เจ้าอริยวงษ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์
เจ้าพระยาหลวงน่าน
เจ้าผู้ครองนครน่าน
องค์ที่ 52 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
ราชาภิเษก30 กันยายน พ.ศ. 2297[1]
ครองราชย์พ.ศ. 2297 - พ.ศ. 2311
รัชกาล15 ปี
ก่อนหน้าเจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์
ถัดไปเจ้าพระยานายอ้าย
พระชายาแม่เจ้าเมืองเชียงใหม่อัครราชเทวี
ชายาแม่เจ้าเมืองรามเทวี[2]
พระราชบุตร9 พระองค์
พระนามเต็ม
เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก เจ้าเมืองน่าน
ราชสกุลไชยวงศ์หวั่นท๊อก[3]
ราชวงศ์ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
พระบิดาเจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์
พระมารดาแม่เจ้าเมืองเชียงใหม่เทวี[4]
ประสูติเมืองเชียงใหม่
พิราลัย10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2324[5]
กรุงธนบุรี

เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์ หรือ เจ้าอริยวงษ์หวั่นท๊อก[6]ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52 และองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ ครองเมืองน่าน ระหว่างปี พ.ศ. 2297 - พ.ศ. 2311 และได้สละราชสมบัติเมืองน่านยกมอบให้แก่ เจ้านายอ้าย ผู้เป็นพระภาติยะสืบราชย์สมบัติเมืองต่อไป เมื่อปี พ.ศ. 2311

พระประวัติ[แก้]

เจ้าอริยวงษ์ เป็นพระโอรสในเจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์ ประสูติแต่แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่ ครองราชในปี พ.ศ. 2297 สืบต่อจากพระบิดา เจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์ เป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 2 ในราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ มีอนุชา และขนิษฐา ร่วมแม่เจ้ามารดา 4 พระองค์

และได้สละราชสมบัติ ให้เจ้านายอ้าย ผู้เป็นพระนัดดา (หลาน) ให้ครองเมืองน่านสืบต่อไป ในวันอังคาร ที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2311 หรือ (เดือน 10 ลง 8 ค่ำ จ.ศ. 1130)[7]

พระชายา พระโอรส/ธิดา[แก้]

เจ้าอริยวงษ์ มีพระชายา 2 องค์ และพระโอรส 9 พระองค์

  • ชายาที่ 1 แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่อัครเทวี ประสูติพระโอรส 6 พระองค์ ดังนี้
  1. เจ้าหนานมหาวงษ์[8]
  2. เจ้าจันทปโชต[9] ภายหลังเป็น เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 56
  3. เจ้าน้อยวิธูร ภายหลังเป็น เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 55
  4. เจ้าเทพินทร์
  5. เจ้าน้อยตู๊ย
  6. เจ้ามหาวงษ์
  • ชายาที่ 2 แม่เจ้าเมืองรามเทวี ประสูติพระโอรส 3 พระองค์ ดังนี้
  1. เจ้าขวา ภายหลังเป็น เจ้าพระยาจางวางขวา
  2. เจ้าซ้าย ภายหลังเป็น เจ้าพระยาจางวางซ้าย
  3. เจ้าสมณะ ภายหลังเป็น เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 58

กรณียกิจ[แก้]

  • พ.ศ. 2303 พระเจ้ามังลอกกษัตริย์พม่าได้ส่งอภัยคามินีเป็นแม่ทัพยกมาตีเมืองเชียงใหม่ และหัวเมืองอื่น ๆ เจ้าอริยวงศ์ เจ้าเมืองน่านต้องยอมอ่อนน้อมต่อพม่า เมื่อพม่าปราบปรามหัวเมืองล้านนาได้ราบคาบแล้ว จึงได้แต่งตั้งให้อภัยคามินีเป็นเจ้าเมืองเชียงใหม่[10]
  • พ.ศ. 2306 พระเจ้ามังระได้ครองราชย์เมืองอังวะ บรรดาท้าวพญาในหัวเมืองล้านนาได้กำลังสนับสนุน จากเมืองหลวงพระบางพากันแข็งเมือง พระเจ้ามังระให้เนเมียวสีหบดีเป็นแม่ทัพนำกำลังร่วมกับกองทัพของอภัยคามินี เจ้าเมืองเชียงใหม่ยกไปปราบปราม
  • พ.ศ. 2310 พม่ายกกองทัพไปตีกรุงศรีอยุธยา ได้มอบหมายให้อภัยคามินีระดมไพร่พลจาก หัวเมืองล้านนาเข้าร่วมศึกครั้งนี้ด้วย เจ้าอริยวงศ์ได้มอบหมายให้ เจ้านายอ้ายผู้เป็นนัดดา(หลาน)คุมกำลังจากเมืองน่านไปสมทบกับกองทัพพม่าด้วย
  • พ.ศ. 2311 ฮ่อยกกำลัง 90,000 คนไปตีเมืองอังวะ พระเจ้ามังระให้เจ้าอ้ายยกกำลังจากเมืองน่านไปช่วยรบจนฮ่อแตกกลับไป

อ้างอิง[แก้]

ก่อนหน้า เจ้าอริยวงษ์ ถัดไป
เจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์ 2leftarrow.png เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52
(พ.ศ. 2297 - 2311)
2rightarrow.png เจ้าหลวงนายอ้าย