อำเภอโพนพิสัย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอโพนพิสัย
แผนที่จังหวัดหนองคาย เน้นอำเภอโพนพิสัย
หลวงพ่อพระเสียงคู่บ้าน ปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอโพนพิสัย
อักษรโรมัน Amphoe Phon Phisai
จังหวัด หนองคาย
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 642.7 ตร.กม.
ประชากร 98,846 คน (พ.ศ. 2560)
ความหนาแน่น 153.79 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์ 4305
รหัสไปรษณีย์ 43120
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอโพนพิสัย เลขที่ 1111 หมู่ที่ 1 ถนนพิสัยสรเดช ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย 43120
พิกัด 18°1′19″N 103°4′38″E / 18.02194°N 103.07722°E / 18.02194; 103.07722
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4247 1367
หมายเลขโทรสาร 0 4247 1001

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอโพนพิสัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดหนองคาย

ประวัติ[แก้]

พระยาสุนธรธรรมธาดา (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) เป็นบุตรของพระฤกษ์มนตรี และนางทองสี เกิดที่บ้านจอมนาง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย เมื่อวันอังคาร ปีมะโรง เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2375 เมื่อ พ.ศ. 2380 เริ่มเรียนหนังสือไทยจากท่านครูหลักคำ จนเมื่ออายุครบบวชจึงได่อุปสมบทเป็นภิกษุในพระพุทธศาสนา 2 พรรษา ที่วัดจุมพล อำเภอโพนพิสัย จากนั้นได้เข้ารับราชการเป็นเสมียนนายกอง บัญชีอยู่กับเจ้าเมืองโพนพิสัย มีหน้าที่สำรวจไพร่พลและเตรียมเสบียงอาหารสมทบกองทัพหลวง ซึ่งไปจากพระนคร

พ.ศ. 2397 ได้เลื่อนตำแหน่งเป็นนายกองบัญชี

พ.ศ. 2398 ได้รับพระราชทานตราตั้งเป็นท้าวพรหมสาร

พ.ศ. 2401 ได้รับพระราชทานตราตั้งเป็นเจ้าเมืองประชุมพนาลัย (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองบริคัณฑ์นิคม อยู่ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง คือเมืองบริคัณฑ์ ในประเทศลาวปัจจุบัน) ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นที่ พระศรีสุรศักดิ์สุนทร

พ.ศ. 2426 มีพวกฮ่อเข้ามาปล้มชายพระราชอาณาเขตทางแคว้วสิบสองจุไทย จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระยาราชวรานุกูล พระยาสุโขทัย เป็นแม่ทัพเกณฑ์ไพร่พลทางหัวเมืองตะวันออกเฉียงเหนือไปปราบฮ่อ พระศรีสุรศักดิ์สุนทร (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) ได้ร่วมทัพหลวงเป็น แม่กองออกสู้รบปราบฮ่อ ถ้ามีข้าศึกมาย่ำยีอาณาเขตทางด้านนี้ ก็ได้รับมอบหมายให้เป็นแม่กองต่อต้านศึกด้วยทุกครั้ง จนเป็นที่พึงพอใจของทางราชการทุกครั้ง

พ.ศ. 2434 ได้ติดตามพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคมข้าหลวงต่างพระอง๕มณฑลฝ่ายเหนือเข้าไปกรุงเทพฯ ถวายตัวเป็นมหาดเล็กหลวงในรัชกาลที่ 5 สังกัดกรมมหาดเล็กเวรสิทธิ์

พ.ศ. 2436 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นแม่กองไปขัดตาทัพต่อสู้ฝรั่งเศสที่แก่งเกซึ่งเข้ามายึดดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงจนเหตุการณ์ด้านนี้สงบลง และดินแดนทางฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงตกไปเป็นเมืองขึ้นของฝรั่งเศส รวมทั้งเมืองบริคัณฑ์นิคมด้วย จึงโปรดเกล้าฯให้พระศรีสุรศักดิ์สุนทร (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) อพยพครอบครัวผู้คนมาตั้งบ้านอยู่บ้านหนองแก้ว ริมฝั่งแม่น้ำโขงด้านตะวันตก แขวงเมืองโพนพิสัย และโปรดเกล้าให้ยกบ้านหนองแก้วขึ้นเป็น เมืองรัตนวาปี เมื่อ พ.ศ. 2437 ส่วนพระยาศรีสุรศักดิ์สุนทร (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้เป็น พระรัตนเขตรักษา เจ้าเมืองรัตนวาปี คนแรก

พ.ศ. 2436 ได้โปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ ร.ศ.116

พ.ศ. 2440 พระราชทานตราตั้งให้ พระรัตนเขตรักษา (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) เป็นพระยาโพนพิสัยสรเดช เจ้าเมืองโพนพิสัย ตามนามเมือง และยุบเมืองรัตนวาปีเป็นอำเภอสังกัดเมืองอุดรธานี ต่อมาทางราชการก็ยุบเมืองโพนพิสัยเป็นอำเภอ ขึ้นกับเมืองหนองคาย

พ.ศ. 2544 เป็นแม่กองสมทบกองทัพหลวงไประงับเหตุเรื่องผีบาปผีบุญที่เมืองอุดรธานี เมืองสกลนคร และเมืองนครพนม จนเหตุการณ์สงบเรียบร้อย นอกจากนี้ยังเป็นแม่กองไรงับเหตุที่พวกเงี้ยวก่อการจราจลทางเมืองบ่อแต และเมืองแทนท้าว ในท้องที่อำเภอด่านซ้าย อำเภอท่าลี่และอำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ได้รับตราเป็นบำเหน็จ 2544

ส่วนการปฏิรูปการปกครองตามระบบเทศาภิบาลนั้นก็ดำเนินต่อไป จนเมื่อยุบเมืองโพนพิสัยเป็นอำเภอแล้วพระยาโพนพิสัยสรเดช (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) ดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภอโพนพิสัย ตั้งแต่ปี 2450 จนกระทั่ง ปี 2459 จึงออกจากราชการเพื่อรับพระราชทานเบี้ยหวัดปีละ 500 บาท เนื่องจากพระยาโพนพิสัยสรเดช (คำสิงห์ สิงห์ศิริ) มีความดีความชอบต่อแผ่นดินมาแต่อดีต พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6 จึงทรงะรักระณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสุนทรธรรมธาดา เป็นต้นตระกูล "สิงห์ศิริ" เป็นเกียรติยศต่อวงศ์ตระกูลสืบไป

พ.ศ. 2449 พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย มาตรวจราชการในเขตมณฑลอุดร และได้เปลี่ยนฐานะเมืองโพนพิสัย เป็นอำเภอโพนพิสัย ขึ้นกับจังหวัดหนองคายจนถึงปัจจุบัน

วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2515 แยกพื้นที่ตำบลโซ่ ตำบลศรีชมพู และตำบลหนองพันทา อำเภอโพนพิสัย ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอโซ่พิสัย ขึ้นกับอำเภอโพนพิสัย

วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521 แยกพื้นที่ตำบลปากคาด ตำบลหนองยอง และตำบลนากั้ง อำเภอโพนพิสัย ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอปากคาด ขึ้นกับอำเภอโพนพิสัย

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอโพนพิสัยมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอโพนพิสัยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 159 หมู่บ้าน ได้แก่

1. จุมพล (Chumphon) 26 หมู่บ้าน 7. นาหนัง (Na Nang) 17 หมู่บ้าน
2. วัดหลวง (Wat Luang) 16 หมู่บ้าน 8. เซิม (Soem) 11 หมู่บ้าน
3. กุดบง (Kut Bong) 14 หมู่บ้าน 9. บ้านโพธิ์ (Ban Pho) 13 หมู่บ้าน
4. ชุมช้าง (Chum Chang) 19 หมู่บ้าน 10. บ้านผือ (Ban Phue) 8 หมู่บ้าน
5. ทุ่งหลวง (Thung Luang) 12 หมู่บ้าน 11. สร้างนางขาว (Sang Nang Khao) 8 หมู่บ้าน
6. เหล่าต่างคำ (Lao Tang Kham) 15 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอโพนพิสัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลจุมพล ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลจุมพล
  • เทศบาลตำบลสร้างนางขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสร้างนางขาวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลจุมพล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจุมพล (นอกเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวัดหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดหลวงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกุดบง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดบงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลชุมช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชุมช้างทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งหลวงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าต่างคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าต่างคำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาหนัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาหนังทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเซิม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเซิมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโพธิ์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านผือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านผือทั้งตำบล

การศึกษา[แก้]

อำเภอโพนพิสัยมีโรงเรียนในระดับมัธยมศึกษาและอาชีวะศึกษา 16 แห่ง ได้แก่

  • โรงเรียนชุมพลโพนพิสัย เป็นโรงเรียนประจำอำเภอ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลจุมพลและเป็นโรงเรียนหัวหน้าสหวิทยาเขตพิสัยสรเดช
  • โรงเรียนกุดบงพิทยาคาร ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลกุดบง
  • โรงเรียนเซิมพิทยาคม ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลเซิม
  • โรงเรียนนาหนังพัฒนศึกษา ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลนาหนัง
  • โรงเรียนปากสวยพิทยาคม ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลวัดหลวง
  • โรงเรียนร่มธรรมานุสรณ์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลเหล่าต่างคำ
  • โรงเรียนบ้านนาเพียงใหญ่ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลจุมพล(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนบ้านโพธิ์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลบ้านโพธิ์(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนบ้านคำปะกั้ง ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลบ้านโพธิ์(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนบ้านเชียงอาด ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลเหล่าต่างคำ(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนบ้านผือ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลบ้านผือ(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนบ้านบัว ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลชุมช้าง(โรงเรียนขยายโอกาส)
  • โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๒๗ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของตำบลจุมพล
  • โรงเรียนบัณฑิตศึกษา เป็นโรงเรียนเอกชนที่เปิดสอนตั้งแต่ระดับเตรียมอนุบาล-ม.3
  • โรงเรียนเทคโนโลยีโพนพิสัย (ปัจจุบันได้เปลี่ยนฐานะเป็นวิทยาลัยเทคโนโลยีโพนพิสัย)
  • วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจรักไทย โพนพิสัย

โรงเรียนเอกชน 3 แห่ง ได้แก่

  • โรงเรียนอนุบาลเธียรวนนท์ เป็นโรงเรียนเอกชนที่เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้น เตรียมอนุบาล-ป.6
  • โรงเรียนสันติรักษ์ เป็นโรงเรียนเอกชนที่เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้น เตรียมอนุบาล-ป.6
  • โรงเรียนอนุบาลบ้านบัณฑิตน้อย เป็นโรงเรียนเอกชนที่เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้น เตรียมอนุบาล-ม.3

เศรษฐกิจ[แก้]

ไฟล์:โพนพิสัย.jpg
ย่านเศรฐกิจเมืองโพนพิสัย

ในอำเภอโพนพิสัยมีธนาคาร 8 แห่ง ได้แก่

  • ธนาคารกรุงเทพ
  • ธนาคารทหารไทย
  • ธนาคารออมสิน
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
    • สาขาโพนพิสัย
    • สาขาเซิม
  • ธนาคารไทยพาณิชย์
  • ธนาคารกรุงไทย
  • ธนาคารกสิกรไทย

มีตลาดสด 5 แห่ง ได้แก่

  • ตลาดสด ช.เจริญ
  • ตลาดสดจอมนาง
  • ตลาดสดโพนบก
  • ตลาดสดวัดหลวง
  • ตลาดสดเทศบาลตำบลโพนพิสัย

การคมนาคม[แก้]

อำเภอโพนพิสัยมีรถโดยสารประจำทางที่ผ่านดังนี้

  • สาย 224 อุดรธานี-นครพนม
  • สาย 228 หนองคาย-บ้านแพง
  • สาย 943 บริษัท 407 พัฒนา จำกัด กรุงเทพ-บึงกาฬ
  • สาย 943 บริษัท แอร์อุดร จำกัด กรุงเทพ-บึงกาฬ
  • สาย 4193 หนองคาย-ปากคาด

การรักษาพยาบาล[แก้]

อำเภอโพนพิสัยมีโรงพยาบาลของรัฐและเอกชนจำนวน 2 แห่ง(ไม่รวมคลีนิคต่างๆ)

  • โรงพยาบาลโพนพิสัย (รัฐบาล)
  • โรงพยาบาลพิสัยเวช (เอกชน)

ศาสนา[แก้]

อำเภอโพนพิสัยมีวัดในพระพุทธศาสนา ดังนี้

  • วัดไทย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง ติดถนนพิสัยสรเดช ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
  • วัดจุมพลเมือง ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง ติดถนนพิสัยสรเดช ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
  • วัดยอดแก้ว ตั้งอยู่ติดถนนพิสัยสรเดช ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
  • วัดจอมทอง ตั้งอยู่ติดถนนพิสัยสรเดช ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
  • วัดภิรมย์ยาราม ตั้งอยู่ติดถนนภิรมย์ยาราม ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
  • วัดมณีโคตร ตั้งอยู่ถนนจุมพล-ทุ่งธาตุ ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย เป็นที่ประดิษฐานหลวงพ่อพระเสี่ยง พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองโพนพิสัย
  • วัดศรีเกิด ตั้งอยู่ถนนพิสัยสรเดช

วัดในคริสต์ศาสนา

  • วัดพระศรีหฤทัย ตั้งอยู่บ้านดอนโพธิ์ หมู่ 14 เขตองค์การบริหารส่วนตำบลจุมพล

คริสตจักรแบ๊พติสท์โพนพิสัย ตั้งอยู่ที่ ริมแม่น้ำโขง บ้านจอมนาง

การท่องเที่ยว[แก้]

  • ตลาดไทย-ลาว ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย เปิดเฉพาะ วันอังคารและวันเสาร์ เวลา 06.00 น.-13.00น.
  • นมัสการหลวงพ่อใหญ่วัดไทย และลอดถ่ำพญานาค
  • ประเพณีสงกรานต์ สรงน้ำหลวงพ่อพระเสี่ยงคู่บ้าน และ ขบวนแห่คุ้มวัดแต่ละคุ้ม ณ ถนนพิสัยสรเดช
  • ประเพณีบุญเดือน 6 แห่บั้งไฟ และจุดบั้งไฟล้าน ตรงกับวัน ขึ้น 15 ค่ำเดือน 6
  • ประเพณีแห่เทียนพรรษา ตรงกับวัน แรม 1 ค่ำเดือน 8
  • เชิญชมบั้งไฟพญานาคปรากฏการณ์ธรรมชาติ ตรงกับวัน ขึ้น 15 ค่ำเดือน 11
  • ประเพณีแข่งเรือยาว
  • ประเพณีลอยกระทง วันเพ็ญเดือน 12