อำเภอสูงเม่น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอสูงเม่น
แผนที่จังหวัดแพร่ เน้นอำเภอสูงเม่น
คำขวัญ: 
สูงเม่นถิ่นตำนาน คัมภีร์ใบลานล้ำค่า
บูชาพระธาตุเนิ้งคู่บ้าน ตากธรรมงานประเพณี
ผลิตภัณฑ์ดีไม้สัก อนุรักษ์อ่างแม่มาน
พิกัดภูมิศาสตร์: 18°3′7″N 100°6′42″E / 18.05194°N 100.11167°E / 18.05194; 100.11167
อักษรไทยอำเภอสูงเม่น
อักษรโรมันAmphoe Sung Men
จังหวัดแพร่
พื้นที่
 • ทั้งหมด375.0 ตร.กม. (144.8 ตร.ไมล์)
ประชากร (2562)
 • ทั้งหมด73,956 คน
 • ความหนาแน่น197.21 คน/ตร.กม. (510.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์54130 54000 (เฉพาะตำบลเวียงทอง)
รหัสภูมิศาสตร์5404
ที่ตั้ง
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอสูงเม่น หมู่ที่ 3 ตำบลสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ 54130
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอสูงเม่น (คำเมือง: Lanna-Sung Men.png) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่

ประวัติ[แก้]

อำเภอสูงเม่นตั้งอยู่ที่บ้านสูงเม่น ท้องที่ลำน้ำแม่พวก ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอแม่พวก ตามลำน้ำที่ตั้งในปี พ.ศ. 2445[1] ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2460 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอแม่พวกเป็น อำเภอสูงเม่น[2]

คำว่า "สูงเม่น" ไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดจัดทำประวัติไว้เป็นหลักฐาน เพียงแต่ได้รับทราบจากคำบอกเล่าจากบุคคลที่รู้บอกว่า สถานที่ตั้งวัดสูงเม่นเดิมเป็นป่าพงไพรหนาแน่น เป็นที่ชุมนุมของสัตว์ชนิดหนึ่ง คือ เม่น ได้มาชุมนุมอาศัยอยู่ ต่อมาบ้านเมืองได้เจริญขึ้น ป่าแห่งนี้ได้ถูกแผ้วถาง ราษฎรได้ใช้เป็นสถานที่อยู่อาศัยรวมกันเป็นหมู่บ้านพร้อมกับได้สร้างวัดขึ้นชื่อวัดสูงเม่น ด้วยเหตุดังกล่าวทางราชการจึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอแม่พวกเป็นอำเภอสูงเม่น แต่คำว่า "สูงเม่น" เป็นการเพี้ยนเสียงและรูปอักษรทางภาษาไทยกลางที่เขียนขึ้นมาตามความเข้าใจผิดของทางราชการในสมัยนั้น ซึ่งถ้าเขียนตามหลักการอ่านการเขียนและความหมายทางภาษาล้านนาแล้ว สูงเม่นจะต้องสะกดเป็น "สุ่งเหม้น" โดยคำว่า "สุ่ง" แปลว่ารู และ "เหม้น" แปลว่าตัวเม่น

  • วันที่ 22 มีนาคม 2445 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ เป็น อำเภอแม่พวก[1]
  • วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอแม่พวก จังหวัดแพร่ เป็น อำเภอสูงเม่น[2]
  • วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านกวาง แยกออกจากตำบลบ้านเหล่า ตั้งตำบลสบสาย แยกออกจากตำบลร่องกาศ ตำบลดอนมูล และตำบลบ้านปง[3]
  • วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลสูงเม่น ในท้องที่บางส่วนของตำบลสูงเม่น[4]
  • วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2499 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอลอง กับอำเภอสูงเม่น โดยโอนพื้นที่หมู่ 15 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง ไปขึ้นกับตำบลเด่นชัย อำเภอสูงเม่น[5]
  • วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลเด่นชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลเด่นชัย[6]
  • วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2506 แยกพื้นที่ตำบลเด่นชัย และตำบลแม่จั๊วะ อำเภอสูงเม่น ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเด่นชัย ขึ้นกับอำเภอสูงเม่น[7]
  • วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอเด่นชัย อำเภอสูงเม่น เป็น อำเภอเด่นชัย[8]
  • วันที่ 2 กรกฎาคม 2530 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสูงเม่น เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการ และการทะนุบำรุงท้องถิ่น[9]
  • วันที่ 9 มกราคม 2539 ตั้งตำบลพระหลวง แยกออกจากตำบลดอนมูล[10]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลสูงเม่น เป็นเทศบาลตำบลสูงเม่น[11] ด้วยผลของกฎหมาย

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอสูงเม่นมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอสูงเม่นแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 12 ตำบล 110 หมู่บ้าน ได้แก่

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนหลังคาเรือน จำนวนประชากร[12]
1. สูงเม่น LN-Tambon-Sung Men.png Sung Men 10 2,716 8,046
2. น้ำชำ LN-Tambon-Nam Cham.png Nam Cham 15 3,326 9,959
3. หัวฝาย LN-Tambon-Hua Fai.png Hua Fai 13 3,378 10,106
4. ดอนมูล LN-Tambon-Don Mun.png Don Mun 10 2,783 7,537
5. บ้านเหล่า LN-Tambon-Ban Lao.png Ban Lao 9 1,974 5,521
6. บ้านกวาง LN-Tambon-Ban Kwang.png Ban Kwang 6 1,133 3,294
7. บ้านปง LN-Tambon-Ban Pong.png Ban Pong 6 1,596 5,080
8. บ้านกาศ LN-Tambon-Ban Kat.png Ban Kat 7 1,129 3,197
9. ร่องกาศ LN-Tambon-Rong Kat.png Rong Kat 11 2,619 7,367
10. สบสาย LN-Tambon-Sop Sai.png Sop Sai 6 1,167 3,803
11. เวียงทอง LN-Tambon-Wiang Thong.png Wiang Thong 12 3,656 10,003
12. พระหลวง LN-Tambon-Phra Luang.png Phra Luang 5 1,402 4,004

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอสูงเม่นประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลสูงเม่น ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสูงเม่น
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสูงเม่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสูงเม่น (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสูงเม่น)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำชำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำชำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวฝาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวฝายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนมูล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนมูลทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเหล่าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกวางทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านปง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านปงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกาศ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกาศทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลร่องกาศ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่องกาศทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสบสาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบสายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพระหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระหลวงทั้งตำบล

สถานที่สำคัญ[แก้]

  • วัดพระหลวง (พระธาตุเนิ้ง)
  • วัดสูงเม่น (คัมภีร์ใบลาน)
  • อ่างเก็บน้ำแม่มาน
  • ย่านการค้าเฟอร์นิเจอร์ไม้สักหัวดง-ดอนมูล
  • พลับพลารับเสด็จหน้าที่ว่าการอำเภอสูงเม่น
  • วัดเกษมสุข (วิหารศิลปะเมืองแพร่ที่เหลือ 1 ใน 2 ของอำเภอสูงเม่น)
  • น้ำตกตาดซาววา ตำบลบ้านปง

งานประเพณีสำคัญ[แก้]

  • งานประเพณีตากธรรม วัดสูงเม่น ตำบลสูงเม่น (มกราคม-กุมภาพันธ์)
  • งานประเพณีนมัสการพระธาตุเนิ้ง วัดพระหลวง ตำบลพระหลวง (กุมภาพันธ์-มีนาคม)
  • งานประเพณีไหว้พระเจ้านั่งดิน และจุดบั้งไฟ วัดศรีดอก ตำบลหัวฝาย (พฤษภาคม)
  • งานแข่งเรือยาว ตำบลเวียงทอง (ตุลาคม)

ธนาคาร[แก้]

  • 1. ธนาคารออมสิน สาขาสูงเม่น
  • 2. ธนาคารกรุงไทย สาขาสูงเม่น
  • 3. ธกส. สาขาสูงเม่น
  • 4. ธกส. สาขาเวียงทอง
  • 5. ธกส. สาขาตลาดสูงเม่น

สถานศึกษาสำคัญ[แก้]

  • 1. โรงเรียนสูงเม่นชนูปถัมภ์ (ต.ดอนมูล)
  • 2. โรงเรียนบ้านกาศประชานุเคราะห์ (ต. บ้านกาศ)
  • 3. วิทยาลัยสารพัดช่างแพร่ (ต.ร่องกาศ)

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 "แจ้งความกระทรวงมหาดไทย" (PDF). Royal Gazette. 19 (53): 1024. March 22, 1903.
  2. 2.0 2.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ" (PDF). Royal Gazette. 34 (0 ก): 40–68. April 29, 1917.
  3. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 64 (26 ง): 1114–1433. 10 มิถุนายน 2490. Check date values in: |date= (help)
  4. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 72 (74 ง): (ฉบับพิเศษ) 86-87. 17 กันยายน 2498. Check date values in: |date= (help)
  5. "พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอในท้องที่จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดแพร่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และจังหวัดพัทลุง พ.ศ. ๒๔๙๙" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 73 (16 ง): 147–150. 21 กุมภาพันธ์ 2499. Check date values in: |date= (help)
  6. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลเด่นชัย อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 73 (83 ง): (ฉบับพิเศษ) 61-63. 15 ตุลาคม 2499. Check date values in: |date= (help)
  7. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 80 (14 ง): 221–222. 5 กุมภาพันธ์ 2506. Check date values in: |date= (help)
  8. "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอศรีสวัสดิ์ อำเภอสังขละบุรี อำเภอท่าคันโท อำเภอดอกคำใต้ อำเภอแม่ใจ อำเภอจุน อำเภอขามทะเลสอ อำเภอไพศาลี อำเภอท่าวังผา อำเภอบ้านกรวด อำเภอเด่นชัย อำเภอปทุมรัตน์ อำเภอกะเปอร์ อำเภออากาศอำนวย อำเภอดอนเจดีย์ อำเภอจอมพระ และอำเภอสามโก้ พ.ศ. ๒๕๐๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 82 (59 ก): 565–569. 27 กรกฎาคม 2508. Check date values in: |date= (help)
  9. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 104 (125 ง): 4612–4614. 2 กรกฎาคม 2530. Check date values in: |date= (help)
  10. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 113 (3 ง): 58–63. 9 มกราคม 2539. Check date values in: |date= (help)
  11. "พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (9 ก): 1–4. 24 กุมภาพันธ์ 2542. Check date values in: |date= (help)
  12. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดแพร่ ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]