ภาษาเซบัวโน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก ภาษาซีบัวโน)
ภาษาเซบัวโน
Sugboanon
ประเทศที่มีการพูด ฟิลิปปินส์
ภูมิภาค ตอนกลางของหมู่เกาะวิซายัส และตอนเหนือและตะวันตกของมินดาเนา
จำนวนผู้พูด

ภาษาหลัก: 20ล้าน

ภาษาที่สอง: 11 ล้าน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
รหัสภาษา
ISO 639-2 ceb
ISO 639-3 ceb

ภาษาเซบัวโน เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูดในฟิลิปปินส์ 18 ล้านคน ชื่อของภาษามาจากเกาะเซบู รวมกับปัจจัยจากภาษาสเปน –ano หมายถึงเชื้อชาติ

การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์[แก้]

มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ในเกาะเซบู เกาะโบฮอล ทางตะวันออกของเกาะเนโกรส ทางตะวันตกของเกาะเลย์เตและบิลิรัน ทางใต้ของเกาะมัสบาเต และเกือบตลอดเกาะมินดาเนา มีผู้พูดเป็นบางเมืองในเกาะซามาร์ กระทั่ง พ.ศ. 2518 ภาษานี้เป็นรองภาษาตากาล็อกในด้านจำนวนผู้พูดทั้งหมด แต่ภาษาเซบัวโนมีผู้พูดเป็นภาษาแม่มากกว่า การอพยพจากเซบู โบฮอล และเนโกรสเข้าสู่มินดาเนา ทำให้มีประชากรที่พูดภาษาเซบัวโนมากขึ้น บางสำเนียงของภาษาเซบัวโนเรียกชื่อเป็นภาษาใหม่ ผู้อยู่ในโบฮอลมักเรียกภาษาเซบัวโนว่า บอล-อานอน ในขณะที่ผู้พูดภาษาเซบัวโนในเลย์เตเรียกภาษาของตนเองว่ากานา

นอกจากนั้น ภาษานี้ยังใช้โดยชาววาไรในซามาร์และเลย์เต ชาวโปโรฮานอนในโปโร ชาวอีลองกอสในเนโกรสโอริเอนตัล ชาวเอสกายาในโบฮอล และโดยชนกลุ่มน้อยทั้งที่เป็นชนพื้นเมืองและผู้อพยพในมินดาเนา ภาษาเซบัวโนเรียงประโยคแบบกริยา-ประธาน-กรรม ส่วนแรกของประโยคเป็นส่วนที่เน้น คำนามและคำคุณศัพท์เชื่อมเข้าด้วยกันด้วยคำเชื่อม nga

เสียง[แก้]

ภาษาเซบัวโนมีพยัญชนะ 17 เสียง p, t, k, ʔ, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r, y, และ j มีสระ 4 เสียง คือ : i, e, a, และ u/o u และ o แทนเสียงเดียวกันโดย u มักใช้ต้นพยางค์ ส่วน o ใช้ตอนท้ายของพยางค์ แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น kamatuoran (ความจริง) hangtúd (จนกระทั่ง) e พบในคำบางคำเช่น babaye (เด็กหญิง/ผู้หญิง) parayeg (ความรัก) pangadye (สวดมนต์) ในพยางค์ท้าย e มักเป็น I คำที่มี e มักเป็นคำยืมจากภาษาสเปน

คำศัพท์และคำยืม[แก้]

ภาษาเซบัวโนมีคำยืมจากภาษาสเปนมาก เช่น krus มาจาก cruz หมายถึง ตัด ข้าม merkado มาจาก mercado หมายถึงตลาด และมีคำยืมจากภาษาอังกฤษที่เปลี่ยนเสียงไปบ้าง เช่น hayskul มาจาก high school syapin มาจาก shopping และ drayber มาจาก driver ส่วนคำยืมจากภาษาอื่น ๆ ได้แก่ ภาษาอาหรับที่เข้ามาพร้อมศาสนาอิสลาม เช่น imam, sharif, jihad และภาษาสันสกฤต เช่น mahárlika karma เป็นต้น

ไวยากรณ์[แก้]

สรรพนาม[แก้]

คำนามในภาษาเซบัวโนผันตามบุคคล จำนวนและการก บุรุษที่หนึ่เอกพจน์ไม่มีการแยกเพศ แต่มีการแยกสรรพนามรวมและไม่วมผู้ฟังสำหรับบุรุษที่หนึ่ง พหูพจน์ มีสี่การกคือสมบูรณ์ ความเป็นเจ้าของ (กำหนดก่อนหรือหลัง) และกรรม

  การกสัมบูรณ์ การกเกี่ยวพัน₁
(Postposed)
การกเกี่ยวพัน
(Preposed)
การกกรรมตรง
บุรุษที่ 1 เอกพจน์ ako, ko nako, ko akong kanako, nako
บุรุษที่ 2 เอกพจน์ ikaw, ka nimo, mo imong kanimo, nimo
บุรุษที่ 3 เอกพจน์ siya niya iyang kaniya, niya
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟัง kita, ta nato atong kanato, nato
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟัง kami, mi namo among kanamo, namo
บุรุษที่ 2 พหูพจน์ kamo, mo ninyo inyong kaninyo, ninyo
บุรุษที่ 3 พหูพจน์ sila nila ilang kanila, nila

การใช้ asa และ hain[แก้]

ทั้งสองคำหมายถึง ที่ไหน แต่ใช้ต่างกันในการเขียนที่เป็นทางการ

  • Asa ใช้ถามเกี่ยวกับสถานที่ เช่น Asa ka padulong? คุณจะไปไหน Asa ta molarga? เราจะไปเที่ยวที่ไหน
  • Hain ใช้ถามเกี่ยวกับคนหรือสิ่งของ เช่น Hain na ang gunting? กรรไกรอยู่ที่ไหน Hain na si Arsenia? อาร์เซเนียอยู่ที่ไหน

ภาษาเซบัวโนที่ใช้ในการพูดปัจจุบัน มักใช้ asa แทนที่ hain จะพบการใช้ hain น้อยมาก และมักเป็นการใช้ของผู้พูดภาษาเซบัวโนเป็นภาษาแม่ที่อายุมาก

การสนับสนุน[แก้]

การใช้ภาษาตากาล็อกเป็นพื้นฐานของภาษาฟิลิปีโนสร้างปัญหาให้กับผู้พูดภาษาอื่น ๆ ในฟิลิปปินส์ มีบางกลุ่มออกมาต่อต้าน บางกลุ่มใช้ภาษาเซบัวโนแทนภาษาฟิลิปีโนเช่นบนเกาะเซบู กลุ่มที่สนับสนุนภาษาเซบัวโนมีเหตุผลดังนี้

  • ตามประวัติศาสตร์ เซบูเป็นเมืองแห่งแรกสุดและเก่าสุดของฟิลิปปินส์ เก่ากว่ามะนิลาและเคยเป็นเมืองสำคัญทางการค้ามาก่อน
  • ตามหลักของภาษา ภาษาเซบัวโนเป็นภาษาที่มีผู้ใช้มากเป็นอันดับสองและเป็นภาษาแม่ของประชาชนบนเกาะเซบู และยังใช้พูดในมินดาเนา ตะวันออกของเนโกรส และโบฮอล
  • บริเวณที่ใช้ภาษาเซบัวโนเป็นภาษาแม่กว้างกว่าของภาษาตากาล็อก
วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาเซบัวโน