พระยาสุมนเทวราช

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เจ้าหลวงสุมนเทวราช
เจ้านครเมืองน่าน
150px
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 58
ราชาภิเษก3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2354
ครองราชย์พ.ศ. 2354 - พ.ศ. 2368
ก่อนหน้าสมเด็จเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ
ถัดไปเจ้าหลวงมหายศ
รัชกาล15 ปี
มเหสีแม่เจ้าพิมพาอัครราชเทวี
พระราชบุตร4 พระองค์
พระนามเต็ม
อาชญาเจ้าหลวงสุมนเทวราช เจ้านครเมืองน่าน
ราชสกุลสมณะช้างเผือก [1]
ราชวงศ์ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
พระบิดาเจ้าหลวงอริยวงษ์
พระมารดาแม่เจ้าเมืองราม[2]
ประสูติพ.ศ. 2294
พิราลัย13 มิถุนายน พ.ศ. 2368
(74 ปี) ณ กรุงเทพฯ

เจ้าหลวงสุมนเทวราช[3] หรือ เจ้าสมณะ[4]เป็นเจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 58 และเป็นเจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 8 แห่ง ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ ครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 2354 - 2368 เป็นราชโอรส ในเจ้าหลวงอริยวงษ์ และเป็นพระนัดดา ในเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์

พระประวัติ[แก้]

พระยาสุมนเทวราช หรือเจ้าสมณะ[5] เป็นโอรสลำดับที่ 3 ในเจ้าอริยวงษ์หวั่นท๊อก ผู้ครองเมืองน่านองค์ที่ 52 กับแม่เจ้าเมืองราม และเป็นพระนัดดา (หลานปู่) ในพระยาหลวงติ๋นมหาวงศ์ ซึ่งเป็นองค์ปฐมวงศ์ราชวงศ์หลวงติ๋นมหาวงศ์ พระยาสุมนเทวราช มีพระเชษฐา ร่วมพระบิดา พระมารดา 2 คน

  1. เจ้าขวา ต่อมาได้เป็น พระจางวางขวา
  2. เจ้าซ้าย ต่อมาได้เป็น พระจางวางซ้าย
  3. เจ้าสมณะ ต่อมาได้เป็น พระยาสุมนเทวราช เจ้าพระยาน่าน

พระอิสริยยศ และบรรดาศักดิ์[แก้]

1. เจ้าพระยามหาอุปราช ใน พ.ศ. 2331 เจ้าอัตวรปัญโญ ได้ลงมาเข้าเฝ้าฯ เพื่อขอเป็นข้าขอบขัณฑสีมาในรัชกาลที่ 1 แห่ง กรุงรัตนโกสินทร์ และได้รับการสถาปนาเป็น “เจ้าฟ้าอัตวรปัญโญ” แล้วกลับให้ครองนครน่านต่อพร้อม กับสถาปนา เจ้าสุมนเทวราช ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้าของเจ้าฟ้าอัตวรปัญโญ เป็นเจ้าอุปราชหอหน้า (มีฐานะรอง จากเจ้าผู้ครองนคร)

เครื่องยศ[แก้]

เครื่องยศ ที่เจ้าหลวงสุมนเทวราช ทรงได้รับพระราชทาน[6] ดังนี้ วันพุธ ที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2354 หรือ (จุลศักราชได้ ๑๑๗๓ ตัวปีลวงเม็ดเดือน ๗ ลง ๖ ค่ำ) พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดเกล้าฯพระราชทาน เครื่องยศ แก่เจ้าหลวงสุมนเทวราช ดังนี้

  • พานพระศรีคำ 1 ใบ
  • จอกคำ 2 ใบ
  • ผะอบยาสูบคำ 2 อัน
  • ซองพลูคำ 1 อัน
  • มีดด้ามคำ 1 อัน
  • อุบนวดคำ 1 ใบ
  • คนโทคำ 1 ลูก
  • กะโถนคำ 1 ใบ
  • แหวนธำมรงค์ราชลูกดีพลอยเพ็ชร ต้น 10 กลาง 10 2 วง
  • พระกลดแดงดอกคำ 1 ใบ
  • ปืนลองชนเครือคำ 1 กระบอก
  • ปืนลองชนต้นเรียบ 2 กระบอก
  • ปืนลองชนต้นกลม 3 บอก
  • ผ้ายกไหมคำหลวงสังเวียน 1 ผืน
  • ผ้านุ่งยกไหมคำ 4 ผืน
  • ผ้าโพกริ้วทอง 1 ผืน
  • เสื้อจีบเอวภู่ตราดอกคำ 1 ผืน
  • แพรขาวผุดดอกคำ 1 ผืน
  • มุ้งแพร 2 หลัง
  • สโต๊กเงิน 2 ใบ

ราชโอรส/ธิดา[แก้]

เจ้าสมณะ หรือเจ้าหลวงสุมนเทวราช มีชายา 2 องค์[7]

1. ชายาองค์ที่ 1 ประสูติแต่พระโอรส 1 พระองค์

2. ชายาองค์ที่ 2 ประสูติแต่พระโอรส/ธิดา 3 พระองค์

  • องค์ที่ 1 เจ้าหนานค่ายแก้ว
  • องค์ที่ 2 เจ้าบุษรถ ภายหลังได้เป็นเจ้าเมืองแก่น
  • องค์ที่ 3 เจ้านางแปงเมือง

พระกรณียกิจ[แก้]

ด้านศานา
- ในปี พ.ศ. 2360 (ในรัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) เกิดน้ำท่วมครั้งใหญ่ น้ำในแม่น้ำน่านไหลเข้าสู่ตัวเมืองน่านด้วยความแรงและเชี่ยว ได้พัดพากำแพงเมืองทางด้านทิศตะวันตกพังทลายลงทั้งแถบ บ้านเรือนพังทลายเกือบหมด วัดวาอารามในนครน่านหักพังเป็นอันมาก
- พ.ศ. 2362 เจ้าพระยาหลวงสุมนเทวราช เจ้าผู้ครองนครน่าน จึงได้ย้ายเมืองไปอยู่บริเวณดงพระเนตรช้าง ซึ่งเป็นที่ดอนน้ำท่วมไม่ถึงอยู่ทางทิศเหนือของเมืองเดิม ใช้เวลาสร้าง 6 เดือน จึงแล้วเสร็จ เรียกว่า "เวียงเหนือ" (ปัจจุบันอยู่ในเขตบ้านมหาโพธิ์ และบ้านสถารส อ.เมือง) ห่างจากเวียงใต้ประมาณ 2 กิโลเมตร เวียงเหนือ ทอดไปตามลำน้ำน่าน ห่างจากแม่น้ำน่านประมาณ 800 เมตร มีคูเมืองล้อมรอบ ซึ่งปัจจุบัน ยังพบร่องรอยคูน้ำคันดินเวียงเหนือ สันนิษฐานว่า ครั้งที่ย้ายเมืองนั้น มีวัดสถารสเป็นวัดหลวงของเขตเวียงเหนือในปัจจุบัน คือ ถนนหน้ามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ด้านเหนือ จดบ้านหัวเวียงเหนือ ด้านใต้ จดทุ่งนาริน ด้านตะวันออก ยาวไปตามถนนสุมนเทวราช ด้านตะวันตก ตั้งแต่มุมรั้วสนามกีฬา จังหวัดน่าน ทิศเหนือ และทุ่งควายเฒ่าข้าวสาร วัดสถารสเป็นวัดเดียวในเวียงเหนือ ที่มีพระธาตุเจดีย์ จึงสันนิษฐานว่าเป็นวัดหลวง ศูนย์กลางนครน่าน อยู่ที่เวียงเหนือสืบกันมาได้ 36 ปี จนถึงสมัยของเจ้าอนันตวรฤิทธิเดชฯ ผู้ครองนครน่าน จึงได้ย้ายเมืองมาอยู่ ณ ที่ตั้งปัจจุบันใน จนถึงปี พ.ศ. 2397 • ด้านการเมือง

อ้างอิง[แก้]

  1. https://sites.google.com/site/thailandsurname/home/-n
  2. ราชวงศปกรณ์ พงศาวดารเมืองน่าน (ฉบับพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช) หน้า 110
  3. ราชวงศปกรณ์ พงศาวดารเมืองน่าน (ฉบับพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช), หน้า 147
  4. http://www.car.chula.ac.th/rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=149
  5. http://www.car.chula.ac.th/rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=147
  6. http://www.car.chula.ac.th/rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=184
  7. http://www.car.chula.ac.th/rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=149

ดูเพิ่ม[แก้]

ก่อนหน้า พระยาสุมนเทวราช ถัดไป
สมเด็จเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ 2leftarrow.png เจ้าผู้ครองนครน่าน
(พ.ศ. 2353 - พ.ศ. 2368)
2rightarrow.png เจ้าหลวงมหายศ