เม่น
| เม่น | |
|---|---|
 | |
| เม่นอเมริกาเหนือ | |
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ | |
| อาณาจักร: | สัตว์ Animalia |
| ไฟลัม: | สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata |
| ชั้น: | สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม Mammalia |
| อันดับ: | สัตว์ฟันแทะ Rodentia |
| อันดับย่อย: | เม่น Hystricomorpha |
| อันดับฐาน: | Hystricognathi |
| กลุ่มที่รวมอยู่ด้วย | |
| |
| หน่วยที่รวมโดยแคลดิสติกส์แต่ไม่รวมโดยดั้งเดิม | |
| |
เม่น (อังกฤษ: porcupine) เป็นสัตว์ฟันแทะขนาดใหญ่ที่มีหนามปกคลุมร่างกายเพื่อป้องกันตัวเองจากผู้ล่า คำว่าเม่นนี้ครอบคลุมสัตว์สอง วงศ์ ได้แก่ เม่นโลกเก่าในวงศ์ Hystricidae และเม่นโลกใหม่ ในวงศ์ Erethizontidae ทั้งสองวงศ์มีลักษณะภายนอกที่คล้ายคลึงกันคือมีขนแหลมแข็งหรือกึ่งแข็ง ซึ่งเป็นเส้นขนที่วิวัฒนาการมาและประกอบด้วยเคอราติน โดยจัดอยู่ในอันดับย่อย Hystricognathi ภายใน อันดับ Rodentia ที่มีความหลากหลาย กลุ่มทั้งสองนี้มีความแตกต่างกันและไม่ได้มีความใกล้ชิดกันทางสายวิวัฒนาการภายในกลุ่ม Hystricognathi เม่นสายพันธุ์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดถือเป็นสัตว์ฟันแทะที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสามของโลก รองจากแคพิบาราและบีเวอร์
เม่นโลกเก่า (Hystricidae) อาศัยอยู่ในประเทศอิตาลี, เอเชียตะวันตกและเอเชียใต้, รวมถึงพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปแอฟริกา พวกมันมีขนาดใหญ่ อาศัยอยู่บนพื้นดิน และหากินเวลากลางคืนอย่างเคร่งครัด ส่วนเม่นโลกใหม่ (Erethizontidae) มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาเหนือและทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ พวกมันอาศัยอยู่ในพื้นที่ป่าและสามารถปีนต้นไม้ได้ โดยบางสายพันธุ์ใช้ชีวิตอยู่บนต้นไม้ตลอดชีวิต พวกมันโดยทั่วไปมีขนาดเล็กกว่าเม่นโลกเก่าและมีพฤติกรรมหากินเวลากลางคืนที่ไม่เคร่งครัดเท่า
เม่น เป็นสัตว์ที่มีความเชื่อว่าสามารถสะบัดขนเข้าใส่ศัตรูได้แต่ความจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้น เมื่อเม่นพบศัตรูจะรีบหันหลังให้แล้ววิ่งหนีไปพร้อมทั้งสั่นขนให้เกิดเสียงดังกราว ๆ เป็นการเตือน ไม่ให้ศัตรูเข้าใกล้ แต่ถ้าศัตรูยังวิ่งไล่อยู่เม่นจะรีบหยุดทันที พร้อมทั้งพองขนให้ตั้งชัน และวิ่งถอยหลังเข้าหา ศัตรูที่วิ่งตามไม่สามารถจะหยุดได้ทันจึงถูกขนเม่นทิ่มตำ ขนเม่นจะหลุดจากตัวเม่นได้ง่ายมาก มักจะติดไปกับสัตว์ที่เข้ามาทำอันตรายเสมอและอาจทำให้ศัตรูตายได้ ในอดีต พรานป่าที่เข้าไปล่าสัตว์มักจะนำสุนัขไปด้วยเพื่อช่วยดมกลิ่นและค้นหาสัตว์ป่าถ้าพบเห็นเม่นมันจะวิ่งไล่ทันที เมื่อเม่นหยุดวิ่ง สุนัขจะวิ่งชนเม่นทันทีจึงมักได้รับบาดเจ็บและมีขนเม่นติดตามตัว เมื่อเจ้าของสุนัขพบเข้าจึงคิดว่าเม่นสะบัดขนเข้าใส่ ทำให้เกิดความเชื่อผิด ๆ ตามกันมา
สำหรับในประเทศไทย พบเม่นได้ 2 ชนิด คือ เม่นใหญ่แผงคอยาว (Hystrix brachyura) และเม่นหางพวง (Atherurus macrourus) ซึ่งทั้งหมดจัดอยู่ใน วงศ์เม่นโลกเก่า [1](Hystricidae)