รายพระนามพระมหากษัตริย์ล้านนา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
กษัตริย์และเจ้าผู้ครอง
แห่งล้านนา
ราชาธิปไตยในอดีต
Tilokaraj.png
พระเจ้าติโลกราช
ครองราชย์ยาวนานที่สุด

ปฐมกษัตริย์ พญามังราย
องค์สุดท้าย โป่มะยุง่วน
สถานพำนัก เวียงแก้ว
ผู้แต่งตั้ง กษัตริย์พม่า (พ.ศ. 2101–2139 / 2158–2171 / 2174–2270 / 2306–2317)
กษัตริย์อยุธยา (พ.ศ. 2139–2158)
เริ่มระบอบ พ.ศ. 1839
สิ้นสุดระบอบ พ.ศ. 2317

รายพระนามพระมหากษัตริย์ล้านนา (พ.ศ. 1839 – 2317) ตั้งแต่พญามังรายสถาปนาราชวงศ์มังราย อาณาจักรล้านนา กระทั่งนครเชียงใหม่พ้นจากการเป็นประเทศราชของพม่าและตกเป็นประเทศราชของอาณาจักรธนบุรี

ราชวงศ์มังราย (พ.ศ. 1839 –2101)[แก้]

ลำดับ รายพระนาม ช่วงเวลาครองราชย์ ระยะเวลา หมายเหตุ
1 พญามังราย พ.ศ. 1839 - 1854 15 ปี พระราชโอรสในพญาลาวเมง กษัตริย์แห่งหิรัญนครเงินยาง
2 พญาไชยสงคราม พ.ศ. 1854 - 1868 14 ปี พระราชโอรสในพญามังราย
3 พญาแสนภู พ.ศ. 1868 - 1877 9 ปี พระราชโอรสในพญาไชยสงคราม
4 พญาคำฟู พ.ศ. 1877 - 1879 2 ปี พระราชโอรสในพญาแสนภู
5 พญาผายู พ.ศ. 1879 - 1898 19 ปี พระราชโอรสในพญาคำฟู
6 พญากือนา พ.ศ. 1898 - 1928 30 ปี พระราชโอรสในพญาผายู
7 พญาแสนเมืองมา พ.ศ. 1929 - 1945 16 ปี พระราชโอรสพญากือนา
8 พญาสามฝั่งแกน พ.ศ. 1945 - 1984 30 ปี พระราชโอรสในพญาแสนเมืองมา
9 พระเจ้าติโลกราช พ.ศ. 1984 - 2030 46 ปี พระราชโอรสในพญาสามฝั่งแกน
10 พญายอดเชียงราย พ.ศ. 2030 - 2038 8 ปี พระโอรสในท้าวบุญเรือง และเป็นพระนัดดาพระเจ้าติโลกราช
11 พญาแก้ว พ.ศ. 2038 - 2068 30 ปี พระราชโอรสในพญายอดเชียงราย
12 พระเมืองเกษเกล้า พ.ศ. 2068 - 2081 13 ปี พระราชโอรสในพญาแก้วกับพระนางจิรประภาเทวี
13 ท้าวซายคำ พ.ศ. 2081 - 2086 5 ปี พระราชโอรสในพญาแก้วกับพระนางจิรประภาเทวี
14 พญาเกสเชษฐราช พ.ศ. 2086 - 2088 2 ปี พระราชโอรสในพญาแก้วกับพระนางจิรประภามหาเทวี
15 พระนางจิรประภาเทวี พ.ศ. 2088 - 2089 1 ปี พระมเหสีในพญาแก้ว
16 สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช พ.ศ. 2089 - 2090 1 ปี พระราชโอรสในพระยาโพธิสาลราชกับพระนางยอดคำทิพย์
ว่างกษัตริย์ พ.ศ. 2090 - 2094 (4 ปี)
17 พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ พ.ศ. 2094 - 2101 7 ปี เจ้าฟ้าเมืองนาย เชื้อสายของขุนเครือ พระราชโอรสพญามังราย

เชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่าครั้งที่ 1 (พ.ศ.2101 – 2139)[แก้]

พระเจ้าบุเรงนองยกกองทัพจะมาตีเชียงใหม่ พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ทรงยอมสวามิภักดิ์ โดยยึดใช้ระยะเวลาเพียง 3 วันในการยึดเมืองเชียงใหม่แต่พระเจ้าบุเรงนองก็ทรงให้พระเมกุฏิให้ครองเชียงใหม่ต่อไปจนสิ้นสุดพระนางวิสุทธิเทวี พระเจ้าบุเรงนองจึงส่งพระราชโอรสนรธาเมงสอมาครองเชียงใหม่ทำให้ราชวงศ์มังรายสิ้นสุดลง

ราชวงศ์มังราย (พ.ศ.2101-2121)[แก้]

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
Yun Bayin (Mekuti) nat.jpg พระเมกุฏิสุทธิวงศ์
(เจ้าขนานแม่กุ)
พ.ศ. 2101 พ.ศ. 2107 6 ปี * ทรงสวามิภักดิ์ต่อพระเจ้าบุเรงนอง
ตราราชวิสุทธิ 1.jpg พระนางวิสุทธิเทวี
(สมเด็จเจ้าราชวิศุทธ)
พ.ศ. 2107 พ.ศ. 2121 13 ปี * พระราชมารดาในพระเมกุฏิสุทธิวงศ์

ราชวงศ์ตองอู (พ.ศ.2121-2139)[แก้]

พระเจ้าบุเรงนองส่งพระราชโอรสชื่อนรธาเมงสอมาครองเชียงใหม่ เป็นการเริ่มต้นราชวงศ์ตองอูเชียงใหม่

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
นรธาเมงสอ
(มังสาจัจ)
พ.ศ. 2121 พ.ศ. 2139 18 ปี * พระโอรสในพระเจ้าบุเรงนองกับพระนางราชเทวีแห่งหงสาวดี

เชียงใหม่ในฐานะประเทศราชของอยุธยา (พ.ศ.2139 – 2158)[แก้]

สมเด็จพระนเรศวรมหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา ยกทัพมาตีแคว้นล้านนาเมื่อพ.ศ.2127 นรธาเมงสอต่อสู้มิได้ จึงทรงยอมสวามิภักดิ์เป็นประเทศราชในปี พ.ศ. 2139[1]

ราชวงศ์ตองอู (พ.ศ.2139-2158)[แก้]

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
นรธาเมงสอ
(มังสาจัจ)
พ.ศ. 2139 พ.ศ. 2150 21 ปี * พระโอรสในพระเจ้าบุเรงนองกับพระนางราชเทวีแห่งหงสาวดี
พระช้อย
(สะโทกะยอ)
(ครั้งที่ 1)
พ.ศ. 2150 พ.ศ. 2151 1 ปี * พระโอรสในนรธาเมงสอ
พระชัยทิพ
(มองกอยต่อ)
พ.ศ. 2151 พ.ศ. 2156 5 ปี * พระโอรสในนรธาเมงสอ

* พระเชษฐาในพระช้อย

พระช้อย
(สะโทกะยอ)
(ครั้งที่ 2)
พ.ศ. 2156 พ.ศ. 2158 2 ปี * พระโอรสในนรธาเมงสอ

* พระอนุชาในพระชัยทิพ

เชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่าครั้งที่ 2 (พ.ศ.2158 – 2171)[แก้]

พระเจ้าอะเน่าก์แพตหลุ่นแห่งกรุงหงสาวดีจึงยกทัพมายึดเมืองเชียงใหม่ พระช้อยทรงถูกจับและพิราลัย เมืองเชียงใหม่จึงกลับมาเป็นเมืองขึ้นของพม่าอีกครั้ง แล้วตั้งเจ้าพลศึกซ้ายไชยสงครามซึ่งเคยเป็นเจ้าเมืองน่านมารับตำแหน่งเป็นพระเจ้าเชียงใหม่

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
เจ้าพลศึกซ้ายไชยสงคราม พ.ศ. 2158 พ.ศ. 2171 13 ปี * พระโอรสบุญธรรมในนรธาเมงสอ

แคว้นเชียงใหม่อิสระชั่วคราว (พ.ศ.2171 - 2174)[แก้]

พ.ศ. 2171 พระเจ้าอะเน่าก์แพตหลุ่นถูกลอบปลงพระชนม์และเกิดสงครามแย่งชิงบัลลังก์ขึ้น เจ้าพลศึกซ้ายไชยสงครามทรงคิดนำล้านนากลับมามีเอกราชอีกครั้งโดยประกาศเอกราชจากพม่า

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
พระเจ้าศรีสองเมือง
(เจ้าพลศึกซ้ายไชยสงคราม)
พ.ศ. 2171 พ.ศ. 2174 3 ปี * พระโอรสบุญธรรมในนรธาเมงสอ

เชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่าครั้งที่ 3 (พ.ศ.2174 – 2270)[แก้]

พระเจ้าตาลูนขึ้นครองบัลลังก์อาณาจักรพม่าในปีถัดมาพม่าบุกตีนครเชียงใหม่อีก พระเจ้าศรีสองเมืองถูกจับกุมไปไว้ที่กรุงหงสาวดี แล้วตั้งพญาหลวงทิพเนตรขึ้นครองเชียงใหม่

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
พระยาหลวงทิพเนตร พ.ศ. 2174 พ.ศ. 2198 24 ปี * ทรงเป็นเคยเจ้าเมืองฝางมาก่อน
พระแสนเมือง พ.ศ. 2198 พ.ศ. 2202 4 ปี * พระโอรสในพระยาหลวงทิพเนตร
เจ้าเมืองแพร่
(ไม่ปรากฏพระนาม)
พ.ศ. 2202 พ.ศ. 2215 13 ปี *ทรงเคยเป็นเจ้าผู้ครองนครแพร่มาก่อน
อุปราชอึ้งแซะ พ.ศ. 2215 พ.ศ. 2218 3 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้าอังวะ
เจพูตราย พ.ศ. 2218 พ.ศ. 2250 32 ปี * พระโอรสเจ้าเจกุตรา
มังแรนร่า พ.ศ. 2250 พ.ศ. 2270 20 ปี

แคว้นเชียงใหม่ในฐานะหัวเมืองอิสระ (พ.ศ. 2270 – 2306)[แก้]

เทพสิงห์รวบรวมสมัครพรรคพวก ยกเข้าไปปล้นเมืองเชียงใหม่ในเวลากลางคืน และจับฆ่ามังแรนร่าเจ้าเมืองเชียงใหม่แล้วปราบดาภิเษกครองเมืองเชียงใหม่เมื่อ พ.ศ. 2270

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
เทพสิงห์.jpg เทพสิงห์ พ.ศ. 2270 พ.ศ. 2270 1 เดือน * สามัญชนปราบดาภิเษก
องค์คำ
(พระบรมเชษฐขัตติยสุริยวงศา)
พ.ศ. 2270 พ.ศ. 2302 32 ปี * พระองค์เป็นพระมหากษัตริย์องค์ที่ 2 แห่งอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง

ได้ครองเชียงใหม่หลังร่วมมือกับพม่าขับไล่เทพสิงห์ออกไป

องค์จันทร์ พ.ศ. 2302 พ.ศ. 2304 2 ปี * เป็นพระโอรสในองค์คำ ได้ครองเชียงใหม่หลังจากที่พระบิดาสิ้นพระชนม์และทรงประกาศไม่ขึ้นกับหลวงพระบาง
เจ้าขี้หุด พ.ศ. 2304 พ.ศ. 2306 2 ปี * เป็นพระภิกษุวัดดวงดี ลาสิกขาบทออกมาเป็นเจ้าเมืองแทนเจ้าปัด หลังจากเจ้าปัดยึดอำนาจองค์จันทร์แต่ไม่สามารถปกครองได้

เจ้าเมืองเชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่าครั้งที่ 4 (พ.ศ. 2306 – 2317)[แก้]

ในปีพ.ศ. 2306 กองทัพพม่ายกมา 9 ทัพมีโป่อภัยคามินีเป็นแม่ทัพยกมาตีเมืองเชียงใหม่ ลำพูน พม่ากวาดต้อนเครือญาติวงศ์เจ้าองค์คำ และชาวเมืองเชียงใหม่ส่งไปเมืองอังวะเป็นอันมาก และโป่อภัยคามินีก็ยกเข้าตั้งรักษาเมืองเชียงใหม่ไว้

พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
โป่อภัยคามินี
(อะพะยะคามณี)
พ.ศ. 2306 พ.ศ. 2311 5 ปี
โป่มะยุง่วน
(สะโตมังถาง)
พ.ศ. 2311 พ.ศ. 2317 5 ปี

อ้างอิง[แก้]

  1. สิงฆะ วรรณสัย, ปริวรรต,โคลงเรื่อง มังทรารบเชียงใหม่, หน้า 14