อำเภอดำเนินสะดวก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอดำเนินสะดวก
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมันAmphoe Damnoen Saduak
แผนที่จังหวัดราชบุรี เน้นอำเภอดำเนินสะดวก
คำขวัญ: 
เมืองสองฝั่งคลองประวัติศาสตร์ เสด็จประพาสต้น ร.5 เลื่องลือชาองุ่นหวาน ชาวบ้านน้ำใจงาม ล้นหลามผัก ผลไม้รายได้หลัก เรารักตลาดน้ำดำเนิน
พิกัดภูมิศาสตร์: 13°31′6″N 99°57′18″E / 13.51833°N 99.95500°E / 13.51833; 99.95500
ประเทศไทย
จังหวัดราชบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด210.3 ตร.กม. (81.2 ตร.ไมล์)
ประชากร
 (2563)
 • ทั้งหมด91,644 คน
 • ความหนาแน่น435.78 คน/ตร.กม. (1,128.7 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ 70130, 70210
รหัสภูมิศาสตร์7004
ที่ตั้งที่ว่าการที่ว่าการอำเภอดำเนินสะดวก หมู่ที่ 1 ตำบลดำเนินสะดวก อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี 70130
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
คลองดำเนินสะดวก

ดำเนินสะดวก เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดราชบุรี

ตลาดน้ำดำเนินสะดวก
ตลาดน้ำดำเนินสะดวก

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอดำเนินสะดวกตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

ดำเนินสะดวก เป็นชื่อของคลองที่ได้ถือกำเนิดขึ้นในปี พ.ศ. 2409 จากพระราชปรารภของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ที่ว่าการเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปยังจังหวัดสมุทรสาครนั้นเรามีคลองภาษีเจริญ ทำให้การเดินทางไปมาได้สะดวกสบาย แต่ถ้ามีคลองเชื่อมโยงระหว่างกรุงเทพฯ จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดราชบุรีก็จะยิ่งสะดวกขึ้นอีกมาก โดยมีนัยแห่งจุดประสงค์ของพระราชปรารภที่ต้องการเชื่อมโยงแม่น้ำหลัก 3 สาย อันได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำแม่กลอง ด้วยคลองเพื่อความสะดวกในด้านคมนาคมทางน้ำ โดยแต่เดิมมีคลองภาษีเจริญเชื่อมระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยาในกรุงเทพมหานคร และแม่น้ำท่าจีน ในจังหวัดสมุทรสาครอยู่แล้ว

ต่อมาในปีเดียวกันนั้นเอง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระประสาทสิทธิ์ (เดิมชื่อ ช่วง บุนนาค ต่อมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาศรีสุริยวงศ์ และสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ตามลำดับ เป็นต้นตระกูลบุนนาค) เป็นผู้อำนวยการในขุดคลองเพื่อเชื่อมแม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำแม่กลองโดยใช้งบประมาณจากทุนทรัพย์ส่วนพระองค์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 จำนวน 400 ชั่ง และทุนทรัพย์ของพระประสาทสิทธิ์ผู้อำนวยการขุดคลองอีก 1,000 ชั่งรวม 1,400 ชั่ง หรือ 112,000 บาท (1 ชั่ง เท่ากับ 80 บาท) ทั้งนี้งบประมาณดังกล่าวไม่ได้นับรวมแรงงานของประชาชนที่เอาแรงมาช่วยขุดด้วย

ในการขุดคลองครั้งนั้นได้ว่าจ้างแรงงานชาวจีนเป็นผู้ขุดคลองเป็นส่วนใหญ่ โดยใช้วิธีขุด 2 วาเว้น 1 วา แล้วปล่อยให้น้ำหลากเซาะให้ทะลุต่อกัน โดยเริ่มต้นขุดจากปากคลองบางยางแม่น้ำท่าจีน ในท้องที่ตำบลคลองตัน และตำบลดำเนินสะดวก (เปลี่ยนชื่อเป็นตำบลสวนส้ม) อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ผ่านเขตจังหวัดราชบุรี ซึ่่งคืออำเภอดำเนินสะดวกในปัจจุบัน สิ้นสุดคลองที่เขตเทศบาลตำบลบางนกแขวก จังหวัดสมุทรสงคราม (อำเภอบางคนทีในปัจจุบัน) รวมระยะทางทั้งสิ้น 33.6 กม. ใช้เวลาในการขุดรวม 2 ปี เสร็จสิ้นในปี พ.ศ. 2411

  • วันที่ 27 มีนาคม 2481 ยุบตำบลรางยาว ตำบลตาหลวง ตำบลท่านัด ตำบลหลักหก รวมเข้ากับตำบลดำเนินสะดวก แล้วขนานนามว่า ตำบลดำเนินสะดวก ยุบตำบลดอนข่อย รวมเข้ากับตำบลบัวงาม แล้วขนานนามว่า ตำบลบัวงาม ยุบตำบลปลายสี่หมื่น รวมเข้ากับตำบลสี่หมื่น แล้วขนานนามว่า ตำบลสี่หมื่น ยุบตำบลชาวเหนือ รวมเข้ากับตำบลบ้านไร่ แล้วขนานนามว่า ตำบลบ้านไร่ และยุบตำบลมดตะนอย รวมเข้ากับตำบลแพงพวย แล้วขนานนามว่า ตำบลแพงพวย[1]
  • วันที่ 12 พฤศจิกายน 2483 ตั้งตำบลท่านัด แยกออกจากตำบลดำเนินสะดวก ตั้งตำบลตาหลวง แยกออกจากตำบลดำเนินสะดวก กับโอนพื้นที่หมู่ 13,20-21 (ในขณะนั้น) ของตำบลดำเนินสะดวก ไปขึ้นกับตำบลสี่หมื่น กับโอนพื้นที่หมู่ 39-40,49,55,57-58 (ในขณะนั้น) ของตำบลดำเนินสะดวก ไปขึ้นกับตำบลดอนไผ่ กับโอนพื้นที่หมู่ 43 (ในขณะนั้น) ของตำบลดำเนินสะดวก ไปขึ้นกับตำบลขุนพิทักษ์ และโอนพื้นที่หมู่ 54 (ในขณะนั้น) ของตำบลดำเนินสะดวก ไปขึ้นกับตำบลดอนกรวย[2]
  • วันที่ 21 มิถุนายน 2492 ตั้งตำบลศรีสุราษฎร์ แยกออกจากตำบลดำเนินสะดวก[3]
  • วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลดำเนินสะดวก ในท้องที่บางส่วนของตำบลดำเนินสะดวก บางส่วนของตำบลสี่หมื่น บางส่วนของตำบลท่านัด บางส่วนของตำบลศรีสุราษฎร์ และบางส่วนของตำบลตาหลวง[4][5]
  • วันที่ 1 มีนาคม 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลดอนไผ่ อำเภอดำเนินสะดวก[6]
  • วันที่ 4 พฤษภาคม 2508 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลดอนไผ่ อำเภอดำเนินสะดวก และจัดตั้งสุขาภิบาลศรีดอนไผ่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลดอนไผ่ และบางส่วนของตำบลศรีสุราษฎร์[7]
  • วันที่ 28 กันยายน 2514 ตั้งตำบลประสาทสิทธิ์ แยกออกจากตำบลดอนไผ่[8]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลดำเนินสะดวก และสุขาภิบาลศรีดอนไผ่ เป็นเทศบาลตำบลดำเนินสะดวก และเทศบาลตำบลศรีดอนไผ่ ตามลำดับ[9] ด้วยผลของกฎหมาย
  • วันที่ 9 กรกฎาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลดำเนินสะดวก อำเภอดำเนินสะดวก รวมกับเทศบาลตำบลดำเนินสะดวก และยุบองค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุราษฎร์ อำเภอดำเนินสะดวก รวมกับเทศบาลตำบลศรีดอนไผ่[10]
  • วันที่ 31 พฤษภาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่ ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบ้านไร่[11]
  • วันที่ 15 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลประสาทสิทธิ์ ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลประสาทสิทธิ์[12]
  • วันที่ 25 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบัวงาม ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบัวงาม[13]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอดำเนินสะดวกแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 105 หมู่บ้าน

1. ดำเนินสะดวก (Damnoen Saduak) 10 หมู่บ้าน 8. บ้านไร่ (Ban Rai) 8 หมู่บ้าน
2. ประสาทสิทธิ์ (Prasat Sit) 6 หมู่บ้าน 9. แพงพวย (Phaengphuai) 12 หมู่บ้าน
3. ศรีสุราษฎร์ (Si Surat) 8 หมู่บ้าน 10. สี่หมื่น (Si Muen) 8 หมู่บ้าน
4. ตาหลวง (Ta Luang) 6 หมู่บ้าน 11. ท่านัด (Tha Nat) 8 หมู่บ้าน
5. ดอนกรวย (Don Kruai) 12 หมู่บ้าน 12. ขุนพิทักษ์ (Khun Phithak) 9 หมู่บ้าน
6. ดอนคลัง (Don Khlang) 5 หมู่บ้าน 13. ดอนไผ่ (Don Phai) 7 หมู่บ้าน
7. บัวงาม (Bua Ngam) 6 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอดำเนินสะดวกประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลดำเนินสะดวก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดำเนินสะดวกทั้งตำบล บางส่วนของตำบลศรีสุราษฎร์ บางส่วนของตำบลตาหลวง บางส่วนของตำบลสี่หมื่น และบางส่วนของตำบลท่านัด
  • เทศบาลตำบลศรีดอนไผ่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลประสาทสิทธิ์ บางส่วนของตำบลศรีสุราษฎร์ และบางส่วนของตำบลดอนไผ่
  • เทศบาลตำบลบ้านไร่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านไร่ทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลประสาทสิทธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลประสาทสิทธิ์ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลศรีดอนไผ่)
  • เทศบาลตำบลบัวงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวงามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลตาหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาหลวง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดำเนินสะดวก)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนกรวย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนกรวยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนคลัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนคลังทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลแพงพวย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแพงพวยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสี่หมื่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสี่หมื่น (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดำเนินสะดวก)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลท่านัด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่านัด (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดำเนินสะดวก)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลขุนพิทักษ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขุนพิทักษ์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนไผ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนไผ่ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลศรีดอนไผ่)

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 55 (0 ง): 4308–4312. March 27, 1938.
  2. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 57 (0 ง): 2770–2772. November 12, 1940.
  3. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอต่าง ๆ จังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 66 (33 ง): 2697–2700. June 21, 1949.
  4. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลดำเนินสะดวก อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 72 (74 ง): (ฉบับพิเศษ) 108-109. September 17, 1955.
  5. "แก้คำผิด ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๒ ตอนที่ ๗๔ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลดำเนินสะดวก อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี หน้า ๑๐๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 73 (89 ง): 0. October 30, 1956.
  6. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล [จำนวน ๕๙ แห่ง]" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 75 (18 ง): (ฉบับพิเศษ) 2-6. March 1, 1958.
  7. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลศรีดอนไผ่ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 82 (37 ง): 1341–1343. May 4, 1965.
  8. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 88 (104 ง): 2670–2672. September 28, 1971.
  9. "พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (9 ก): 1–4. February 24, 1999.
  10. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง รวมองค์การบริหารส่วนตำบลกับเทศบาล" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 121 (ตอนพิเศษ 75 ง): 19–21. July 9, 2004.
  11. "จัดตั้งเทศบาลจากองค์การบริหารส่วนตำบล บ้านไร่ เป็น เทศบาลตำบล". May 31, 2008. Cite journal requires |journal= (help)
  12. "จัดตั้งเทศบาลจากองค์การบริหารส่วนตำบล ประสาทสิทธิ์ เป็น เทศบาลตำบล". July 15, 2008. Cite journal requires |journal= (help)
  13. "จัดตั้งเทศบาลจากองค์การบริหารส่วนตำบล บัวงาม เป็น เทศบาลตำบล". July 25, 2008. Cite journal requires |journal= (help)