จักรวรรดิเกาหลี

จักรวรรดิเกาหลี
대한제국
(大韓帝國)
แดฮัน-เจกุก

จักรวรรดิ

← ค.ศ. 1897–ค.ศ. 1910 →   →

สัญลักษณ์

ธงชาติ	ตราพระราชลัญจกร

แผนที่

อาณาเขตของจักรวรรดิ

ข้อมูลทั่วไป

ประชากร
- 1907	13,000,000
ก่อนหน้านี้ ต่อจากนี้ ราชวงศ์โชซอน เกาหลีภายใต้ญี่ปุ่น รัฐบาลผลัดถิ่นแห่งสาธารณรัฐเกาหลี
a อย่างไม่เป็นทางการ    b 총리대신 (總理大臣) ภายหลังเปลี่ยนเป็น 의정대신 (議政大臣)

ประวัติศาสตร์เกาหลี
ยุคก่อนประวัติศาสตร์  ยุคจูลมุน  ยุคมูมุน อาณาจักรโชซอนโบราณ 2333–108 BC  รัฐจิ้น ก่อนสามก๊ก: 108–57 BC  พูยอ, โอกจอ, ทงเย  สามฮั่น: มา, บยอน, จิน สามก๊ก: 57 BC – 668 AD  อาณาจักรโกคูรยอ 37 BC – 668 AD  อาณาจักรแพกเจ 18 BC – 660 AD  อาณาจักรซิลล่า 57 BC – 935 AD  กายา 42–562 อาณาจักรเหนือใต้: 698–935  อาณาจักรรวมซิลล่า 668–935  อาณาจักรบัลแฮ 698–926  สามอาณาจักรหลัง 892–935   อาณาจักรโคกุรยอใหม่, อาณาจักรแพกเจใหม่, อาณาจักรซิลล่า ราชวงศ์โครยอ 918–1392 ราชวงศ์โชซอน 1392–1897 จักรวรรดิเกาหลี 1897–1910 ญี่ปุ่นปกครอง 1910–1945  รัฐบาลพลัดถิ่น 1919–1948 การแบ่งเกาหลี 1945–1948 เหนือ, ใต้ 1948–present  สงครามเกาหลี 1950–1953
เส้นเวลา รายชื่อกษัตริย์ ความเป็นมาของภาษา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ทางการทหาร ประวัติศาสตร์ทางทหารเรือ

จักรวรรดิเกาหลี หรือ แดฮันเจกุก (อังกฤษ: The Greater Korean Empire ; เกาหลี: 대한제국, ฮันจา: 大韓帝國, MC: Daehan Jeguk, MR: Taehan Chekuk) คือราชอาณาจักรโชซอนที่ได้รับการยกสถานะของรัฐจากราชอาณาจักรเป็นจักรวรรดิ ตามพระบรมราชโองการของพระเจ้าโกจง พร้อมกับการเปลี่ยนพระอิสริยยศจาก กษัตริย์ เป็น สมเด็จพระจักรพรรดิ โดยพระองค์ทรงมีพระนามว่า "สมเด็จพระจักรพรรดิควางมูแห่งจักรวรรดิเกาหลี" ในปี ค.ศ. 1897 เพื่อประกาศเอกราชจากจักรวรรดิชิง จนกระทั่งถูกจักรวรรดิญี่ปุ่นยึดครองในปี ค.ศ. 1910

การสถาปนาจักรวรรดิ

ราชอาณาจักรโชซอนตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของจีนและญี่ปุ่น ซึ่งกำลังพัฒนาประเทศให้ทันสมัยตามแบบชาวตะวันตก ขณะที่อาณาจักรโชซอนยึดมั่นในความสันโดษอย่างแข็งกร้าว ในปี พ.ศ. 2437 (ค.ศ. 1894) เป็นปีแห่งความวุ่นวายของอาณาจักรโชซอน ไม่ว่าจะเป็นการยึดอำนาจปีคัปชิน ทำให้ฝ่ายหัวก้าวหน้ามีอำนาจ หรือกบฎทงฮัก ซึ่งทั้งจีน (ตามคำขอของพระมเหสีมินจายอง) และญี่ปุ่นต่างส่งทัพมาปราบ และทำสงครามกัน ผลลงเอยด้วยญี่ปุ่นได้ชัยชนะกำจัดอิทธิพลจีนเข้าควบคุมอาณาจักรโชซอนและบังคับให้อาณาจักรโชซอนประกาศเอกราชจากจีนตามสนธิสัญญาชิโมโซกิ

แต่จักรวรรดิรัสเซียเห็นว่าการขยายอำนาจในตะวันออกไกลของญี่ปุ่นจะเป็นภัย ด้วยความช่วยเหลือของเยอรมนีและฝรั่งเศส จึงบังคับยึดเอาพอร์ตอาเธอร์ในคาบสมุทรเหลียวตงมาจากจีน เป็นภัยโดยตรงต่อญี่ปุ่น พระมเหสีมินจายองทรงเป็นผู้นำในการต่อต้านอิทธิพลของญี่ปุ่นในอาณาจักรโชซอน จึงทรงถูกทหารญี่ปุ่นลอบสังหารในปี พ.ศ. 2438 (ค.ศ. 1895) ทำให้พระเจ้าโกจงทรงหลบหนีไปสถานกงศุลรัสเซีย ญี่ปุ่นเข้าควบคุมการปกครองอาณาจักรโชซอน ทำการปรับปรุงประเทศต่างๆ ยกเลิกประเพณีเก่าแก่ เช่น ยกเลิกการใช้นามปีนับศักราชแบบจีน และให้ใช้ปฏิทินเกรกอเรียนแทน รวมทั้งการตัดจุกของผู้ชาย ซึ่งขัดกับหลักขงจื้อที่ห้ามตัดผมตลอดชีวิต ทำให้ประชาชนเล็งเห็นถึงภัยจากต่างชาติที่กำลังคุกคามอาณาจักรโชซอน อย่างหนัก จึงรวมตัวกันเป็นสมาคมเอกราช รบเร้าให้พระเจ้าโกจงทรงกลับมาต่อต้านอิทธิพลของญี่ปุ่น

ในปี พ.ศ. 2440 (ค.ศ. 1897) พระเจ้าโกจงทรงกลับมาประทับที่พระราชวังต๊อกซูกุง ประกาศเปลี่ยนให้อาณาจักรโชซอนเป็นจักรวรรดิเกาหลี และพระองค์เองทรงเลื่อนสถานะเป็นสมเด็จจักรพรรดิควางมู(광무제; 光武帝) (รวมทั้งเลื่อนสถานะพระมเหสีมินจายองเป็นสมเด็จจักรพรรดินีเมียงซอง) ทรงเลือกใช้คำว่า"ฮัน"มาเป็นชื่อประเทศจากอาณาจักรสามฮันในสมัยโบราณ

การแทรกแซงของรัสเซีย

หลังจากที่จีนสิ้นอำนาจไปแล้วจักรวรรดิรัสเซียก็เริ่มที่จะมีอิทธิพลในตะวันออกไกลแทน รัสเซียสร้างทางรถไฟในแมนจูเรียจากฮาร์บินผ่านมุกเดนมาถึงพอร์ตอาเธอร์ แต่กบฎนักมวยได้เผาทางรถไฟของรัสเซียในแมนจูเรียในพ.ศ. 2442 (ค.ศ. 1899)ทำให้รัสเซียยกทัพเข้ายึดครองแมนจูเรีย อ้างว่าเพื่อปกป้องทางรถไฟของตน และบรรลุข้อตกลงกับญี่ปุ่น ว่ารัสเซียจะไม่ยุ่งกับเกาหลี และญี่ปุ่นจะไม่ยุ่งกับแมนจูเรีย แต่ทั้งสองประเทศต่างก็รู้ดีว่าอีกฝ่ายจ้องจะยึดครองอาณานิคมของอีกฝ่ายอยู่

จนญี่ปุ่นทำข้อตกลงพันธมิตรกับอังกฤษในพ.ศ. 2445 (ค.ศ. 1902) ทำให้รัสเซียไม่อาจดึงชาติตะวันตกอื่นๆมาร่วมได้ เพราะจะต้องเป็นปฏิปักษ์กับอังกฤษ ขณะเดียวกันรัสเซียก็เริ่มเคลื่อนไหวที่ริมฝั่งแม่น้ำยาลูฝั่งแมนจูเรีย ในพ.ศ. 2446 (ค.ศ. 1903) ทูตญี่ปุ่นที่เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กได้พยายามเจรจาอีกครั้ง แต่ไม่ประสบผล ในพ.ศ. 2447 (ค.ศ. 1904) สงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่นจึงเริ่มขึ้น โดยรบกันที่พอร์ตอาเธอร์และแม่น้ำยาลูเป็นส่วนใหญ่ ญี่ปุ่นนำกองทัพเคลื่อผ่านเกาหลีไปมาโดยที่เกาหลีไม่สามารถทำอะไรได้เลย เพราะแม้พระเจ้าโกจงทรงอุตสาหะเลื่อนสถานะของประเทศเป็นจักรวรรดิ แต่ก็ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของญี่ปุ่นอยู่ดี

การเข้ายึดครองของญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นยึดพอร์ตอาเธอร์ได้ในที่สุดในพ.ศ. 2448 (ค.ศ. 1905)การชนะสงครามกับรัสเซียในครั้งนี้ ทำให้ญี่ปุ่นเป็นเจ้าแห่งเอเชียตะวันออก และสามารถขอการสนับสนุนจากชาติตะวันตกในการยึดครองเกาหลีได้ เช่น สหรัฐอเมริกายินยอมให้ญี่ปุ่นแผ่อิทธิพลสู่เกาหลีในสนธิสัญญาทาฟต์-คัทซูระ จนบังคับให้เกาหลีทำสนธิสัญญาอึลซา ให้เกาหลีตกเป็นรัฐในอาณัติ (Protectorate) ของญี่ปุ่น โดยมีเพียงรัฐมนตรีเกาหลีบางคนเท่านั้นที่ลงนามยอมรับ แต่ตัวจักรพรรดิควางมูเองมิได้ทรงลงนามด้วย แต่อย่างไรก็ตาม เกาหลีก็ได้หมดสภาพในการติดต่อสัมพันธ์กับต้างประเทศ และการค้ากับต่างประเทศผ่านท่าเรือทุกแห่งญี่ปุ่นจะเข้าควบคุมดูแล รวมทั้งเข้ายึดครองระบบขนส่งและสื่อสารทั้งหมดของประเทศ

แต่จักรพรรดิควางมูก็ยังไม่ทรงหมดความหวัง โดยแอบส่งทูตไปยังการประชุมอนุสัญญากรุงเฮกในปีพ.ศ. 2450 (ค.ศ. 1907) เพื่อเรียกร้องความยุติธรรมจากการกระทำของญี่ปุ่นในสภาโลก แต่บรรดาประเทศมหาอำนาจทั้งหลายไม่ยอมรับเกาหลีเป็นประเทศเอกราช และไม่ยอมให้ผู้แทนเกาหลีเข้าร่วมการประชุม ญี่ปุ่นรู้เหตุการณ์จึงกล่าวโทษเกาหลีว่าละเมิดข้อสัญญาในสนธิสัญญาอึลซา จึงบังคับให้เกาหลีทำสนธิสัญญาการผนวกเกาหลีของญี่ปุ่นครั้งที่ 1 และให้จักรพรรดิควางมูสละบัลลังก์ให้พระโอรสขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิยุงฮึย ชาวญี่ปุ่นได้เข้าเป็นผู้บริหารประเทศ จักรพรรดิควางมูสิ้นพระชนม์ในปีเดียวกัน

จนในพ.ศ. 2453(ค.ศ. 1910) สนธิสัญญาการผนวกเกาหลีของญี่ปุ่นครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นจึงเข้ายึดครองเกาหลีอย่างสมบูรณ์ ในสนธิสัญญามีตราตั้งพระราชลัญจกร แต่ไม่มีพระนามของจักรพรรดิยุงฮึย กลับมีลายมือชื่อของลีวานยง นายกรัฐมนตรีเกาหลีแทน ดังนั้นตลอดเวลาและหลังการยึดครองของญี่ปุ่น จึงมีคำถามโดยเฉพาะกับชาวเกาหลีว่าสนธิสัญญาฉบับนี้มีความถูกต้องมากเพียงใด ซึ่งแน่นอนว่าชาวเกาหลีในปัจจุบันจะต้องไม่ยอมรับสัญญาฉบับนี้ และประกาศให้สัญญาฉบับนี้เป็นโมฆะในพ.ศ. 2548 แต่ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม เกาหลีก็ตกเป็นอาณานิคมของญี่ปุ่นไป 30 กว่าปี จนกระทั่งญี่ปุ่นแพ้สงครามโลกครั้งที่สอง เกาหลีจึงถูกแบ่งเป็นเหนือและใต้

การฟื้นฟูสถาบันจักรพรรดิ

สถาบันจักรพรรดิแห่งเกาหลีได้ถูกฟื้นฟูอีกครั้งเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2549 โดยเจ้าหญิงเฮวอน (พระอิสริยยศในขณะนั้น) ทรงประกาศฟื้นฟูสถาบันจักรพรรดิแห่งเกาหลีอย่างเป็นทางการ โดยพระนางทรงเรียกพระองค์เองว่า จักรพรรดินีแห่งเกาหลี ทำให้เกาหลีมีประมุขแห่งราชวงศ์ลีและสถาบันจักรพรรดิเกิดขึ้นอีกครั้งหลังจากที่ปิดฉากไปเป็นเวลานานกว่า 97 ปี (พ.ศ. 2453) ด้วยการที่จักรวรรดิญี่ปุ่น (ด้วยความร่วมมือขอพระราชบิดาของสมเด็จพระจักรพรรดิควางมู หรือพระเจ้าโกจง) บุกยึดเกาหลีและล้มล้างสถาบันจักรพรรดิจนราบคาบ แต่เนื่องจากรัฐบาลของสาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลีใต้) ยังมิได้ให้การรับรองหรือเข้ามายุ่งเกี่ยวใดๆ จึงทำให้พระนางยังคงขาดสถานะความเป็นประมุขแห่งรัฐ

อย่างไรก็ตาม สมเด็จพระจักรพรรดินีเฮวอนทรงดำรงพระยศเป็น ประมุขแห่งราชตระกูลจักรพรรดิเกาหลี และ ประมุขคริสตจักรเกาหลี

รายพระนามจักรพรรดิและผู้อ้างสิทธิแห่งราชบัลลังก์

ตราประจำราชวงศ์ลี (ราชวงศ์โชซอนเดิม)

จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิเกาหลี

พระนามจริง	พระนามเต็ม	นามปี	ปีที่ครองราชย์ (ค.ศ.)
ลี เมียงบก	สมเด็จพระจักรพรรดิควางมู	ควางมู	1897 - 1907
ลี ชอก	สมเด็จพระจักรพรรดิยุงฮี	ยุงฮี	1907 - 1910

ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิเกาหลี

พระนามจริง	พระนามเต็ม	นามปี	ปีที่อยู่ในตำแหน่ง (ค.ศ.)
ลี อุยมิน	เจ้าชายอุยมิน มกุฎราชกุมารแห่งเกาหลี	อุยมิน	1910 - 1970
ลี กู	เจ้าชายโฮอุนแห่งเกาหลี	โฮอุน	1970 - 2005
ลี วอน	เจ้าชายวอน รัชทายาทแห่งเกาหลี	-	2006 - ปัจจุบัน
ลี เฮวอน	เจ้าหญิงแฮวอนแห่งเกาหลี	-	2006 - ปัจจุบัน

ดูเพิ่ม

• ราชวงศ์โชซอน
• พระเจ้าโกจง