รายพระนามจักรพรรดิราชวงศ์ชิง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
  • พระนามเดิม จักรพรรดิราชวงศ์ทรงอยู่ในราชสกุล อ้ายซินเจว๋หลัว (อักษรจีนตัวย่อ: 爱新觉罗; อักษรจีนตัวเต็ม: 愛新覺羅; พินอิน: àixīn juéluó) แต่ตามปฏิบัติของชาวแมนจู การเรียกชื่อไม่จำเป็นต้องรวมนามสกุล
  • พระนามเรียกขาน และ พระนามแต่งตั้ง ส่วนมาก จักรพรรดิบางพระองค์ของจีนอาจมีพระนามเรียกขานเหมือนกันก็ได้ ดังนั้นเพื่อป้องกันการสับสน จึงให้มีชื่อราชวงศ์นำหน้า ตัวอย่างเช่น จักรพรรดิเฉียนหลง มีพระนามเรียกขานว่า ชิงเกาจง
  • พระนามเรียกขาน เป็นพระนามของจักรพรรดิจีนที่ตั้งขึ้นมาหลังจากจักรพรรดิพระองค์นั้น ๆ เสด็จสวรรคต
  • รัชศก คือ การเรียกชื่อยุคที่จักรพรรดิแต่ละพระองค์ครองราชย์

รายพระนามจักรพรรดิราชวงศ์ชิง[แก้]

พระนามเดิม พระนามเรียกขาน
(อย่างสั้น)
ภาษาจีน, ภาษาแมนจู
พระนามแต่งตั้ง รัชศก
ภาษาจีน, ภาษาแมนจู
ปีครองราชย์
พุทธศักราช
คริสต์ศักราช
พระนามที่
รู้จักโดยทั่วไป
นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ 努爾哈赤
พินอิน: Nǔ'ěrhāchì
เกาตี้ Gāodì
高帝
Dergi hūwangdi
ไท่จู่ Tàizǔ
太祖
เทียนมิ่ง Tiānmìng
天命
Abkai fulingga
2159 - 2169
(1616 - 1626) 1
นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ
หวงไท่จี๋2
皇太極
พินอิน: Huángtàijí
เหวินตี้ Wéndì
文帝
Genggiyen su hūwangdi
ไท่จง Tàizōng
太宗
เทียนชง Tiāncōng
天聰
Abkai sure
1627-1636;
ฉงเต๋อ Chóngdé
崇德
Wesihun erdemungge
1636-1643
2169 - 2186
(1626-1643)
หวงไท่จี๋
ฟู่หลิน Fúlín
福臨
จางตี้ Zhāngdì
章帝
Eldembure hūwangdi
ซื่อจู่ Shìzǔ
世祖
ซุ่นจื้อ Shùnzhì
順治
Ijishūn dasan
2186 - 2204
(1643 - 1661) 3
จักรพรรดิซุ่นจื้อ
เสวียนเย่ Xuányè
玄燁
เหรินตี้ Réndì
仁帝
Gosin hūwangdi
เซิ่งจู่ Shèngzǔ
聖祖
คังซี Kāngxī
康熙
Elhe taifin
2204 - 2265
(1661 - 1722)
จักรพรรดิคังซี
อิ้นเจิน Yìnzhēn
胤禛
เซี่ยนตี้ Xiàndì
憲帝
Temgetulehe hūwangdi
ซื่อจง Shìzōng
世宗
ยงเจิ้ง Yōngzhèng
雍正
Hūwaliyasun tob
2265 - 2278
(1722 - 1735)
จักรพรรดิยงเจิ้ง
หงลี่ Hónglì
弘曆
ฉุนตี้ Chúndì
純帝
Yongkiyangga hūwangdi
เกาจง Gāozōng
高宗
เฉียนหลง Qiánlóng
乾隆
Abkai wehiyehe
2278 - 2339
(1735 - 1796)
(สวรรคตปี 2342)4
จักรพรรดิเฉียนหลง
หยงเหยี่ยน Yóngyǎn
顒琰
หรุ้ยตี้ Ruìdì
睿帝
Sunggiyen hūwangdi
เหรินจง Rénzōng
仁宗
เจียชิ่ง Jiāqìng
嘉慶
Saicungga fengšen
2339 - 2363
(1796 - 1820)
จักรพรรดิเจียชิ่ง
หมินหนิง Mínníng
旻寧
เฉิงตี้ Chéngdì
成帝
Šanggan hūwangdi
เซวียนจง Xuānzōng
宣宗
เต้ากวง Dàoguāng
道光
Doro eldengge
2363 - 2393
(1820 - 1850)
จักรพรรดิเต้ากวง
อี้จู่ Yìzhǔ
奕詝
เสี่ยนตี้ Xiǎndì
顯帝
Iletu hūwangdi
เหวินจง Wénzōng
文宗
เสียนเฟิง Xiánfēng
咸豐
Gubci elgiyengge
2393 - 2404
(1850 - 1861)
จักรพรรดิเสียนเฟิง
ไจ่ฉุน Zǎichún
載淳
อี้ตี้ Yìdì
毅帝
Filingga hūwangdi
มู่จง Mùzōng
穆宗
ถงจื้อ Tóngzhì
同治
Yooningga dasan
2404-2418
1861-1875 5
จักรพรรดิถงจื้อ
ไจ่เถียน Zǎitián
載湉
จิ่งตี้ Jǐngdì
景帝
Ambalinggū hūwangdi
เต๋อจง Dézōng
德宗
กวังซวี่ Guāngxù
光緒
Badarangga doro
2418-2451
(1875 - 1908) 5
จักรพรรดิกวังซวี่
ผู่อี๋ Pǔyí
溥儀
หรือเรียกกันว่า เฮนรี่
ซวิ่นตี้ Xùndì 6
遜帝
ไม่ได้ตั้ง 7 เซวียนถ่ง Xuāntǒng
宣統
Gehungge yoso
(2451 - 2467)
(1908 - 1924) 8
(สวรรคตปี พ.ศ. 2510)
จักรพรรดิผู่อี๋
1 นูรฮาชี สถาปนาราชวงศ์จิน (แปลว่า ทอง) หรือ ราชวงศ์จินหลัง (後金) ขึ้นในปี พ.ศ. 2159 ต่อมา หวงไท่จี๋ พระโอรสของนูรฮาชี ได้เปลี่ยนชื่อราชวงศ์ เป็น ราชวงศ์ชิงในปี พ.ศ. 2179 ดังนั้น ราชวงส์ชิงจึงนับตั้งแต่รัชศกเทียนมิ่งของนูรฮาชีเป็นต้นมา
2 หวงไท่จี๋ มีอีกพระนามหนึ่งในหนังสือประวัติศาสตร์บางเล่มว่า อาปาไห่ ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง ความจริงแล้ว อาปาไห่ เป็นพระนามของพระชายาองค์ใหญ่ของนูร์ฮาชี พระนางสิ้นพระชนม์ด้วยการฆ่าตัวตายตามนูร์ฮาชี นัยว่าหวงไท่จี๋บังคับให้พระนางทำเช่นนั้น(阿巴海)
3 จักรพรรดิซุ่นจื้อ เป็นจักรพรรดิพระองค์แรกของราชวงศ์ชิงที่ได้ครอบครองทั้งจีนแผ่นดินใหญ่ หลังจากที่ได้บุกยึดกรุงปักกิ่ง ในปี พ.ศ. 2187
4 จักรพรรดิเฉียนหลง สละราชสมบัติในปี พ.ศ. 2339 และดำรงพระยศเป็น จักรพรรดิสูงสุด หรือ ไท่ซั่งหวง (太上皇帝) การสละราชสมบัติในครั้งนี้ ถือเป็นการแสดงความกตัญญู ว่าจะไม่ครองราชย์นานเกินกว่าจักรพรรดิคังซี ผู้เป็นปู่ อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงดำรงพระราชอำนาจสูงสุดจนกระทั่งสวรรคตใน พ.ศ. 2342 หลังจากจักรพรรดิเฉียนหลงสวรรคต จักรพรรดิจยาชิ่ง จึงได้ดำรงพระราชอำนาจเต็มที่หลังจากที่เป็นจักรพรรดิแค่ในนามตั้งแต่พระบิดาสละราชสมบัติและพระองค์ขึ้นครองราชย์
5 ซูสีไทเฮา ผู้เป็นเจ้าจอมในจักรพรรดิเสียนฟง พระมารดาในจักรพรรดิถงจื้อ และพระมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิกวางซวี ได้เป็นผู้มีอิทธิพลสูงสุดเหนือตัวจักรพรรดิและราชสำนักตั้งแต่ปี พ.ศ. 2404 จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2451 พระนางเป็นผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิวัยเยาว์ทั้ง 2 พระองค์ และจับจักรพรรดิกวางซวีไปกักขังไว้ในพระที่นั่งกลางทะเลสาบ หลังที่พระองค์ทรงพยายามที่จะปฏิรูปราชสำนักใน พ.ศ. 2441 ราชสำนักได้ประกาศถึงการสวรรคตของจักรพรรดิกวางซวีก่อนพระนางซูสีไทเฮาสิ้นพระชนม์เพียงหนึ่งวัน
6 พระนามเรียกขานของจักรพรรดิผู่อี๋ว่า "สวินตี้" (จักรพรรดิผู้สละราชสมบัติ) เป็นพระนามที่ตั้งโดยหนังสือประวัติศาสตร์ของจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน
7 ในปี พ.ศ. 2547 ลูกหลานที่สืบเชื้อสายจากราชวงศ์ชิงในอดีตได้เสนอพระนามเรียกขานของจักรพรรดิผู่อี๋ว่า หมินตี้ (愍帝)และพระนามแต่งตั้งว่า กงจง (恭宗) พระนามนี้ต้องรอการยอมรับจากประชาชนชาวจีน
8 ราชวงศ์ชิงถูกยึดอำนาจในปี พ.ศ. 2454 จักรพรรดิผู่อี๋ จักรพรรดิองค์สุดท้ายสละราชสมบัติในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 อย่างไรก็ตาม ในวันเดียวกัน รัฐบาลสาธารณรัฐจีนในขณะนั้นได้ออก "ประกาศการปฏิบัติต่อจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ชิงอย่างเป็นธรรมหลังจากสละราชสมบัติ" (清帝退位優待條件) ซึ่งอนุญาตให้จักรพรรดิผู่อี๋สามารถดำรงพระยศเดิมได้ และรัฐบาลสาธารณรัฐควรปฏิบัตต่อพระองค์ตามสนธิสัญญาว่าด้วยการปฏิบัติต่อเชื้อพระวงศ์ต่างประเทศ ประกาศฉบับนี้ออกเผยแพร่ในวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1924 แต่ต่อมา ประกาศฉบับนี้ได้ถูกแก้ไขหลังจากที่ นายพลเฝิงอวี้เสียง ได้ทำรัฐประหาร ประกาศฉบับปรับปรุงแก้ไขนี้มีใจความว่า จักรพรรดิผู่อี๋ได้สูญเสียพระยศไปแล้ว และกลายเป็นประชาชนสามัญคนหนึ่งของสาธารณรัฐจีน ผู่อี๋ถูกขับออกจากออกจากพระราชวังต้องห้ามในวันเดียวกัน ดังนั้น จักรพรรดิผู่อี๋ดำรงพระราชอำนาจตั้งแต่ครองราชย์จนถึง 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 (รวมถึงระยะเวลาสั้น ๆ ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม and 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2460) และดำรงเพียงพระยศแต่ไร้อำนาจตั้งแต่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 จนถึง 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2467 หลังจากนั้น ผู่อี๋กลายเป็นผู้นำหุ่นเชิดภายใต้การควบคุมของญี่ปุ่นในประเทศ แมนจูกั๋ว ที่ญี่ปุ่นตั้งให้ในรัชศกต้าถง (大同) (พ.ศ. 2475 - 2477) และกลายเป็นจักรพรรดิหุ่นเชิดของแมนจูกั๋วในรัชศกคังเตอ (康德) (พ.ศ. 2477-2488)

ดูเพิ่ม[แก้]

เชิงอรรถ[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

จักรพรรดิตามราชวงศ์จีน
สามราชาห้าจักรพรรดิ - ราชวงศ์เซี่ย - ราชวงศ์ซาง - ราชวงศ์โจว - ราชวงศ์ฉิน - ราชวงศ์ฮั่น - ราชวงศ์จิ้น - ราชวงศ์เหนือ-ใต้ - ราชวงศ์สุย - ราชวงศ์ถัง
ยุคห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร - ราชวงศ์เหลียว - ราชวงศ์ซ่ง - ราชวงศ์จิน - ราชวงศ์เซี่ยตะวันตก - ราชวงศ์หยวน - ราชวงศ์หมิง - ราชวงศ์ชิง