รถรางลพบุรี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
รถราง รถรางลพบุรี
Lopburi Tram on Narai Maharat Road.jpg
ข้อมูลทั่วไป
เจ้าของการไฟฟ้ากรุงเทพ[1]
ที่ตั้งเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
ประเภทรถราง
จำนวนสาย1[2]
การให้บริการ
เริ่มดำเนินงาน31 มกราคม พ.ศ. 2498[3][4]
เลิกให้บริการ1 ธันวาคม พ.ศ. 2505[3][4]
ข้อมูลทางเทคนิค
ระยะทาง6.5 km (4.0 mi)[3]
7.2 km (4.5 mi)[4]
ผังเส้นทาง

Lopburi Tram map.gif

รถรางลพบุรี เป็นระบบรถรางสายสั้นที่เดินรถจากท่าโพธิ์-เอราวัณ[2] ภายในเขตเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี เปิดให้บริการเดินรถครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2498 หากไม่รวมทางรถไฟสายปากน้ำที่ใช้รถรางวิ่งแทนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2468 แล้ว[5][6] ก็ถือว่าลพบุรีเป็นจังหวัดแรกในภูมิภาคและจังหวัดเดียวนอกจากจังหวัดพระนครที่มีระบบรถรางใช้[4][1][7]

แต่ในเวลาต่อมา ได้มีรถเมล์ระบบขนส่งมวลชนแบบใหม่คอยรับส่งผู้โดยสารมากขึ้น แม้ราคาจะแพงแต่ก็รวดเร็วกว่ารถราง กอปรกับประชาชนในเมืองลพบุรีใช้รถส่วนตัวเพิ่มขึ้น รถรางลพบุรีจึงประสบสภาวะขาดทุน และงดให้บริการถาวรในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2505[3][4]

ประวัติ[แก้]

ระบบรถรางเกิดขึ้นที่ลพบุรีเมื่อ 31 มกราคม พ.ศ. 2498 โดยการไฟฟ้ากรุงเทพ[1] และมีจอมพล แปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีไทยในขณะนั้นเป็นประธานในพิธีเปิด[3][4] ซึ่งช่วงเวลาการเปิดเดินรถนั้นก็เป็นช่วงเวลาที่จอมพล แปลก พิบูลสงครามพัฒนาเมืองลพบุรีเป็นเมืองทหาร ที่มีหน่วยทหารจำนวนมากเป็นรองเพียงแค่พระนคร จึงได้พัฒนาระบบสาธารณูปโภคภายในเมือง ทั้งนี้ได้ใช้ตู้รถรางเก่าจากพระนครมาให้บริการ[1] แรกเริ่มได้ทำการเดินรถจากศาลพระกาฬถึงสี่แยกเอราวัณใกล้ ร. พัน 6[3][4] นอกจากนี้รัฐบาลในขณะนั้นยังมีแนวคิดที่จะขยายระบบรถรางตามหัวเมืองอื่น ๆ ภายในประเทศด้วย แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ[1]

ช่วงแรกของการเดินกิจการ ก็มีผู้โดยสารเข้าใช้มากขึ้นจึงขยายเส้นทางเข้าสู่ท่าโพธิ์ซึ่งเป็นย่านตลาดฝั่งเมืองเก่า แต่ระยะหลังก็เริ่มมีรถเมล์วิ่งรับส่งผู้โดยสารจากตลาดลพบุรีไปนอกเมืองมากขึ้นและทับเส้นทางรถราง ดึงผู้โดยสารออกไปเสียมาก ประกอบกับช่วงสงครามโลกครั้งที่สองทำให้หาน้ำมันได้ยาก รถรางหลายสายอย่างในพระนครก็หยุดเดินรถไปชั่วขณะเช่นกัน[7] และเมื่อประชาชนในลพบุรีมีรถส่วนตัวมากขึ้น รถรางแล่นช้ากว่ารถเมล์ และปัญหาการกีดขวางทางจราจร รถรางจึงสิ้นความนิยมและประสบปัญหาขาดทุน อันเป็นผลทำให้ยุติการเดินรถรางถาวรในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2505[3][4] ปัจจุบันยังหลงเหลืออู่รถรางซึ่งตั้งอยู่ภายในชุมชนอู่รถรางเก่า ในเขตเทศบาลเมืองลพบุรีใกล้สี่แยกเอราวัณเป็นอนุสรณ์

เส้นทาง[แก้]

ช่วงแรกของการดำเนินกิจการรถรางลพบุรี มีต้นทางเริ่มจากทางด้านหลังของศาลพระกาฬ (วงเวียนศรีสุนทร) ใกล้ด้านหน้าโรงเรียนพิบูลวิทยาลัย วิ่งไปตามถนนนารายณ์มหาราชฝั่งใต้ไปจนถึงวงเวียนศรีสุริโยทัย ข้ามแยกสะพาน 7 เข้าสู่ถนนพหลโยธินตรงวงเวียนเทพสตรีบริเวณด้านหน้าศาลากลางจังหวัดลพบุรี ผ่านโรงพยาบาลลพบุรี จนถึงปลายทางที่สี่แยกเอราวัณใกล้ ร. พัน 6[4] รวมระยะทาง 4.8 km (3.0 mi)[3]

ต่อมาไม่นานจึงมีการขยายเส้นทางเข้าสู่ย่านเมืองเก่าลพบุรีเพื่อรองรับผู้โดยสาร โดยเริ่มต้นจากท่าโพธิ์บริเวณเชิงสะพานข้ามไปวัดมณีชลขัณฑ์ เลี้ยวเข้าสู่ถนนสุระสงคราม ก่อนเลี้ยวเข้าถนนวิชาเยนทร์และจอดรับผู้โดยสารที่เทวสถานปรางค์แขก ผ่านพระปรางค์สามยอด ตัดทางรถไฟสายเหนือ เรื่อยมาจนถึงศาลพระกาฬ รวมระยะทางจากท่าโพธิ์ถึงเอราวัณ 6.5 km (4.0 mi)[3] บางแห่งว่า 7.2 km (4.5 mi)[4]

ค่าโดยสาร[แก้]

รถรางลพบุรีมีการเก็บค่าโดยสาร แบ่งออกเป็นสองระยะ ระยะละ 25 สตางค์ ระยะแรกนับจากท่าโพธิ์-วงเวียนศรีสุริโยทัย และระยะที่สองนับจากวงเวียนศรีสุริโยทัย-สี่แยกเอราวัณ[3] หากนั่งตลอดสายจะเสียค่าโดยสาร 40 สตางค์[4]

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "ย้อนอดีตวันวาน ! ชมรถราง ความงามแบบคลาสสิค เมืองไทยสมัยก่อน". โดดเด่นดอตคอม. 31 มีนาคม 2558. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  2. 2.0 2.1 "The Lopburi Trams". 2Bangkok. 11 มีนาคม 2549. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 สมพงษ์ นิติกุล. ภาพโบราณ ตำนานเมืองลพบุรี. กรุงเทพฯ : พี.เอ.ลีฟวิ่ง, 2456, หน้า 27-28
  4. 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 ฉันทฤทธิ์ วิโรจน์ศิริ. สถาปัตยกรรมเมืองเก่าลพบุรี : คู่มือท่องเที่ยวเมืองเก่าลพบุรี. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนพับลิชชิ่ง, 2556, หน้า 21
  5. สุนันทา เจริญปัญญายิ่ง. "ทางรถไฟสายปากน้ำ". สถาบันขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. Check date values in: |accessdate= (help)
  6. โรม บุนนาค (14 มีนาคม 2559). "เปิดตำนานรถไฟของกรุงเทพฯ สายวัดลิงขบ - สายปากน้ำ ทิ้งร่องรอยเป็นทางรถยนต์!!!". ผู้จัดการออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  7. 7.0 7.1 "กำเนิดรถราง". หอจดหมายเหตุอัครสังฆมณฑลกรุงเทพ. 30 ตุลาคม 2558. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)