำคณะ ██ สีฟ้า
  • คณะรังษีสังวร สีประจำคณะ ██ สีเขียว
  • คณะบวรนาคินทร์ สีประจำคณะ ██ สีแสด
  • คณะอรพินทุ์พิสุทธิ์ สีประจำคณะ ██ สีน้ำเงิน

บุคคลสำคัญของโรงเรียน[แก้]

พระนามและนามอาจารย์ของโรงเรียนวัดบวรนิเวศ[แก้]

รายนามบุคคลสำคัญจากโรงเรียนวัดบวรนิเวศ[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°45′35″N 100°30′04″E / 13.759707°N 100.501106°E / 13.759707; 100.501106