พระยาอนุสสรธุระการ (จ่าง วัจนะพุกกะ)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search

พันตำรวจเอก พระยาอนุสสรธุระการ นามเดิม จ่าง เกิดเมื่อวันอังคารที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2423 ที่บ้านในตำบลหัวรอ อำเภอรอบกรุง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นบุตรของ นายเขียว และ นางเพ็ง โดยปู่ของท่าน ชื่อ นายพุก ซึ่งสืบสายลงมาจาก นายคำ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงพระราชทานนามสกุลให้ท่านว่า "วัจนะพุกกะ"

ในวัยเยาว์ ท่านได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนสำเหร่บอยคริสเตียนไฮสคูล ( กรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย ในปัจจุบัน ) จนสำเร็จการศึกษาได้ประกาศนียบัตร ชั้น 7 จากนั้นจึงรับราชการในกระทรวงนครบาล เริ่มที่ตำแหน่งผู้ช่วยนายเวรสรรพากร ในกรมกองตระเวน เมื่อ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 และได้รับความเจริญในราชการเรื่อยมา คือ เป็นผู้กำกับการโรงพักสามแยก เมื่อ พ.ศ. 2464 ปฏิบัติงานอยู่ 6 ปี จึงย้ายไปดำรงตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจ มณฑลภูเก็จ 2 ปี ถึง พ.ศ. 2472 กลับเข้ามากรุงเทพฯ เป็นผู้บังคับการตำรวจนครบาล บางรัก

จนหลังเปลี่ยนการปกครอง พ.ศ. 2475 แล้ว ท่านจึงได้เป็นรองอธิบดีกรมตำรวจ ในสมัย พันตำรวจเอก พระยาบุเรศผดุงกิจ เป็นอธิบดี และในที่สุด ท่านก็ได้ดำรงตำแหน่ง อธิบดีกรมตำรวจ เมื่อ วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2476

ได้รับยศเป็นนายพันตำรวจเอก เมื่อ วันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471 และอีก 3 ปีต่อมา คือ ในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2473 จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาอนุสสรธุระการ

นอกจากนี้ ในระหว่างที่รับราชการ ได้มีโอกาสปฏิบัติราชการพิเศษหลายคราว ที่สำคัญ คือ

  • เป็นเจ้าพนักงาน เรี่ยไรเก็บเงิน ในการหล่อพระบรมรูปทรงม้า ระหว่างปี พ.ศ. 2451-2452
  • เป็นเจ้าพนักงาน ตามเสด็จประจำ เจ้าหญิงวอลดิมาร์ แห่งประเทศเดนมาร์ค เมื่อปี พ.ศ. 2456
  • ตามเสด็จพระราชดำเนิน รัชกาลที่ 6 คราวประพาสลานเท ที่พระนครศรีอยุธยา ,ลำน้ำสมุทรสาคร และมณฑลราชบุรี เมื่อ พ.ศ. 2460
  • เป็นผู้จับกุมชนชาติศัตรู ( เยอรมัน ) คราวสงครามโลกครั้งที่ 1 และคุมศัตรูไปส่งที่สิงคโปร์ เมื่อ พ.ศ. 2461
  • มีส่วนร่วม ในการปฏิบัติงานคราวปราบกบฏบวรเดช เมื่อ พ.ศ. 2476

ฯลฯ

ท่านออกจากราชการ เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2479 รวมอายุราชการ 34 ปี ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสรยาภรณ์ ตริตาภรณ์ช้างเผือก และ ตริตาภรณ์มงกุฎไทย กับทั้งเหรียญจักรมาลา และ เหรียญพิทักษ์รัฐธรมนูญ เป็นเกียรติยศ

พระยาอนุสสรธุระการ มีบุตร-ธิดา รวม 11 คน คือ

  • นายดาบตำรวจดำริห์ วัจนะพุกกะ
  • พันตำรวจโทดำรัส วัจนะพุกกะ
  • พลตำรวจตรีสุชาติ วัจนะพุกกะ
  • นางสาวผกา วัจนะพุกกะ
  • นายสัตว์แพทย์จินดา วัจนะพุกกะ
  • นายสัตว์แพทย์สมจิตต์ วัจนะพุกกะ
  • นางชูศรี แจ้งเจนกิจ
  • นางสาวพิศวง วัจนะพุกกะ
  • นายสุดจิตต์ วัจนะพุกกะ
  • นายโฆสิต วัจนะพุกกะ
  • พันตำรวจโทโกสุม วัจนะพุกกะ

หลังออกจากราชการแล้ว ท่านก็ได้ชีวิตอย่างสงบ ณ บ้านของท่านที่ถนนสาธร จนถึงอนิจกรรม เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2497