จักรวรรดิอะคีเมนิด

จักรวรรดิอคีเมนียะห์ هخامنشیان Hakhamaneshiyan
จักรวรรดิ
←   ← 550 ก.ค.ศ.–330 ก.ค.ศ. →   →
จักรวรรดิอคีเมนียะห์ในสมัยที่รุ่งเรืองที่สุดภายใต้พระเจ้าดาไรอัสมหาราช in 500 BC.
เมืองหลวง	Pasargadae, Ecbatana, เพอร์ซีโพลิส, ซูซา
ภาษา	เปอร์เชียเก่า, อาราเมอิค, เอลาไมท์, อัคคา
ศาสนา	ศาสนาโซโรอัสเตอร์
รัฐบาล	ราชาธิปไตย
President
- 559 –529 ก.ค.ศ.	พระเจ้าไซรัสมหาราช
	พระเจ้าดาไรอัสมหาราช
- 336 –330 ก.ค.ศ.	ดาไรอัสที่ 3
ยุคประวัติศาสตร์	ยุคโบราณ
- สถาปนา	550 ก.ค.ศ.
- การก่อสร้างเพอร์ซีโพลิส	515 ก.ค.ศ.
- พิชิตอียิปต์โดยแคมไบซีสที่ 2	525 ก.ค.ศ.
- สงครามกรีซ-เปอร์เชีย	498–448 ก.ค.ศ.
- อียิปต์ปฏิวัติและได้รับอิสรภาพ	404 ก.ค.ศ.
- พิชิตโดยอเล็กซานเดอร์มหาราช	330 ก.ค.ศ.
- ดาไรอัสที่ 3ถูกสังหารโดยBessus	330 ก.ค.ศ.
เงินตรา	ดาริค และ ไซโกลส

ประวัติศาสตร์เกรตเตอร์อิหร่าน
พระมหากษัตริย์แห่งเปอร์เชีย
ก่อนสมัยใหม่
ก่อน อิสลาม  ก่อนคริสต์ศักราช ก่อนประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมก่อนเอลาไมท์ 3200–2800 จักรวรรดิเอลาไมท์ 2800–550 แหล่งโบราณคดีบัคเตรีย-มาร์เกียนา 2200–1700 ราชอาณาจักรมานไน ศตวรรษที่ 10-7 จักรวรรดิมีเดีย 728–550 จักรวรรดิอคีเมนียะห์ 550–330 จักรวรรดิเซลูซิยะห์ 330–150 ราชอาณาจักรกรีก-บัคเตรีย 250-125 จักรวรรดิพาร์เธียน 248–ค.ศ.  224 หลังคริสต์ศักราช จักรวรรดิกุษาณะ 30–275 จักรวรรดิซาสซานิยะห์ 224–651 จักรวรรดิเฮพธาไลท์ 425–557 เฮพธาไลท์-กุษาณะ 565–670
หลัง อิสลาม  อาณาจักรกาหลิป 637–651 จักรวรรดิอุมัยยะฮ์ 661–750 จักรวรรดิอับบาซียะฮ์ 750–1258 จักรวรรดิทาฮิริยะห์ 821–873 ราชวงศ์อาลาวิยะห์ 864–928 จักรวรรดิซาฟาริยะห์ 861–1003 จักรวรรดิซามานิยะห์ 819–999 จักรวรรดิไซยาริยะห์ 928–1043 จักรวรรดิไบอิยะห์ 934–1055 จักรวรรดิกาสนาวิยะห์ 975–1187 จักรวรรดิกอร์ 1149–1212 จักรวรรดิเซลจุค 1037–1194 จักรวรรดิควาเรซเมีย 1077–1231 ราชวงศ์คาร์ติยะห์ 1231-1389 จักรวรรดิอิลค์ 1256–1353 ราชวงศ์มุซาฟฟาริยะห์ 1314–1393 ราชวงศ์จุพานิยะห์ 1337–1357 ราชวงศ์จาไลยิริยะห์ 1339–1432 จักรวรรดิติมูริยะห์ 1370–1506 คารา โคยันลู เตอร์โคมันส์ 1407–1468 อัค โคยันลู เตอร์โคมันส์ 1378–1508 จักรวรรดิซาฟาวิยะห์ 1501–1722* จักรวรรดิโมกุล 1526–1857 ราชวงศ์โฮทาคิ 1722–1729 จักรวรรดิอาฟชาริยะห์ 1736–1750 * หรือ 1736
สมัยใหม่ สสซ = สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต
อัฟกานิสถาน  จักรวรรดิเดอร์รานิ 1748–1823 อิทธิพลของบริติชและรัสเซีย 1826–1919 อิสรภาพและสงครามกลางเมือง 1919–1929 สมัยปกครองของมุฮัมมัดเมดไซ 1929–1973 สาธารณรัฐอัฟกานิสถาน 1973–1978 สาธารณรัฐประชาธิปไตยอัฟกานิสถาน 1978–1992 ประวัติศาสตร์อัฟกานิสถานสมัยปัจจุบัน ตั้งแต่ 1992 ลำดับเหตุการณ์
อาเซอร์ไบจาน  อาณาจักรข่านแห่งคอเคซัส 1722–1828 ภายใต้การปกครองของรัสเซีย 1828–1917 สาธารณรัฐประชาธิปไตย 1918–1920 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต 1920–1991 สาธารณรัฐอาเซอร์ไบจาน ตั้งแต่ 1991
บาห์เรน  ภายใต้การปกครองของโปรตุเกส 1521–1602 สนธิสัญญาบริติช 1820–1971 ราชอาณาจักรบาห์เรน ตั้งแต่ 1971
อิหร่าน  ราชวงศ์ซานด์ 1750–1794 ราชวงศ์คาจาร์ 1781–1925 ราชวงศ์ปาห์เลวี 1925–1979 การปฏิวัติอิหร่าน 1979 รัฐบาลชั่วคราว 1979 สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ตั้งแต่ 1979
อิรัก  จักรวรรดิออตโตมัน 1632–1919 กษัตริย์ฮาชิไมท์ 1920–1958 การปฏิวัติและสาธารณรัฐ 1958–2003 สาธารณรัฐอิรัก ตั้งแต่ 2004
ทาจิกิสถาน  อาณาจักรอิเมียร์แห่งบุฮารา 1785–1920 สาธารณรัฐประชาชนโซเวียตบุฮารา / อุซเบก 1920–1929 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอิสระทาจิก 1929 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทาจิก 1929–1991 สาธารณรัฐทาจิกิสถาน ตั้งแต่ 1991
อุซเบกิสถาน  อาณาจักรอิเมียร์แห่งบุฮารา 1785–1920 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก 1924–1991 อิสรภาพ 1991 สาธารณรัฐอุซเบกิสถาน ตั้งแต่ 1991

จักรวรรดิอคีเมนียะห์ หรือ จักรวรรดิเปอร์เชียอคีเมนียะห์ (อังกฤษ: Achaemenid Empire หรือ Achaemenid Persian Empire, เปอร์เซีย: هخامنشیان) (550–330 ก.ค.ศ.) เป็นหนึ่งในจักรวรรดิแรกของจักรวรรดิเปอร์เชียที่ปกครองอาณาบริเวณส่วนใหญ่ของเกรตเตอร์อิหร่านที่ตามมาจากจักรวรรดิมีเดีย ในยุคที่รุ่งเรืองที่สุดจักรวรรดิอคีเมนียะห์มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 7.5 ล้านตารางกิโลเมตร ที่ทำให้เป็นจักรวรรดิที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในยุคโบราณ และเป็นจักรวรรดิที่วางรากฐานของระบบการปกครองจากศูนย์กลาง

จักรวรรดิอคีเมนียะห์ที่ก่อตั้งขึ้นโดยจักรพรรดิไซรัสมหาราชครอบคลุมอาณาบริเวณสามทวีปที่รวมทั้งดินแดนในอัฟกานิสถาน และ ปากีสถาน, บางส่วนของเอเชียกลาง, อานาโตเลีย, เธรซ, บริเวณริมฝั่งทะเลดำส่วนใหญ่, อิรัก, ตอนเหนือของซาอุดีอาระเบีย, จอร์แดน, ปาเลสไตน์, เลบานอน, ซีเรีย และอียิปต์ไปจนถึงลิเบีย จักรวรรดิอคีเมนียะห์เป็นศัตรูของนครรัฐกรีกในสงครามกรีซ-เปอร์เชีย เพราะไปปล่อยชาวยิวจากบาบิโลเนีย และในการก่อตั้งให้ภาษาอราเมอิกเป็นภาษาราชการ และพ่ายแพ้ต่ออเล็กซานเดอร์มหาราชในปี 330 ก่อนคริสต์ศักราช

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์โลกของจักรวรรดิอคีเมนียะห์ที่ก่อตั้งโดยจักรพรรดิไซรัสมหาราชก็คือกาวางรากฐานที่ได้รับความสำเร็จของระบบการบริหารการปกครองจากศูนย์กลาง และของรัฐบาลที่มีปรัชญาในการสร้างประโยชน์ให้แก่มวลชน

ราชอาณาจักรยุคกลางของอินเดีย

จักรวรรดิ/ราชอาณาจักร/ราชวงศ์ของยุคกลางของอินเดีย
ลำดับเวลา	จักรวรรดิทางตอนเหนือ	จักรวรรดิทางตอนใต้	จักรวรรดิตะวันตกเฉียงใต้
ศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ.  ศตวรรษที่ 5 ก่อน ค.ศ.  ศตวรรษที่ 4 ก่อน ค.ศ.  ศตวรรษที่ 3 ก่อน ค.ศ.  ศตวรรษที่ 2 ก่อน ค.ศ.  ศตวรรษที่ 1 ก่อน ค.ศ.  คริสต์ศตวรรษที่ 1  คริสต์ศตวรรษที่ 2  คริสต์ศตวรรษที่ 3  คริสต์ศตวรรษที่ 4  คริสต์ศตวรรษที่ 5  คริสต์ศตวรรษที่ 6  คริสต์ศตวรรษที่ 7  คริสต์ศตวรรษที่ 8  คริสต์ศตวรรษที่ 9  คริสต์ศตวรรษที่ 10  คริสต์ศตวรรษที่ 11	มคธ (Magadha) สุสุนาค/ศิศุนาคะ (Shishunaga) นันทะ (Nanda) กลิงคะ (Kalinga) โมริยะ (Maurya) ศุงคะ (Sunga) กุนินทะ (Kuninda) ซาทรัปตะวันตก (Western Satraps) คุปตะ (Gupta) หรรษวรรธนะ (Harshavardhana) ปาละ (Pala) โสลังกี (Solanki) เสนะ (Sena)	สาตวาหนะ (Satavahana) ปัณฑยะ (Pandya) โจฬะ (Chola) เจระ (Chera) กาลาบราส (Kalabhras) กทัมพะ (Kadamba) ปัลลวะ (Pallava) จาลุกยะ (Chalukya) ราษฏรกูฏ (Rashtrakuta) จาลุกยะตะวันตก (W Chalukyas) ฮอยซาลา (Hoysala)	คันธาระ (Gandhara) (ปกครองโดยเปอร์เซีย) (การพิชิตของกรีก) อินเดีย-กรีก อินเดีย-ซิเธียน (Indo-Scythians) อินเดีย-พาเธียน (Indo-Parthians) กุษาณะ (Indo-Scythians) อินเดีย-ซาสซานิยะห์ (Indo-Sassanid) Kidarite Kingdom (Kidarite) อินโด-เฮ็พทาไลท์ (Huna) (การพิชิตของอิสลาม) Shahi (Shahi) (จักรวรรดิอิสลาม)
ประวัติศาสตร์อินเดีย - รัฐสิ้นสภาพในประเทศอินเดีย - รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย

ดูเพิ่ม

• จักรวรรดิเปอร์เชีย
• ประวัติศาสตร์อิหร่าน