มณฑลมหาราษฎร์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
มณฑลมหาราษฎร์

พ.ศ. 2458พ.ศ. 2468
แผนที่แสดง 6 หัวเมืองมณฑลพายัพ
  มณฑลพายัพเดิม
  ส่วนที่แยกไปเป็นมณฑลมหาราษฎร์ ต่อกลับมาเข้ากับมณฑลพายัพเช่นเดิม
เมืองหลวง นครแพร่
ภาษา คำเมือง
ศาสนา ศาสนาพุทธ (เถรวาท)
รัฐบาล ข้าหลวงใหญ่แห่งมณฑล
เจ้าผู้ครองนคร 1. เจ้านครลำปาง
2. เจ้านครน่าน
สมุหเทศาภิบาล
อุปราชมณฑล
 -  2458 - 2468 มหาอำมาตย์ตรี พระยาเพชรรัตน์สงคราม
มหาอำมาตย์โทเจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐ์ศักดิ์
ประวัติศาสตร์
 -  จัดตั้งมณฑลมหาราษฎร์ พ.ศ. 2458
 -  ยุบมณฑลมหาราษฎร์ พ.ศ. 2468
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ ภาคเหนือของประเทศไทย

มณฑลมหาราษฎร์ เป็นมณฑลหนึ่งในการปกครองส่วนภูมิภาคระบบมณฑลเทศาภิบาลของราชอาณาจักรสยามที่แบ่งออกจากมณฑลพายัพในปี พ.ศ. 2458 ครอบคลุมพื้นที่ทางด้านตะวันออกของมณฑลพายัพเดิม

ประวัติ[แก้]

ในปี พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้แยกนครลำปาง นครแพร่ และนครน่าน ออกเป็นมณฑลมหาราษฎร์ เนื่องจากมณฑลพายัพเป็นมณฑลที่มีเมืองใหญ่หลายเมือง และเมืองเหล่านั้นมีท้องที่กว้าง แยกอยู่ตามลุ่มน้ำถึง 3 ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ลุ่มน้ำของ(โขง) ลุ่มน้ำคง(สาระวิน) มีพื้นที่ครอบคลุมทางด้านตะวันออกของมณฑลพายัพเดิม [1] ตั้งสำนักข้าหลวงใหญ่มณฑลที่เมืองนครแพร่ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้มหาอำมาตย์ตรีพระยาเพชรรัตน์สงคราม เป็นสมุหเทศาภิบาล และมหาอำมาตย์โทเจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐ์ศักดิ์ เป็นอุปราชมณฑลผู้ตรวจตรากำกับราชการ ต่อมาในปี พ.ศ. 2469 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้ยุบมณฑลมหาราษฎร์รวมกันมณฑลพายัพตามเดิม

รายพระนามและรายนามผู้ปกครอง[แก้]

เจ้าผู้ครองนครลำปาง[แก้]

ลำดับ พระนาม/นาม ตำแหน่ง ราชวงศ์ ช่วงเวลา
13 พลตรี เจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต เจ้านครลำปาง ทิพย์จักร พ.ศ. 2440 - 2465
14 เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพรวน ณ ลำปาง) รั้งตำแหน่งเจ้านครลำปาง ทิพย์จักร พ.ศ. 2465[2] - 2468

เจ้าผู้ครองนครน่าน[แก้]

ลำดับ พระนาม/นาม ตำแหน่ง ราชวงศ์ ช่วงเวลา
8 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครน่าน หลวงติ๋นมหาวงศ์ พ.ศ. 2436 - 2461
9 เจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้านครน่าน หลวงติ๋นมหาวงศ์ พ.ศ. 2461 - 2474

เจ้าผู้ครองนครแพร่[แก้]

ตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครแพร่ถูกยกเลิกในปี พ.ศ. 2445

สมุหเทศาภิบาล[แก้]

ลำดับ พระนาม/นาม ตำแหน่ง ราชวงศ์ ช่วงเวลา
1 มหาอำมาตย์ตรี พระยาเพชรรัตน์สงคราม สมุหเทศาภิบาลมณฑลมณฑลมหาราษฎร์ - พ.ศ. 2458 - 2468

อุปราชมณฑล[แก้]

ลำดับ พระนาม/นาม ตำแหน่ง ราชวงศ์ ช่วงเวลา
1 มหาอำมาตย์โทเจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐ์ศักดิ์ อุปราชมณฑลมณฑลมหาราษฎร์ - พ.ศ. 2458 - 2468

โรงเรียนประจำมณฑลมหาราษฎร์[แก้]

อ้างอิง[แก้]