มณฑลพิษณุโลก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
มณฑลพิษณุโลก
พ.ศ. 24372476
เมืองหลวง พิษณุโลก
ภาษา ไทย
ศาสนา ศาสนาพุทธ (เถรวาท)
รัฐบาล ข้าหลวงใหญ่แห่งมณฑล
หัวเมืองในเขตปกครอง 1. เมืองพิษณุโลก
2. เมืองพิจิตร
3. เมืองสุโขทัย
4. เมืองพิชัย
5. เมืองสวรรคโลก
ข้าหลวงแห่งมณฑล เจ้าพระยาสุรสีห์วิศิษฐศักดิ์ (เชย กัลยาณมิตร)
ประวัติศาสตร์
 -  จัดตั้งมณฑลพิษณุโลก พ.ศ. 2437
 -  รวมมณฑลเพชรบูรณ์ เข้าไว้ในการปกครอง พ.ศ. 2437
 -  จัดตั้งมณฑลเพชรบูรณ์ ขึ้นใหม่อีกครั้ง พ.ศ. 2447
 -  ยุบมณฑลเทศาภิบาล พ.ศ. 2476 2476
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ ภาคกลางของประเทศไทย

มณฑลพิษณุโลก[1] บ้างสะกดว่า พิศณุโลกย์[2][3] หรือ พิศณุโลก[4] เป็นมณฑลหนึ่งในการปกครองส่วนภูมิภาคระบบมณฑลเทศาภิบาลของราชอาณาจักรสยาม ครอบคลุมพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง

กำเนิดมณฑลพิษณุโลก[แก้]

การเกิดมณฑลพิษณุโลกเป็นผลมาจาก การดำเนินนโยบายของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในการจัดการบริหารราชการแผ่นดินส่วนภูมิภาค เพื่อดำเนินนโยบายขยายอำนาจควบคุมหัวเมืองต่างๆให้ทั่วถึง โดยการตั้งมณฑลเทศาภิบาลขึ้นเพื่อเป็นหน่วยงานสาขาของรัฐบาลกลางกรุงเทพฯ โดยส่งตัวแทนของรัฐบาลกลางไปดูแลอย่างใกล้ชิด โดยมีหลักการสำคัญก็คือ การมอบอำนาจในการบริหารงานให้แก่สมุหเทศาภิบาล โดยการมอบอำนาจดังกล่าวคือการแบ่งเบาภาระในการช่วยกันป้องกัน กำจัดและกลั่นกรองให้แก่รัฐบาล ซึ่งเป็นการดำเนินการโดยข้าหลวงส่วนกลางที่รัฐบาลจัดให้ไปบริหารราชการในส่วนท้องถิ่นต่าง ๆ แทนระบบการกินเมือง โดยการเริ่มต้นในการจัดตั้งมณฑลเทศาภิบาลครั้งแรกเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2437 มี 4 มณฑล คือ มณฑลพิษณุโลก มณฑลปราจีนบุรี มณฑลนครราชสีมา และมณฑลราชบุรี

ดังนั้นมณฑลพิษณุโลกจึงเป็นมณฑลกลุ่มแรกที่ได้รับการโปรดเกล้า ฯ จัดตั้งขึ้น โดยให้รวมหัวเมืองเหนือ 5 หัวเมืองในลุ่มแม่น้ำยมและลุ่มแม่น้ำน่านซึ่งได้แก่เมืองพิษณุโลก พิชัย (ปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุตรดิตถ์) พิจิตร สุโขทัย และสวรรคโลกจัดตั้งเป็นมณฑลพิษณุโลก มีเมืองพิษณุโลกเป็นที่บัญชาการมณฑลเทศาภิบาล โดยมีพระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (เชย กัลยาณมิตร) ดำรงตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลเป็นคนแรก

อ้างอิง[แก้]