มณฑลจันทบุรี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
แผนที่มณฑลจันทบุรี

มณฑลจันทบุรี เป็นอดีตเขตการปกครองระดับมณฑลเทศาภิบาลของประเทศไทยในภาคตะวันออก มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองจันทบุรี ก่อตั้งขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2449[1] ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยจัดตั้งมณฑลจันทบุรีและตั้งเมืองขลุง ในปีเดียวกันกับมณฑลปัตตานี หลังจากเสียมณฑลบูรพาให้แก่อินโดจีนฝรั่งเศสในปีนั้น ต่อมา มีการยุบมณฑลจันทบุรีให้ไปขึ้นกับมณฑลปราจีนบุรีใน พ.ศ. 2475[2] กระทั่ง พ.ศ. 2476 มีการตราพระราชบัญญัติการบริหารราชการส่วนภูมิภาค พุทธศักราช 2476 ส่งผลให้มณฑลทั้งหมดถูกยุบ เมืองในมณฑลจันทบุรีเดิมแยกออกเป็น จังหวัดจันทบุรี จังหวัดระยอง และจังหวัดตราด

ประวัติ[แก้]

มณฑลจันทบุรีก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2449 โดยนำเมืองจันทบุรี เมืองระยอง และเมืองขลุง มารวมกัน[1] และเมื่อฝรั่งเศสคืนเมืองตราดให้แก่สยามแล้ว จึงยุบเมืองขลุงลงเป็นอำเภอ แล้วแยกอำเภอทุ่งใหญ่ที่ขึ้นอยู่กับเมืองขลุงไปขึ้นกับเมืองตราดที่ได้คืนมาใหม่[1] ส่งผลให้มณฑลจันทบุรีประกอบไปด้วยเมืองจันทบุรี เมืองระยอง และเมืองตราด

ข้าหลวงเทศาภิบาล/สมุหเทศาภิบาล[แก้]

ลำดับ ชื่อ[3] เริ่มต้น สิ้นสุด รวมระยะเวลา
1 พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค) 2449 2452 3 ปี
2 พระยารณชัยชาญยุทธ (ถนอม บุณยเกตุ) 2452 2457 5 ปี
3 หม่อมเจ้าธำรงศิริ ศรีธวัช 2457 2458 1 ปี
4 หม่อมเจ้าประดิพัทธเกษมศรี เกษมศรี 2458 2459 1 ปี
5 หม่อมเจ้าสฤษดิเดช ชยางกูร[4] 2459 2466 7 ปี
6 พระยาไกรเพชรรัตนสงคราม (ชม โชติกะพุกกณะ)[5] 2466 2471 5 ปี
7 พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (ทองย้อย เศวตศิลา) 2471 2472 1 ปี
8 พระยาศรีเสนา (ฮะ สมบัติศิริ) 2472 2473 1 ปี
9 พระยากัลยาณวัฒนวิศิษฐ์ (เชียร กัลยาณมิตร) 2473 2475 2 ปี

สถานศึกษาประจำมณฑล[แก้]

รายการอ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 "บัญชีรายการเอกสารจดหมายเหตุกระทรวงมหาดไทย ชุดมณฑลจันทบุรี พ.ศ. 2449-2476". กรมศิลปากร. 20 January 2014.
  2. "ความเป็นมาของจังหวัดจันทบุรี . . ". สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี. 20 January 2014.
  3. ขรรค์ชัย บุนปาน. (2545). เทศาภิบาล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. กรุงเทพฯ: ศิลปวัฒนธรรม.
  4. ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศย้ายตำแหน่งสมุหเทศาภิบาล เล่ม 33 หน้า 200 วันที่ 29 ตุลาคม 2459
  5. ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศเปลี่ยนตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลบางมณฑล เล่ม 40 หน้า 47 วันที่ 15 กรกฎาคม 2466