จักรพรรดิคังซี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
จักรพรรดิคังซี
Portrait of the Kangxi Emperor in Court Dress.jpg

พระบรมนามาภิไธย Emperor Hétiān Hóngyùn Wénwǔ Ruìzhé Gōngjiǎn Kuānyù Xiàojìng Chéngxìn Zhōnghé Gōngdé Dàchéng Rén
合天弘運文武睿哲恭儉寬裕孝敬誠信中和功德大成仁皇帝[เกี่ยวกับเสียงนี้ Listen ]
พระปรมาภิไธย จักรพรรดิคังซี
พระนามเต็ม Chinese: Àixīn-Juéluó Xuányè 愛新覺羅玄燁
Manchu: Aisin-Gioro Hiowan Yei
พระอิสริยยศ จักรพรรดิ
ครองราชย์ 18 February 1661 – 20 December 1722
บรมราชาภิเษก 1667
รัชกาลก่อนหน้า จักรพรรดิซุ่นจื้อ
รัชกาลถัดไป จักรพรรดิยงเจิ้ง
วัดประจำรัชกาล Qing Shengzu
清聖祖
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1654(1654-05-04)
สวรรคต 20 ธันวาคม ค.ศ. 1722 (68 ปี)
พระราชบิดา จักรพรรดิซุ่นจื้อ
พระราชมารดา สมเด็จพระพันปีหลวงฉือเหอ
พระอัครมเหสี จักรพรรดินีเซี่ยวเฉิงเหริน
จักรพรรดินีเซี่ยวเจาเหริน
จักรพรรดินีเซี่ยวอี้เหริน
จักรพรรดินีเซี่ยวกงเหริน
พระราชโอรส/ธิดา Yinti, Beizi
Yinreng, Prince Li Mi
Yinzhi, Prince Cheng
องค์ชายอิ้นจิน
Yinqi, Prince Heng
Yinzuo
Yinyou, Prince Chun
Yinsi, Prince Lian
Yintang, Beizi
Yin'e, State Duke
Yinzi
Yintao, Prince Fu
Yinxiang, Prince Yi
Yinti, Prince Xun
Yinyu, Prince Yu
Yinlu, Prince Zhuang
Yinli, Prince Guo
Yinwei, Prince Yu
Yinxi, Prince Shen
Yinhu, Beile
Yinqi, Beile
Yinmi, Prince Jian

จักรพรรดิคังซี (จีน: 康熙帝; พินอิน: Kāngxīdì; เวด-ไจลส์: K'ang-hsi-ti; มองโกเลีย: Enkh Amgalan Khaan) หรือพระนามเต็ม อ้ายซินเจฺว๋หลัวเสฺวียนเย่ (愛新覺羅玄燁 Àixīn-Juéluó Xuányè) จักรพรรดิองค์ที่ 4 แห่งราชวงศ์ชิง เป็นพระโอรสของจักรพรรดิซุ่นจื้อ จักรพรรดิองค์ที่ 3 ขึ้นครองราชย์ตั้งแต่พระชนมายุเพียง 8 พรรษา ในปี พ.ศ. 2204 (ค.ศ. 1661) ภายหลังการสวรรคตของพระราชบิดา จักรพรรดิคังซีมีพระปรีชาสามารถตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ ทรงฉายแววความเป็นผู้นำมาตั้งแต่เด็ก โดยโปรดการเรียนรู้ศิลปะ วิทยาการต่าง ๆ ทั้งของในประเทศ และนอกประเทศ โดยพระองค์อยู่ภายใต้การอุปการะดูแลของไท่หวงไทเฮา ผู้เป็นพระอัยยิกาของพระองค์

พระองค์ทรงออกว่าราชการเองเมื่อพระชนมายุได้ 13 พรรษา เมื่อพระชนมายุได้ 19 พรรษา มีขุนนางคนสำคัญผู้หนึ่งชื่อ อ๋าวไป้ (鳌拜) ซึ่งเป็นขุนนางที่รับราชการมาแต่ครั้งจักรพรรดิไท่จง จักรพรรดิองค์ที่ 2 ของราชวงศ์ชิง อ่าวไป๋ เป็นขุนนางที่สำคัญตนว่าเป็นคนสำคัญ และมีผู้ให้การยอมรับนับถือจำนานมาก จึงได้กระทำการอย่างไม่เหมาะสมทั้งต่อหน้าและลับหลังพระองค์หลายครั้ง จนในที่สุดก็ก่อการกบฏขึ้น แต่แผนการทั้งหมดได้ถูกทำลายลงโดยกลุ่มขุนนางที่ซื่อสัตย์จงรักภักดี

รัชสมัยของจักรพรรดิคังซีนับเป็นระยะเวลาวิกฤตของราชวงศ์ชิง เพราะมีการต่อสู้ระหว่างชาวฮั่นที่ต้องการกู้ราชวงศ์หมิง รวมถึงชนเผ่าอื่น ๆ ที่ต้องการก่อกบฏ จักรพรรดิคังซีทำสงครามภายในประเทศยาวนานถึง 8 ปี จึงพิชิตแคว้นต่าง ๆ ได้ราบคาบ ก่อนที่พระองค์จะมีพระชนมายุ 30 พรรษา ทั้งขยายอาณาเขตถึงมองโกเลียและทิเบต

หนึ่งในนโยบายสร้างความมั่นคงก็คือ สร้างสัมพันธ์กับชาวแมนจูที่อาศัยทางเหนือแต่เดิมให้แข็งแกร่ง ส่งอาวุธและกำลังพลไปรักษาชายแดนแถบนี้บ่อยครั้งเพื่อป้องกันการรุกรานจากชนเผ่าอื่น อีกทั้งยังทรงออกทัพเอง และได้ทำสงครามกับรัสเซียในยุคสมัยของพระเจ้าปีเตอร์มหาราช และได้รับชัยชนะด้วย ซึ่งสงครามได้จบลงที่การสร้างสัมพันธไมตรีต่อกัน รวมถึงการยกทัพบุกพม่า ทำให้จีนในยุคนี้เข้มแข็งและยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์

ริ้วขบวนบางส่วนของจักรพรรดิคังซีเสด็จนิวัติกรุงปักกิ่ง หลังจากเสด็จประพาสแดนใต้

ขณะเดียวกันเสด็จประพาสดินแดนทางใต้ถึง 6 ครั้ง เพื่อทอดพระเนตรความเจริญ รุ่งเรืองด้านศิลปะและวิชาการของแดนใต้ และสำรวจปัญหาน้ำท่วมไร่นาของชาวนา ซึ่งต่อมาทรงส่งเสริม การสร้างเขื่อนและให้ความช่วยเหลือด้านการเกษตรกับชาวนา

จักรพรรดิคังซีฉลองพระองค์เครื่องแบบทหาร

จักรพรรดิคังซีนับเป็นอัจฉริยบุคคล ทรงศึกษาความผิดพลาดของพวกมองโกล ช่วงที่ปกครองชาวฮั่น จึงเปลี่ยนจากวิธีการใช้ไม้แข็งเป็นไม้อ่อน เกลี้ยกล่อมให้เหล่าปราชญ์ราชบัณฑิตที่หนีภัยยุคต้นราชวงศ์สิ้นอำนาจกลับมารับราชการใหม่ ทรงสถาปนากรมจิตรกรรมที่รู้จักในนาม สถาบันจิตรกรรมหัวหยวน คล้ายที่เคยมีในสมัยราชวงศ์ซ่ง นอกจากนี้ทรงดูแลเหล่าปราชญ์และศิลปินอย่างเกษมสำราญ มอบหมายงานให้ทำอย่างเต็มที่ ไม่ว่าด้านสถาปัตยกรรมหรือประวัติศาสตร์ โดยชิ้นที่สำคัญที่สุด คือการจัดทำ พจนานุกรมรวบรวมภาษาจีน ที่เรียกกันว่า พจนานุกรมคังซี

ชีวิตส่วนพระองค์ได้ขึ้นชื่อว่าเป็นจักรพรรดินักรักพระองค์หนึ่ง มีพระสนมราว 35 คน พระโอรสและพระธิดาราว 55 องค์ จนปลายรัชสมัยเกิดการชิงบัลลังก์เป็นที่วุ่นวาย ผลสุดท้ายองค์ชาย 4 ได้ขึ้นครองบัลลังก์เป็นจักรพรรดิหย่งเจิ้งในเวลาต่อมา

รัชสมัยของจักพรรดิคังซีตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชและราชวงศ์บ้านพลูหลวงของอาณาจักรอยุธยา

จักรพรรดิคังซีสวรรคตในปี พ.ศ. 2265 (ค.ศ. 1722) รวมระยะเวลาครองราชย์ยาวนานถึง 61 ปี นับเป็นจักรพรรดิที่ครองราชย์ยาวนานที่สุดพระองค์หนึ่งในประวัติศาตร์จีน ในยุคสมัยของพระองค์มีเรื่องการเกิดขึ้นต่าง ๆ มากมาย เป็นที่เลื่องลือจนถึงปัจจุบัน มีวรรณกรรมต่าง ๆ มากมายที่บอกเล่าถึงยุคสมัยนี้ ไม่ว่าจะเป็น นิยาย ละครโทรทัศน์ หรือ ภาพยนตร์ ที่มีการจัดสร้างหลายต่อหลายครั้งแม้ในปัจจุบัน เรื่องที่มีชื่อเสียงมากคือ นิยายกำลังภายในอิงประวัติศาสตร์ของ กิมย้ง เรื่อง อุ้ยเสี่ยวป้อ

พระบรมวงศานุวงศ์[แก้]

  • พระราชบิดา: จักรพรรดิซุ่นจื้อ
  • พระราชมารดา: สมเด็จพระพันปีหลวงฉือเหอ
  • พระมเหสี
  • พระชายาและพระสนม
    • สมเด็จพระอัครชายาเชวี้ยฮุ่ย( 悫惠皇贵妃) จากสกุลถงเจีย (佟佳)
    • สมเด็จพระอัครชายาตุนอี๋ (惇怡皇贵妃) จากสกุลกัวเอ่อร์เจีย (瓜尔佳)
    • สมเด็จพระอัครชายาจิ้งหมิ่น (敬敏皇贵妃) จากสกุลจางเจีย (章佳)
    • พระอัครชายาเวินซี (温僖贵妃) จากสกุลหนิ่วฮู่ลู่ (钮祜禄)
    • พระชายาซุ่นอี้มี่ (顺懿密妃) จากสกุลหวัง (王)
    • พระชายาฉุนอี้ฉิน (纯裕勤妃) จากสกุลเฉิน (陈)
    • พระชายาฮุ่ย (惠妃) จากสกุลน่าลา (那拉)
    • พระชายาอี (宜妃) จากสกุลกัวลั่วหลัว (郭络罗)
    • พระชายาหรง (荣妃) จากสกุลหม่าเจีย (马佳)
    • พระชายาติ้ง (定妃) จากสกุลว่านหลิวฮา (万琉哈)
    • พระชายาซวน (宣妃) จากสกุลโป๋เอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特)
    • พระชายาเฉิง (成妃) จากสกุลไต้เจีย (戴佳)
    • พระชายาเหลียง (良妃) จากสกุลเว่ย (卫)
    • พระชายาผิง (平妃) จากสกุลเฮ่อเซ่อหลี่ (赫舍里)
    • พระชายาฮุ่ย (慧妃) จากสกุลโป๋เอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特)
    • พระสนม 36 พระองค์
  • พระราชโอรส
    • องค์ชายเฉิงรุ่ย (承瑞,1667–1670) พระโอรสในพระมเหสีหรงเฟย สกุลหม่าเจีย
    • องค์ชายเฉิงฮู่ (承祜,1669–1672) พระโอรสในจักรพรรดินีเสี้ยวเฉิงเหริน
    • องค์ชายเฉิงชิ่ง (承慶,1670–1671) พระโอรสในพระมเหสีฮุ่ยเฟย สกุลโป๋เอ่อร์จี้จี๋เท่อ
    • องค์ชายไซ่อินฉาฮุน (賽音察渾,1671–1674) พระโอรสในพระมเหสีหรงเฟย สกุลหม่าเจีย
    • องค์ชายอิ้นที (胤禔,1672–1735) จื๋อจวิ้นอ๋อง(直郡王,1698-1708);พระโอรสในพระชายาฮุ่ย สกุลน่าลา
    • องค์ชายฉางหัว (長華,1674) พระโอรสในพระมเหสีหรงเฟย สกุลหม่าเจีย
    • องค์ชายอิ้นเหริง (胤礽,1674–1725) องค์รัชทายาท(皇太子);พระโอรสในจักรพรรดินีเสี้ยวเฉิงเหริน
    • องค์ชายซ่างเซิง (長生,1675-1677) พระโอรสในพระมเหสีหรงเฟย สกุลหม่าเจีย
    • องค์ชายหวั่นฟู่ (萬黼,1675-1679) พระโอรสในพระชายาตงผิน สกุลน้าล่า
    • องค์ชายอิ้นจื่อ (胤祉,1677–1732) เฉิงอิ่นชินอ๋อง(誠隱親王,1698-1730);พระโอรสในพระชายาหรง สกุลหม่าเจีย
    • องค์ชายอิ้นเจิน (胤禛,1678–1735) ยงชินอ๋อง(雍亲王)ภายหลังเป็นจักรพรรดิ;พระโอรสในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์ชายอิ้นฉี (胤祺,1680–1732) เหิงเวินชินอ๋อง(恆溫親王,1698-1732);พระโอรสในพระชายาอี สกุลกัวลั่วหลัว
    • องค์ชายอิ้นจั้ว (胤祚,1680–1685) พระโอรสในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์ชายอิ้นโย่ว (胤祐,1680–1730) ฉุนตู้ชินอ๋อง(淳度親王,1698-1730);พระโอรสในพระชายาเฉิง สกุลไต้เจีย
    • องค์ชายอิ้นซื่อ (胤禩,1681–1726) เหลียนชินอ๋อง(廉親王,1723-1726);พระโอรสในพระชายาเหลียง สกุลเว่ย
    • องค์ชายอิ้นถัง (胤禟,1683–1726) เป้ยจื่อ(貝子,1709-1725);พระโอรสในพระชายาอี สกุลกัวลั่วหลัว
    • องค์ชายอิ้นเอ๋อ (胤䄉,1683–1741) ตุนชินอ๋อง(敦親王,1709-1724);พระโอรสในพระอัครชายาเวินซี สกุลหนิ่วฮู่ลู่
    • องค์ชายอิ้นจือ (胤禌,1685–1696) พระโอรสในพระชายาอี สกุลกัวลั่วหลัว
    • องค์ชายอิ้นเถา (胤祹,1686–1763) หลี่อี้ชินอ๋อง(履懿親王,1709-1763);พระโอรสในพระชายาติ้ง สกุลว่านหลิวฮา
    • องค์ชายอิ้นเสียง (胤祥,1686–1730) อี๋เสียนชินอ๋อง(怡賢親王,1722-1730);พระโอรสในสมเด็จพระอัครชายาจิ้งหมิ่น สกุลจางเจีย
    • องค์ชายอิ้นถี (胤禵,1688–1756) สุนฉินจวิ้นอ๋อง(恂勤郡王,1748-1756);พระโอรสในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์ชายอิ้นอู๋ (胤禑,1693–1731) ยวี๋เค่อจวิ้นอ๋อง(愉恪郡王,1726-1731);พระโอรสในพระชายาซุ่นอี้มี่ สกุลหวัง
    • องค์ชายอิ้นลู่ (胤祿,1695–1767) จวงเค่อชินอ๋อง(莊恪親王,1723-1767);พระโอรสในพระชายาซุ่นอี้มี่ สกุลหวัง
    • องค์ชายอิ้นหลี่ (胤禮,1697–1738) กั่วอี้ชินอ๋อง(果毅親王,1723-1738);พระโอรสในพระมเหสีฉุนอี้ฉิน สกุลเฉิน
    • องค์ชายอิ้นเซี่ย (胤祄,1701–1708) พระโอรสในพระชายาซุ่นอี้มี่ สกุลหวัง
    • องค์ชายอิ้นจี๋ (胤禝,1702–1704) พระโอรสในพระสนมเซียง สกุลเกา
    • องค์ชายอิ้นอี (胤禕,1706–1755) เจี่ยนจิ้งเป้ยเล่อ(簡靖貝勒,1726-1755);พระโอรสในพระสนมเซียง สกุลเกา
    • องค์ชายอิ้นสี่ (胤禧,1711–1758) เซิ่นจิ้งจวิ้นอ๋อง(慎靖郡王,1730-1758);พระโอรสในพระสนมซี สกุลเฉิน
    • องค์ชายอิ้นฮู่ (胤祜,1712–1744) กงฉินเป้ยเล่อ(恭勤貝勒,1730-1744);พระโอรสในพระสนมจิ่น สกุลเซ่อเฮ่อถู
    • องค์ชายอิ้นฉี (胤祁,1714–1785) จวิ้นหวังเสียนเฉิงเป้ยเล่อ(郡王銜誠貝勒,1730-1785);พระโอรสในพระสนมจิ้ง สกุลสือ
    • องค์ชายอิ้นมี่ (胤祕,1716–1773) เสียนเค่อชินอ๋อง(諴恪親王,1733-1773);พระโอรสในพระสนมมู่ สกุลเฉิน
  • พระราชธิดา
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1668–1671) พระธิดาในพระชายาซู่ สกุลจาง
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1671–1673) พระธิดาในพระชายาตวน สกุลต่ง
    • องค์หญิงกู้หลุนหรงเซี่ยนกงจวู่ (固伦荣宪公主,1673–1728) พระธิดาในพระมเหสีหรง สกุลหม่าเจีย
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1674–1678) พระธิดาในพระชายาซู่ สกุลจาง
    • องค์หญิงเหอซั่วตวนจิ้งกงจวู่ (和硕端静公主,1674–1710) พระธิดาในพระสนมปู้ สกุลจ้าวเจีย
    • องค์หญิงกู้หลุนเค่อจิ้งกงจวู่ (固伦恪靖公主,1679–1735) พระธิดาในพระสนม สกุลกัวลั่วหลัว
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1682) พระธิดาในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1683) พระธิดาในจักรพรรดินีเสี้ยวอี้เหริน
    • องค์หญิงกู้หลุนเวินเซี่ยนกงจวู่ (固伦温宪公主,1683–1702) พระธิดาในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์หญิงกู้หลุนฉวนเฉวี่ยกงจวู่ (固伦纯悫公主,1685–1710) พระธิดาในพระชายาตง สกุลนาาลา
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1685–1686) พระธิดาในพระอัครชายาเวินซี สกุลหนิ่วฮู่ลู่
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1686–1697) พระธิดาในจักรพรรดินีเสี้ยวกงเหริน
    • องค์หญิงเหอซั่วเวินเค่อกงจวู่ (和硕温恪公主,1687–1709) พระธิดาในสมเด็จพระอัครชายาจิ้งหมิ่น สกุลจางเจีย
    • องค์หญิงเหอซั่วเฉวี่ยจิ้งกงจวู่ (和硕悫靖公主,1689–1736) พระธิดาในพระสนมหยวน สกุลหยวน
    • องค์หญิงเหอซั่วตุนเค่อกงจวู่ (和硕敦恪公主,1691–1709) พระธิดาในสมเด็จพระอัครชายาจิ้งหมิ่น สกุลจางเจีย
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1695–1707) พระธิดาในพระชายาซู่ สกุลหวัง
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1698–1700) พระธิดาในพระชายาซู่ สกุลหลิว
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1701) พระธิดาของสมเด็จพระอัคชายาตุนอี๋ สกุลกัวเอ่อร์เจีย
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1703–1705) พระธิดาในพระชายาเซียง สกุลเกา
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1708) พระธิดาในพระชายาซู่ สกุลหนิ่วฮู่ลู่
  • พระราชธิดาบุญธรรม
    • องค์หญิงกู้หลุนฉุนสี่กงจวู่ (固伦纯禧公主,1671–1741) พระธิดาในองค์ชายฉางหนิง


อ้างอิง[แก้]

ก่อนหน้า จักรพรรดิคังซี ถัดไป
จักรพรรดิชุ้นจื้อ 2leftarrow.png จักรพรรดิจีน
(พ.ศ. 2204 - พ.ศ. 2265)
2rightarrow.png จักรพรรดิยงเจิ้ง