อำเภอสนม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก เมืองสนม)
อำเภอสนม
แผนที่จังหวัดสุรินทร์ เน้นอำเภอสนม
ศาลปู่ตาคู่บ้าน ดอกจานงามตา ล้ำค่าผ้าพื้นเมือง
เลื่องลือประเพณี มากมีภูมิปัญญา ชาวประชามีน้ำใจ
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอสนม
อักษรโรมัน Amphoe Sanom
จังหวัด สุรินทร์
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 203.0 ตร.กม.
ประชากร 44,543 คน (พ.ศ. 2559)
ความหนาแน่น 219.42 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์ 3208
รหัสไปรษณีย์ 32160
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอสนม หมู่ที่ 2 ถนนศรีสนม ตำบลสนม อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์ 32160
พิกัด 15°11′56″N 103°45′42″E / 15.19889°N 103.76167°E / 15.19889; 103.76167
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4458 9051
หมายเลขโทรสาร 0 4458 9051

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

สนม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ เจ้าเมืองคนแรกคือ พระยาภักดีพัฒยากร (ท้าวอุทา) บุตรพระศรีณครชัย เจ้าเมืองรัตนบุรี มีประวัติศาสตร์และประเพณียาวนานกว่า 1,200 ปี โดยตั้งแต่สมัย พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 โดยมีปราสาทเก่าอยู่ที่วัดธาตุบ้านสนม ปัจจุบันถูกรื้อถอนเพื่อสร้างพระอุโบสถ แต่ก็ยังได้ขึ้นทะเบียนในกรมศิลปากรอยู่ มีชนพื้นเมืองส่วนใหญ่เป็นชาวอีสาน และ ส่วย โรงเรียนประจำอำเภอคือโรงเรียนสนมวิทยาคาร

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอสนมตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

  • ในสมัยอาณาจักรเขมร มีพระเจ้าชัยวรมันที่ 7ทรงปกครองอาณาจักรและแผ่ขยายอาณาเขต โดยการสร้างปราสาท โดยที่อำเภอสนมก็อีกแห่งหนึ่ง โดยสันนิษฐานว่าอาจเคยเมืองหรือหมู่บ้านขนาดใหญ่มาก่อน แต่เมื่อเวลาผ่านไป 1,200 ปี ปราสาทก็ถูกทิ้งร้าง

จนเมื่อในปีพ.ศ. 2425 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(2411 – 2453) ฝ่ายเมืองรัตนบุรี(ขณะนั้นขึ้นต่อเมืองพิมาย)ได้เกิดวิวาทกัน หลวงจินดานุรักษ์(ท้าวอุทา หรือท้าวอุดทา หลวงจินดารักษ์)) บุตรพระศรีนครชัย เจ้าเมืองรัตนบุรีคนเก่า ได้นำบัญชีหางว่าว กรมการขุนหมื่นตัวเลขของพระศรีนครชัย ผู้เป็นบิดา รวม 500 คนเศษ ซึ่งเป็นราษฎรจากบ้านหวาย (รัตนบุรี) บ้านผือ บ้านไผ่ บ้านช่อง บ้าน นาวอง บ้านแก บ้านจ้อ บ้านทับ บ้านโพธิ์ ไปตั้งอยู่ที่บ้านหนองสนม แขวงเมืองรัตนบุรี ได้ไปร้องทุกข์ ณ ศาลาว่าการลูกขุน กล่าวหาว่า พระศรีนครชัยเจ้าเมืองรัตนบุรีคนเก่ากดขี่ข่มเหงได้รับความเดือดร้อน จะขอสมัครไปขึ้นกับเมืองสุรินทร์

จึงมีตราโปรดเกล้าฯให้พระยาสุรินทร์ภักดีศรีไผทสมันต์(ม่วง) รับหลวงจินดานุรักษ์และขุนหมื่นตัวเลขให้ทำราชการขึ้นกับเมืองสุรินทร์ ตามใจสมัคร พระยาสุรินทร์ (ม่วง) จึงตั้งให้หลวงจินดานุรักษ์เป็นที่พระภักดีพัฒนากร ควบคุมสำมะโนครัวตัวเลขเสียส่วยขึ้นกับเมืองสุรินทร์ ตั้งอยู่ ณ บ้านหนองสนม และต่อมาเมืองสุรินทร์ได้มีใบบอกขอตั้งบ้านหนองสนมเป็นเมืองสนม

ครั้นพ.ศ. 2435 เมืองรัตนบุรีกล่าวโทษเมืองสุรินทร์ว่าแย่งชิงดินแดน มีท้องตราโปรดเกล้าฯ ว่าเมื่อปี พ.ศ. 2425 หลวงจินดานุรักษ์บุตรพระศรีนครชัยเจ้าเมือง รัตนบุรีคนเก่า กับขุนหมื่นตัวไพร่ ซึ่งตั้งบ้านเรือนอยู่ ณ บ้านหนองหนองสนม แขวงเมืองรัตนบุรีร่วม 500 คนเศษ ร้องสมัครไปขึ้นต่อเมืองสุรินทร์ และเมืองสุรินทร์ได้ร้องขอหักโอนคนเหล่านั้น ตามท้องตราประกาศเดิม ซึ่งอนุญาตให้ได้อยู่ตามใจสมัครนั้น และต่อมาเมืองสุรินทร์ไปขอตั้งบ้านหนองสนมเป็นเมืองสนม ขึ้น ต่อมาเมืองสุรินทร์ได้มีใบบอก ถึงพระยามหาอำมาตย์ฯ ( หรุ่น ศรีเพ็ญ ) ซึ่งเป็นข้าหลวงลาวกาวข้าหลวงใหญ่เมืองนครจำปาศักดิ์(ต่อมาเรียกว่ามณฑลอีสาน)อยู่ในเวลานั้นให้ไต่สวนแล้ว พระยามหาอำมาตย์ ( หรุ่น ศรีเพ็ญ ) จะได้ไต่สวนหรือประการใด ก็หาได้บอกมากรุงเทพฯไม่ การก็ติดอยู่เพียงนั้น และบ้านหนองสนมก็ยังมิได้โปรดฯให้ยกขึ้นเมืองสุรินทร์ แล้วจึงให้ข้าหลวงปักปันเขตแดนสุรินทร์กับรัตนบุรี ต่อไป ส่วนคนที่อยู่ในเขตบ้านหนองสนมเท่าใด ก็ให้เป็นคนสังกัดเมืองรัตนบุรีตามเดิม จึงเป็นอันว่าบ้านหนองสนม ยังคงอยู่ในอาณาเขตของเมืองรัตนบุรีต่อไป (หลักศิลาปักเขตแดนระหว่างเมืองสุรินทร์กับเมืองรัตนบุรียังปรากฏอยู่ที่บ้านหนองคู ตำบลโพนโก และที่วัดแท่นศิลา บ้านแท่น ตำบลนานวน ในปัจจุบัน)

แม้จะไม่ได้ขึ้นต่อเมืองสุรินทร์ แต่พระภักดีพัฒนากร ก็ไม่ยอมขึ้นต่อเมืองรัตนบุรี จึงได้ขอไปทำราชการกับเจ้าเมืองสุรินทร์ อยู่จนถึงแก่กรรม ลูกหลานซึ่งประกอบไปด้วย แม่เขียน แม่จูม แม่เปี่ยม และลูกเขยคือนายเพ็ชร์ สวยสะอาด ได้สร้างเจดีย์บรรจุอัฐิของท่านไว้ ณ วัดบึง บ้านสนม ตำบลสนม เมื่อปี 2480โดยจารึกว่า “ นายเพชร สวยสะอาด พร้อม บุตร ภรรยา ร่วบริจาคเงินรวม52บาท สร้างเจย์ดีกวม ธาตุ ยาพ่อพระภักดีพัฒยากรณ์ เจ้าเมืองนครสนม ”

ระหว่างปี พ.ศ. 2425-2435 พระภักดีพัฒนากร ได้ทำราชการขึ้นต่อเมืองสุรินทร์ โดยมีที่ทำการอยู่ทางทิศตะวันตกวัดธาตุ (ปัจจุบันเป็นที่ดินบ้านแม่วิไลวรรณ กำลังกล้า) เป็นอาคารชั้นเดียวมุงหญ้าคาซึ่งเป็นที่ดินของของหลวงเมืองในสมัยนั้น และ ได้รับพระราชทานเลื่อนยศฐาบันดาศักดิ์ขึ้นเป็น พระยาภักดีพัฒยากรณ์ พร้อมด้วยอีก 3 ชื่อ

นอกจาก พระยาภักดีพัฒนากร หรือพระยาพิพัตรภักดี หรือพระยาพิพัฒน์ภักดีพัฒยากรณ์ เจ้าเมือง แล้วยังแต่งตั้งคณะกรรมการเมือง อีกมากเป็นต้นว่า หลวงเมือง (นายคำมี) หลวงจำเริญ (นายสา) หลวงยกกะบัตร( นายเหลา) หลวงปรีชา หลวงวัง หลวงพรหม ขุนเสมอใจ ขุนจำนงค์ ขุนอักขระ มหาราช บุตรราช เสหราช ขุนอาสา ขุนระวัง ขุนพิทักษ์ ขุนไชย ขุนวรราช ซึ่งบุคคลเหล่านี้คือตระกูลของชาวสนม ในเวลาต่อมาเป็นต้น

บรรดาท่าน ขุน หลวงทั้งหลาย มีหน้าที่คอยรับคำร้องทุกข์ของชาวบ้าน นำชาวบ้านสร้างทำนบหรือฝายเก็บกักน้ำใว้ใช้ในฤดูแล้ง เป็นต้น เวลาที่เหลือก็ทำอาชีพของตน เช่น สานแห สานครุ สานตะกร้า สานลอบ ไซ คนโบราณจึงเรียกว่า ” ลงสาน ” หมายถึง การลงจักสาน เช่น สุ่ม แห เป็นต้น.....

โดยมีหลักศิลาปักเขตแดนระหว่างเมืองสุรินทร์กับเมืองรัตนบุรี ที่บ้านหนองคู ต.โพนโก และบ้านหนองหลัก ต.หัวงัว ภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครอง ตามรูปแบบปัจจุบัน มีฐานะเป็นตำบลขึ้นกับ อ.รัตนบุรี ซึ่งระยะห่างจากอ.รัตนบุรี ประมาณ 18 กิโลเมตร การเดินทางติดต่อกับ อ.รัตนบุรี ได้รับความยากลำบาก ประกอบกับ อ.รัตนบุรี มีตำบลในปกครองถึง 18 ตำบลทำให้การดูแลทุกข์สุขประชาชนไม่ทั่วถึง จึงได้พิจารณาว่า ต.สนม เป็นจุด ศูนย์กลางของตำบลใกล้เคียง ได้แก่ ต.โพนโก ต.แคน ต.นานวน ต.หนองระฆัง และ ต.สนม รวม 5 ตำบล มีความเหมาะสมที่จะขอแยกการปกครองยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ และได้รับประกาศยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2514 ต่อมาได้มีพระราชกฤษฏีกา ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอสนม ตั้งแต่วันที่ 13 เมษายน 2520 เป็นต้นมา อำเภอสนม มีปราสาทอยู่หลังหนึ่ง ที่วัดธาตุสนม แต่ทางวัดได้รื้อออกไปหมดแล้ว แล้วสร้างพระอุโปสถทับ และได้ขุกเจอ เทวรูป ศิลปะลพบุรี แบบนครวัด รูปร่าง ไม่มีเศียร แขน ขา มีแต่ตัว ขณะนี้อยูที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์

รายนามเจ้าเมืองสนม[แก้]

  • พระยาภักดีพัฒยากรณ์
  • พระยาภีกดีศรีสนม
  • หลวงจินดา
  • พระยาศรีสนม

รายนามผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอสนม ( จังหวัดสุรินทร์ )[แก้]

  1. นายสิงห์ ไชยโยชน์ ( 3 พ.ค. 2520 - 16 มิ.ย. 2520 )
  2. ร.ต.สมทัศน์ บุญยอุปพันธ์ ( 17 มิ.ย. 2520 - 17 ก.พ. 2521 )
  3. นายปริญญา ศุกระเศรณี ( 17 ส.ค. 2521 - 31 ส.ค. 2523 )
  4. นายเผด็จ โสมจะบก ( 1 ก.ย. 2523 - 25 ต.ค. 2525 )
  5. นายประไพ สุขบท ( 26 ต.ค. 2525 - 26 พ.ค. 2528 )
  6. นายสมพงษ์ นิยมตรง ( 27 พ.ค. 2528 - 15 เม.ย. 2531 )
  7. นายประเทศ อุตตมะบูรณ ( 16 เม.ย. 2531 - 23 ต.ค. 2532 )
  8. นายทองทวี พิมเสน ( 24 ต.ค. 2532 - 19 ส.ค. 2533 )
  9. นายถาวร พรหมมีชัย ( 20 ส.ค. 2533 - 10 พ.ย. 2534 )
  10. นายสุชีพ แข่งขัน ( 11 พ.ย. 2534 - 11 ต.ค. 2535 )
  11. นายเสถียร ทิวทอง ( 12 ต.ค. 2535 - 10 พ.ย. 2540 )
  12. นายกฤษดา พานิชเจริญ ( 10 พ.ย. 2540 - 21 พ.ย. 2542 )
  13. นายยุทธยง สัตยาลัย ( 22 พ.ย. 2542 - 10 ธ.ค. 2544 )
  14. นายอำนวย ปัทมวงศ์จริยา ( 11 ธ.ค. 2544 - 11 พ.ย. 2550 )
  15. นายประถม ประเมินดี ( 12 พ.ย. 2550 - 23 พ.ย. 2551 )
  16. นายวัลลพ เรืองพรเจริญ ( 24 พ.ย. 2551 - 23 ส.ค. 2552 )
  17. นายพิจิตร บุญทัน ( 24 ส.ค. 2552 - 21 ก.พ. 2553 )
  18. นายนฤชา โฆษาศิวิไลซ์ ( 22 ก.พ. 2553 - 17 พ.ค. 2554 )
  19. นายเสรี หอมเกษร ( 18 พ.ค. 2553 - 12 ธ.ค. 2554 )
  20. นายวัชรินทร์ รัตนบรรณกิจ ( 13 ธ.ค. 2554 - )

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภสนมแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล และ 78 หมู่บ้าน ตำบลในอำเภอสนมมีทั้งหมด 7 ตำบล ดังนี้

ที่ ตำบล หมู่บ้าน พื้นที่ (ตร.กม.) ประชากร
ความหนาแน่น
(คน/ตร.กม.)
1 สนม (Sanom) 12 59.45 22,272 64.24
2 โพนโก (Phon Ko) 12 46.35 7,190 26.55
3 แคน (Khaen) 14 56.35 9,063 35.51
4 หัวงัว (Hua Ngua) 8 42.33 4,365 21.44
5 หนองระฆัง (Nong Rakhang) 8 54.33 4,489 22.97
6 หนองอียอ (Nong I Yo) 11 50.23 4,749 26.43
7 นานวน (Na Nuan) 13 45.45 5,989 33.54

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอสนมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลสนม ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสนม
  • เทศบาลตำบลแคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแคนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสนม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสนม)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพนโก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนโกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองระฆัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองระฆังทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนานวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนานวนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวงัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวงัวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองอียอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองอียอทั้งตำบล

รางวัลประจำอำเภอ[แก้]

  • รางวัลชนะเลิศ ชมรมผู้สูงอายุดีเด่น ระดับประเทศ ปี พ.ศ. 2553
  • รางวัลรองชนะเลิศ ชมรมผู้สูงอายุดีเด่น ระดับประเทศ ปี พ.ศ. 2540

ชมรมที่ได้รับคือ ชมรมผู้สูงอายุบานไม่รู้โรย อำเภอสนม

  • รางวัลเทศบาลดีเด่น ระดับจังหวัด

สภาพเศรษฐกิจ[แก้]

สภาพเศรษฐกิจ ขณะนี้ถือว่ากำลังเริ่มต้นที่จะก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนแปลง[ต้องการอ้างอิง] ยังไม่มีร้านอาหารใหญ่ ๆ มีร้านสะดวกซื้อ 1 ร้าน สัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ทุกสัญญานเข้าไปถึง สัญญานโทรศัพย์บ้านเข้าไปถึง และมีธนาคารเพียงแห่งเดียว คือ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.)

เทศกาลและงานประเพณี[แก้]

  • เทศกาลสนมเมืองดอกจาน ประสานใจใหว้ปู่ตา จัดช่วงที่ดอกจานบาน (ฤดูร้อน) ของทุกปี
  • ประเพณีบุญผะเหวด (พระเวศ) เทศน์มหาชาติ
  • ประเพณีบุญบั๊งไฟ
  • ประเพณีลอยกระทง
  • เทศกาลมอาหารปลอดภัย
  • รำวงกงก้า เป็นรำวงพื้นเมืองสนม มีแห่งเดียวในประเทศไทย
  • เทศกาลสนมเมืองดอกจาน ประสานใจใหว้ปู่ตา

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  • วัดธาตุ ชมพระอุโบสถที่วางทับปราสาทเมืองสนม ไหว้รูปเหมือน พระครูบูญสิริโสภน ที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอสนมรูปแรก)
  • วัดบึง ไหว้อัฐิพระภักดีพัฒยากร เจ้าเมืองสนม และไหว้รูปเหมือนพระครูไพโรจน์พัฒนกิจ อดีตเจ้าคณะอำเภอสนม รูปแรก
  • วัดศรีสว่างโคกสะอาด
  • วัดป่าอตุโลบูญลักษม์ ไหว้พระบรมสารีริกธาตุ และรูปเหมือนพระราชวุฒาจารย์ (ดูลย์ อตุโล)
  • หนองสนม รับบรรยากาศเหมือนทะเล ใหว้ศาล ปู่ ตา หนองสนม
  • นมัสการหลวงพ่อรวยทันใจ ณ ศูนย์ปฏิบัติธรรมพุทธสถานประทานพร บ้านอาเลา หัวเสือ ตำบลหนองอียอ

วัดในอำเภอสนม[แก้]

วัดราษฏร์มหานิกาย[แก้]

วัดราษฏร์ธรรมยุติกนิกาย[แก้]

สำนักปฏิบัติธรรม[แก้]

โรงเรียนในอำเภอสนม[แก้]

สถานศึกษาขนาดใหญ่[แก้]

รายนามผู้มีชื่อเสียงชาวสนม[แก้]

การเดินทาง[แก้]

  • เวลาเดินรถ สุรินทร์ - สนม
  • 06.30 - 07.30 (สองแถว)
  • 08.30 - 09.30 (รถตู้)
  • 09.30 - 10.30 (รถตู้)
  • 10.30 - 11.30 (รถตู้)
  • 11.30 - 12.30 (รถตู้)
  • 12.30 - 13.30 (สองแถว)
  • 14.30 - 15.30 (รถตู้)
  • 16.00 - 17.00 (รถตู้)
  • 17.00 - 18.00 (รถตู้)
  • 18.00 - 19.00 (รถตู้)
  • รอบเช้า
  • 07.19 น. (รถบัสปรับอากาศ ป2. หมายเลขรถ 944)
  • รอบเย็น
  • 18.30 น. (รถบัสปรับอากาศ ป2. หมายเลขรถ 944)
  • 19.30 น. (รถบัสปรับอากาศ ป2. หมายเลขรถ 99/944)
  • 20.00 น. (รถบัสปรับอากาศ ป1. หมายเลขรถ 999)
  • 20.19 น. (รถบัสปรับอากาศ ป2. หมายเลขรถ 99)

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]


  1. https://www.facebook.com/448424995229474/photos/a.448450785226895.102894.448424995229474/781162798622357/?type=3&theater