ข้ามไปเนื้อหา

เจ้าเจตบุตรพรหมินทร์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์
เจ้าพระยาหลวงน่าน
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 40
(ภายใต้การปกครองของพม่า)
ครองราชย์พ.ศ. 2134 - 4 ตุลาคม พ.ศ. 2140
รัชกาล6 ปี
ก่อนหน้าพระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
ถัดไปพระยาแขก (ผู้ดูแลเมืองน่าน)
กษัตริย์พระเจ้านันทบุเรง
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 41
(ภายใต้การปกครองของพม่า)
ครองราชย์พ.ศ. 2144 - 10 สิงหาคม พ.ศ. 2146
รัชกาล2 ปี
ก่อนหน้าพระยาแขก (ผู้ดูแลเมืองน่าน)
ถัดไปเจ้าพลศึกซ้ายไชยสงคราม
พิราลัย10 สิงหาคม พ.ศ. 2146
ณ เมืองเชียงใหม่
ชายา2 พระองค์
พระราชบุตร5 พระองค์
พระบิดาพระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
พระมารดาพระนางแสดพลัวเทวี

พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ หรือ เจ้าเจตบุตร ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 40 และองค์ที่ 41 แห่งนครน่าน (ภายใต้การปกครองของอาณาจักรพม่า) เสด็จขึ้นครองเมืองน่านในปี พ.ศ. 2134 สืบสันติวงศ์ต่อจากพระบิดา พระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 39[1]

พระประวัติ

[แก้]

พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ทรงเป็นพระราชโอรสในเจ้าพระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม ประสูติแต่ พระนางแสดพลัวเทวี ทรงมีพระอนุชา ร่วมพระบิดา พระมารดา 4 พระองค์[2]

  1. พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์
  2. เจ้าน้ำบ่อ
  3. พระเจ้าศรีสองเมือง
  4. เจ้าอุ่นเมือง

พระกรณียกิจ

[แก้]
  • พระกรณียกิจและเหตุการณ์สําคัญที่เกิดขึ้นในรัชกาล
    • วันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2137 พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ทรงโปรดให้สร้างวัดดอนแท่น เมืองสา (อําเภอเวียงสา) พร้อมกันนั้นได้สถาปนาพระมหาเถระนามว่า “ข่ามแขวน” ขึ้นเป็นพระสังฆราชา และโปรดให้เหล่าข้าราชบริพารเสาะหาลูกแก้วจากลําน้ําสา มาทำเป็นสายประดับองค์พระธาตุแช่แห้ง
    • วันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2138 พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ทรงโปรดให้สถาปนาพระมหาเถระวัดพระธาตุแช่แห้งขึ้นเป็น "พระสังฆราชา"
    • วันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2139 พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ทรงโปรดให้สร้างวัดพรหมมินทร์ (วัดภูมินทร์) ขึ้นเป็นวัดประจำรัชกาล
    • วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2140 พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ได้แข็งเมืองต่ออาณาจักรพม่า พระเจ้านันทบุเรง พระมหากษัตริย์พม่า รัชกาลที่ 4 แห่งราชวงศ์ตองอู ได้ทรงโปรดให้ พระเจ้านรธามังสอ (ผู้เป็นพระโอรส) ซึ่งปกครองเมืองเชียงใหม่ ให้ยกกองทัพเมืองเชียงใหม่มาตีเมืองน่าน และได้ต่อสู้กันที่ปากง้าว พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ได้นำกองทัพเมืองน่านต่อสู้กับทัพเมืองเชียงใหม่เป็นสามารถ แต่ด้วยกำลังไพล่พลที่น้อยกว่าจึงได้ถอยทัพกลับและหลบหนีไปพึ่งเจ้าเมืองล้านช้าง (อาณาจักรล้านช้างร่มขาวหลวงพระบาง) พระเจ้านรธามังสอ จึงทรงแต่งตั้งให้ พระยาแขกและท้าวพระยาทั้งหลายซึ่งเป็นขุนนางในเมืองน่านเป็นผู้รักษาเมืองน่านสืบต่อไป
    • ในปี พ.ศ. 2143 พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ ได้ยกกองทัพโดยการสนับสนุนของเจ้าเมืองล้านช้างเข้ามาชิงเมืองน่านจากพระยาแขกได้สำเร็จ และขึ้นปกครองเมืองน่านสืบต่อ
    • ในปี พ.ศ. 2146 พระเจ้านรธามังสอ พระเจ้าเชียงใหม่ ได้ยกกองทัพเมืองเชียงใหม่มาตีเมืองน่านอีกครั้ง และในครั้งนี้ได้รับความช่วยเหลือจากเจ้าศรีสองเมืองผู้เป็นพระอนุชาในพระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ในการเปิดประตูเมืองให้กองทัพเมืองเชียงใหม่เข้ามา และสามารถจับตัวพระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ได้ พระเจ้าเชียงใหม่จึงให้นำตัวพระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ไปเมืองเชียงใหม่ ครั้นถึงเมื่อวันอาทิตย์ที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2146 พระเจ้านรธามังสอ พระเจ้าเชียงใหม่ จึงทรงให้ประหารชีวิต พระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ พระเจ้าเมืองน่าน และในวันนั้นได้เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวด้วย

ราชตระกูล

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. รุ่งพงษ์ ชัยนาม. ประวัติศาสตร์ล้านนา : ประวัติศาสตร์ไทยที่คนไทยไม่ค่อยมีโกาสได้ศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
  2. ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ 10 เรื่องราชวงษปกรณ์ พงษาวดารเมืองน่าน ฉบับพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครน่านให้แสนหลวงราชสมภารแต่งไว้สำหรับบ้านเมือง. พระนคร : โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, 2461. 210 หน้า. หน้า 100-101.
ก่อนหน้า เจ้าเจตบุตรพรหมินทร์ ถัดไป
พระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม เจ้าผู้ครองนครน่าน (ครั้งที่ 1)
(พ.ศ. 2134 - 2140)
พญาแขก
พญาแขก เจ้าผู้ครองนครน่าน (ครั้งที่ 2)
(พ.ศ. 2143 - 2146)
เจ้าพลศึกศรีสองเมือง