รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา


รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่านหรือรายพระนามกษัตริย์นครน่าน เป็นรายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน นับตั้งแต่ก่อตั้งเมืองน่าน

รายพระนาม[แก้]

ยุคนครรัฐน่านอิสระ[แก้]

ลำดับ พระนาม ช่วงปี ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ ราชธานี
1 เจ้าขุนฟอง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 พระโอรสพญาภูคา วรนคร (เมืองปัว)
2 เจ้าเก้าเถื่อน ไม่ทราบปี พระโอรสเจ้าขุนฟอง วรนคร (เมืองปัว)
3 นางพญาแม่ท้าวคำปิน ไม่ทราบปี พระชายาเจ้าเก้าเถื่อน วรนคร (เมืองปัว)
4 พญาผานอง 1856-1894 พระโอรสเจ้าเก้าเถื่อน วรนคร (เมืองปัว)
5 เจ้าขุนใส 1894-1896 พระโอรสพญาผานอง วรนคร (เมืองปัว)
6 พญาครานเมือง
(กรานเมือง, คานเมือง)
1901-1906 พระโอรสเจ้าขุนใส วรนคร (เมืองปัว)
เมืองภูเพียงแช่แห้ง
7 พญาผากอง 1906-1931 พระโอรสพญาครานเมือง เมืองภูเพียงแช่แห้ง
เวียงน่าน (เวียงใต้)
8 เจ้าคำตัน 1936-1941 พระโอรสพญาผากอง เวียงน่าน (เวียงใต้)
9 เจ้าศรีจันต๊ะ 1941-1942 พระโอรสพญาคำตัน เวียงน่าน (เวียงใต้)
10 เจ้าเถร 1942
(6 เดือน)
พญาแพร่ปราบดาภิเศก เวียงน่าน (เวียงใต้)
11 เจ้าอุ่นเมือง 1942-1943 พระอนุชาพญาเถระ เวียงน่าน (เวียงใต้)
11 พญาหุง 1943-1950 พระโอรสเจ้าศรีจันต๊ะ เวียงน่าน (เวียงใต้)
12 เจ้าภูเข็ง
(ปู่เข็ง)
1950-1958 พระโอรสเจ้าหุง เวียงน่าน (เวียงใต้)
13 เจ้าพันต้น 1958-1967 พระโอรสเจ้าปู่เข็ง เวียงน่าน (เวียงใต้)
13 พญางั่วฬารผาสุม 1969 พระโอรสเจ้าพันต้น เวียงน่าน (เวียงใต้)
14 เจ้าอินต๊ะแก่นท้าว

(ครั้งที่ 1)

1976
(3 เดือน)
พระโอรสพญางั่วฬารผาสุม เวียงน่าน (เวียงใต้)
15 เจ้าแปง 1977-1978 พระอนุชาเจ้าอินต๊ะแก่นท้าว เวียงน่าน (เวียงใต้)
16 เจ้าอินต๊ะแก่นท้าว

(ครั้งที่ 2)

1978-1993 พระเชษฐาเจ้าแปง เวียงน่าน (เวียงใต้)

ยุคขึ้นกับล้านนา[แก้]

ลำดับ รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
17 เจ้าผาแสง 1993-2004 พระโอรสเจ้าแปง พระภาติยะเจ้าอินต๊ะแก่นท้าว
18 หมื่นสร้อยเชียงของ 2005-2009 ต่อมาไปครองเมืองฝาง
19 หมื่นน้อยใน 2009-2011 ต้องพระราชอาญา ถูกประหาร
20 หมื่นขวาเถ้าบาจาย 2012-2016
21 หมื่นคำ 2016-2018
22 ท้าวขาก่าน 2019-2023 มาจากเมืองฝาง ต่อมาไปกินเมืองเชียงราย
23 ท้าวอ้ายยวม 2024-2028
24 ท้าวเมืองตน 2028-2032 ลูกท้าวอ้ายยวม
25 หมื่นโมงเชียงเรื่อ 2032

(6 เดือน)

26 ท้าวบุญแฝง

(ครั้งที่ 1)

2032-2039 มาจากเมืองลคร (ลำปาง) ต่อมาไปกินเมืองเชียงแสน
27 หมื่นตีนเชียง 2039-2040

(10 เดือน)

ต่อมาไปกินเมืองเชียงแสน
28 ท้าวบุญแฝง

(ครั้งที่ 2)

2040-2050 มาจากเมืองเชียงแสน
29 หมื่นสามล้าน 2050-2052 ต่อมาไปกินเมืองฝาง
30 เจ้าเมืองแพร่สร้อย 2053-2056 มาจากเมืองแพร่ ต่อมาไปกินเมืองลคร
31 หมื่นท้าวบุญฝาง 2056-2058 ต่อมาไปกินเมืองเถิง
32 เจ้าเมืองฝาง 2059

(10 เดือน)

ต่อมาไปกินเมืองพะเยา
33 พญาคำยอดฟ้า

(ครั้งที่ 1)

2059

(3 เดือน)

มาจากเมืองแพร่ ต่อมาไปกินเมืองพะเยา
34 พญาหน่อเชียงแสน 2060-2062 ต่อมาไปกินเมืองพะเยา
35 พญาคำยอดฟ้า

(ครั้งที่ 2)

2062-2069 มาจากเมืองพะเยา ต่อมาไปครองเมืองเชียงใหม่
37 พญาคำยอดฟ้า

(ครั้งที่ 3)

2069-2070 เลื่อนเป็น เจ้าพญาแสนสงคราม กลับมากินเมืองน่าน
38 พญาพลเทพฦๅชัย 2070-2101 หนีพม่าไปเมืองหลวงพระบาง

ยุคขึ้นกับพม่า[แก้]

ลำดับ รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
39 พระญาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม 2103-2134 เจ้าฟ้ามังตราหงสา (พระเจ้าบุเรงนอง) ให้มากินเมืองน่าน
40 เจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์

(ครั้งที่ 1)

2134-2140 โอรสพญาหน่อคำเสถียร ต่อมาหนีไปหลวงพระบาง
41 พญาแขก 2140-2143 รักษาเมือง ต่อมาหนีกลับไปเชียงใหม่
42 เจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์

(ครั้งที่ 2)

2143-2146 กลับมาจากหลวงพระบาง ต่อมาถูกนำตัวไปเชียงใหม่
43 เจ้าศรีสองเมือง

(เจ้าพญาพลศึกซ้ายไชยสงคราม)

2146-2158 โอรสพญาหน่อคำเสถียร ต่อมาไปครองเมืองเชียงใหม่
44 เจ้าอุ่นเมือง 2158-2168 โอรสพญาหน่อคำเสถียร ต่อมาหนีไปหลวงพระบาง
45 พญาหลวงเมืองนคร 2168-2181 มาจากเมืองลคร (ลำปาง)
46 เจ้าพญาเชียงราย 2181-2191 มาจากเมืองเชียงราย
47 เจ้าพญาแหลมุม 2192-2205 มาจากเมืองเชียงของ ต่อมาถูกนำตัวไปอยุธยา
48 เจ้าพญายอดใจ 2208-2230 อนุชาเจ้าพญาแหลมุม มาจากเมืองปัว
49 เจ้าพญาเมืองราชา 2232-2246 อนุชาเจ้าพญายอดใจ ต่อมาหนีไปหลวงพระบาง
50 พระนาซ้าย (น้อยอินทร์)

(รั้งเมือง ครั้งที่ 1)

2250-2251 ต่อมาเลื่อนยศเป็น พระนาขวา
51 เจ้าฟ้าเมืองคอง 2251-2257 ขุนนางพม่า ได้สร้างบ้านแปงเมืองน่านอีกครั้ง
52 เจ้าฟ้าเมียวซา 2257-2259
พระนาขวา (น้อยอินทร์)

(รั้งเมือง ครั้งที่ 2)

?-2269
53 พญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ 2269-2294 มาจากเมืองเชียงใหม่
54 เจ้าอริยวงศ์หวั่นท๊อก 2297-2311 โอรสพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ กับนางยอดบ้านนา

ต่อมาหนีไปหลวงพระบาง ถูกกวาดต้อนไปสุรคตที่กรุงธนบุรี

55 เจ้านายอ้าย 2311-2312

(7 เดือน)

โอรสพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์

ได้ขึ้นครองเมืองน่านเป็นบำเหน็จเมื่อไปช่วยอังวะรบราชวงศ์ชิง

56 เจ้าหนานมโน 2312-2317 อนุชาเจ้านายอ้าย ต่อมาไปอยู่เมืองแพร่

ไปสุรคตที่เมืองเทิง

57 เจ้าน้อยวิฑูร 2317-2321 โอรสเจ้าอริยวงศ์หวั่นท๊อก

ถูกลงพระราชอาชญา ไปสุรคตที่กรุงธนบุรี

58 พญามงคลวรยศ (หนานจันทปโชต) 2326-2329 โอรสเจ้าอริยวงศ์หวั่นท๊อก

ยุคขึ้นกับสยาม[แก้]

เมืองน่านมาขึ้นกับสยามตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรีจนถึงยุครัตนโกสินทร์ ในต้นรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมืองน่านยังมีเจ้าเมืองเป็นสองฝ่ายอยู่ คือ เจ้าพญามงคลวรยศเป็นเจ้าเมืองขึ้นกับฝ่ายกรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ที่ท่าปลา ฝ่ายหนึ่งและเจ้าอัตถวรปัญโญ (ภายหลังโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็นเจ้าฟ้า) ผู้เป็นหลานเป็นเจ้าเมืองขึ้นกับฝ่ายพม่าตั้งอยู่ที่เมืองเทิงอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้เหตุด้วยครั้งที่เมืองน่านขึ้นกรุงเทพฯเจ้าอัตถวรปัญโญตกอยู่ในเมืองเชียงแสนกับพม่า

ภายหลังเมื่อ พ.ศ. 2329 เจ้าอัตถวรปัญโญลงไปหาเจ้าพญามงคลวรยศที่เมืองท่าปลา ขอเข้าพึ่งพระบรมโพธิสมภารในกรุงเทพมหานคร เจ้าพญามงคลวรยศมีความยินดี จึงมอบบ้านเมืองให้เจ้าอัตถวรปัญโญครองครอง ครั้งล่วงมาอีกปีหนึ่งเจ้าอัตถวรปัญโญก็ลงไปเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังกรุงเทพฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าอัตถวรปัญโญดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองน่านต่อไปตามเดิม

ในสมัยกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ พ.ศ. 2325 เป็นต้นมา เมืองน่านมีเจ้าผู้ครองนคร 9 องค์ มีรายพระนามดังต่อไปนี้

  1. พญามงคลวรยศ (โอรสเจ้าอริยวงศ์หวั่นท๊อก) ครองราชย์ พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2329 (4 ปี)
  2. เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ (ปนัดดาพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ นัดดาเจ้าหนานมโน โอรสเจ้าสุทธะ) ครองราชย์ พ.ศ. 2329 - พ.ศ. 2353 (24 ปี) สุรคตที่กรุงเทพฯ เมื่อคราวลงไปถวายพระเพลิงพระบรมศพ ร.1
  3. พญาสุมนเทวราช (โอรสเจ้าอริยวงศ์หวั่นท๊อก) ครองราชย์ พ.ศ. 2353 - พ.ศ. 2368 (15 ปี) สุรคตที่กรุงเทพฯ เมื่อคราวลงไปถวายบังคมพระบรมศพ ร.2
  4. เจ้าหลวงมหายศ (โอรสเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2368 - พ.ศ. 2378 (10 ปี) สุรคตที่กรุงเทพฯ ขณะลงไปเฝ้าร. 3
  5. เจ้าหลวงอชิตวงศ์ (โอรสพญาสุมนเทวราช) ครองราชย์ พ.ศ. 2379 (7 เดือน)
  6. เจ้าหลวงมหาวงศ์ (ปนัดดาพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ นัดดาแม่เจ้านางเทพ โอรสแม่เจ้านางเลิศกับเจ้ามหาพรหมเมืองเทิง) ครองราชย์ พ.ศ. 2381 - พ.ศ. 2394 (13 ปี)
  7. เจ้าอนันตวรฤทธิเดช (โอรสเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2395 - พ.ศ. 2435 (40 ปี)
  8. พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (โอรสเจ้าอนันตวรฤทธิเดช) ครองราชย์ พ.ศ. 2436 - พ.ศ. 2461 (25 ปี)
  9. เจ้ามหาพรหมสุรธาดา (เจ้าอนันตวรฤทธิเดช) ครองราชย์ พ.ศ. 2461[1] - พ.ศ. 2474 (13 ปี)

ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครน่าน[แก้]

  1. เจ้าราชบุตร (หมอกฟ้า ณ น่าน) (พ.ศ. 2474 - พ.ศ. 2501) (27 ปี)
  2. เจ้าโคมทอง ณ น่าน (พ.ศ. 2501 - พ.ศ. 2536 ) (35 ปี)
  3. เจ้าสมปรารถนา ณ น่าน ( พ.ศ. 2536 - ปัจจุบัน)

อ้างอิง[แก้]