รายพระนามจักรพรรดิราชวงศ์ชิง
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
- พระนามเดิม จักรพรรดิราชวงศ์ทรงอยู่ในราชสกุล อ้ายซินเจว๋หลัว (อักษรจีนตัวย่อ: 爱新觉罗; อักษรจีนตัวเต็ม: 愛新覺羅; พินอิน: àixīn juéluó) แต่ตามปฏิบัติของชาวแมนจู การเรียกชื่อไม่จำเป็นต้องรวมนามสกุล
- พระนามเรียกขาน และ พระนามแต่งตั้ง ส่วนมาก จักรพรรดิบางพระองค์ของจีนอาจมีพระนามเรียกขานเหมือนกันก็ได้ ดังนั้นเพื่อป้องกันการสับสน จึงให้มีชื่อราชวงศ์นำหน้า ตัวอย่างเช่น จักรพรรดิเฉียนหลง มีพระนามเรียกขานว่า ชิงเกาจง
- พระนามเรียกขาน เป็นพระนามของจักรพรรดิจีนที่ตั้งขึ้นมาหลังจากจักรพรรดิพระองค์นั้น ๆ เสด็จสวรรคต
- รัชศก คือ การเรียกชื่อยุคที่จักรพรรดิแต่ละพระองค์ครองราชย์
เนื้อหา |
รายพระนามจักรพรรดิราชวงศ์ชิง[แก้]
| พระนามเดิม | พระนามเรียกขาน (อย่างสั้น) ภาษาจีน, ภาษาแมนจู |
พระนามแต่งตั้ง | รัชศก ภาษาจีน, ภาษาแมนจู |
ปีครองราชย์ พุทธศักราช คริสต์ศักราช |
พระนามที่ รู้จักโดยทั่วไป |
|---|---|---|---|---|---|
| นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ 努爾哈赤 พินอิน: Nǔ'ěrhāchì |
เกาตี้ Gāodì 高帝 Dergi hūwangdi |
ไท่จู่ Tàizǔ 太祖 |
เทียนมิ่ง Tiānmìng 天命 Abkai fulingga |
2159 - 2169 (1616 - 1626) 1 |
นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ |
| หวงไท่จี๋2 皇太極 พินอิน: Huángtàijí |
เหวินตี้ Wéndì 文帝 Genggiyen su hūwangdi |
ไท่จง Tàizōng 太宗 |
เทียนชง Tiāncōng 天聰 Abkai sure 1627-1636; ฉงเต๋อ Chóngdé 崇德 Wesihun erdemungge 1636-1643 |
2169 - 2186 (1626-1643) |
หวงไท่จี๋ |
| ฟู่หลิน Fúlín 福臨 |
จางตี้ Zhāngdì 章帝 Eldembure hūwangdi |
ซื่อจู่ Shìzǔ 世祖 |
ซุ่นจื้อ Shùnzhì 順治 Ijishūn dasan |
2186 - 2204 (1643 - 1661) 3 |
จักรพรรดิซุ่นจื้อ |
| เสวียนเย่ Xuányè 玄燁 |
เหรินตี้ Réndì 仁帝 Gosin hūwangdi |
เซิ่งจู่ Shèngzǔ 聖祖 |
คังซี Kāngxī 康熙 Elhe taifin |
2204 - 2265 (1661 - 1722) |
จักรพรรดิคังซี |
| อิ้นเจิน Yìnzhēn 胤禛 |
เซี่ยนตี้ Xiàndì 憲帝 Temgetulehe hūwangdi |
ซื่อจง Shìzōng 世宗 |
ยงเจิ้ง Yōngzhèng 雍正 Hūwaliyasun tob |
2265 - 2278 (1722 - 1735) |
จักรพรรดิยงเจิ้ง |
| หงลี่ Hónglì 弘曆 |
ฉุนตี้ Chúndì 純帝 Yongkiyangga hūwangdi |
เกาจง Gāozōng 高宗 |
เฉียนหลง Qiánlóng 乾隆 Abkai wehiyehe |
2278 - 2339 (1735 - 1796) (สวรรคตปี 2342)4 |
จักรพรรดิเฉียนหลง |
| หยงเหยี่ยน Yóngyǎn 顒琰 |
หรุ้ยตี้ Ruìdì 睿帝 Sunggiyen hūwangdi |
เหรินจง Rénzōng 仁宗 |
เจียชิ่ง Jiāqìng 嘉慶 Saicungga fengšen |
2339 - 2363 (1796 - 1820) |
จักรพรรดิเจียชิ่ง |
| หมินหนิง Mínníng 旻寧 |
เฉิงตี้ Chéngdì 成帝 Šanggan hūwangdi |
เซวียนจง Xuānzōng 宣宗 |
เต้ากวง Dàoguāng 道光 Doro eldengge |
2363 - 2393 (1820 - 1850) |
จักรพรรดิเต้ากวง |
| อี้จู่ Yìzhǔ 奕詝 |
เสี่ยนตี้ Xiǎndì 顯帝 Iletu hūwangdi |
เหวินจง Wénzōng 文宗 |
เสียนเฟิง Xiánfēng 咸豐 Gubci elgiyengge |
2393 - 2404 (1850 - 1861) |
จักรพรรดิเสียนเฟิง |
| ไจ่ฉุน Zǎichún 載淳 |
อี้ตี้ Yìdì 毅帝 Filingga hūwangdi |
มู่จง Mùzōng 穆宗 |
ถงจื้อ Tóngzhì 同治 Yooningga dasan |
2404-2418 1861-1875 5 |
จักรพรรดิถงจื้อ |
| ไจ่เถียน Zǎitián 載湉 |
จิ่งตี้ Jǐngdì 景帝 Ambalinggū hūwangdi |
เต๋อจง Dézōng 德宗 |
กวังซวี่ Guāngxù 光緒 Badarangga doro |
2418-2451 (1875 - 1908) 5 |
จักรพรรดิกวังซวี่ |
| ผู่อี๋ Pǔyí 溥儀 หรือเรียกกันว่า เฮนรี่ |
ซวิ่นตี้ Xùndì 6 遜帝 |
ไม่ได้ตั้ง 7 | เซวียนถ่ง Xuāntǒng 宣統 Gehungge yoso |
(2451 - 2467) (1908 - 1924) 8 (สวรรคตปี พ.ศ. 2510) |
จักรพรรดิผู่อี๋ |
| 1 นูรฮาชี สถาปนาราชวงศ์จิน (金 แปลว่า ทอง) หรือ ราชวงศ์จินหลัง (後金) ขึ้นในปี พ.ศ. 2159 ต่อมา หวงไท่จี๋ พระโอรสของนูรฮาชี ได้เปลี่ยนชื่อราชวงศ์ เป็น ราชวงศ์ชิงในปี พ.ศ. 2179 ดังนั้น ราชวงส์ชิงจึงนับตั้งแต่รัชศกเทียนมิ่งของนูรฮาชีเป็นต้นมา | |||||
| 2 หวงไท่จี๋ มีอีกพระนามหนึ่งในหนังสือประวัติศาสตร์บางเล่มว่า อาปาไห่ ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง ความจริงแล้ว อาปาไห่ เป็นพระนามของพระชายาองค์ใหญ่ของนูร์ฮาชี พระนางสิ้นพระชนม์ด้วยการฆ่าตัวตายตามนูร์ฮาชี นัยว่าหวงไท่จี๋บังคับให้พระนางทำเช่นนั้น(阿巴海) | |||||
| 3 จักรพรรดิซุ่นจื้อ เป็นจักรพรรดิพระองค์แรกของราชวงศ์ชิงที่ได้ครอบครองทั้งจีนแผ่นดินใหญ่ หลังจากที่ได้บุกยึดกรุงปักกิ่ง ในปี พ.ศ. 2187 | |||||
| 4 จักรพรรดิเฉียนหลง สละราชสมบัติในปี พ.ศ. 2339 และดำรงพระยศเป็น จักรพรรดิสูงสุด หรือ ไท่ซั่งหวง (太上皇帝) การสละราชสมบัติในครั้งนี้ ถือเป็นการแสดงความกตัญญู ว่าจะไม่ครองราชย์นานเกินกว่าจักรพรรดิคังซี ผู้เป็นปู่ อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงดำรงพระราชอำนาจสูงสุดจนกระทั่งสวรรคตใน พ.ศ. 2342 หลังจากจักรพรรดิเฉียนหลงสวรรคต จักรพรรดิจยาชิ่ง จึงได้ดำรงพระราชอำนาจเต็มที่หลังจากที่เป็นจักรพรรดิแค่ในนามตั้งแต่พระบิดาสละราชสมบัติและพระองค์ขึ้นครองราชย์ | |||||
| 5 ซูสีไทเฮา ผู้เป็นเจ้าจอมในจักรพรรดิเสียนฟง พระมารดาในจักรพรรดิถงจื้อ และพระมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิกวางซวี ได้เป็นผู้มีอิทธิพลสูงสุดเหนือตัวจักรพรรดิและราชสำนักตั้งแต่ปี พ.ศ. 2404 จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2451 พระนางเป็นผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิวัยเยาว์ทั้ง 2 พระองค์ และจับจักรพรรดิกวางซวีไปกักขังไว้ในพระที่นั่งกลางทะเลสาบ หลังที่พระองค์ทรงพยายามที่จะปฏิรูปราชสำนักใน พ.ศ. 2441 ราชสำนักได้ประกาศถึงการสวรรคตของจักรพรรดิกวางซวีก่อนพระนางซูสีไทเฮาสิ้นพระชนม์เพียงหนึ่งวัน | |||||
| 6 พระนามเรียกขานของจักรพรรดิผู่อี๋ว่า "สวินตี้" (จักรพรรดิผู้สละราชสมบัติ) เป็นพระนามที่ตั้งโดยหนังสือประวัติศาสตร์ของจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน | |||||
| 7 ในปี พ.ศ. 2547 ลูกหลานที่สืบเชื้อสายจากราชวงศ์ชิงในอดีตได้เสนอพระนามเรียกขานของจักรพรรดิผู่อี๋ว่า หมินตี้ (愍帝)และพระนามแต่งตั้งว่า กงจง (恭宗) พระนามนี้ต้องรอการยอมรับจากประชาชนชาวจีน | |||||
| 8 ราชวงศ์ชิงถูกยึดอำนาจในปี พ.ศ. 2454 จักรพรรดิผู่อี๋ จักรพรรดิองค์สุดท้ายสละราชสมบัติในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 อย่างไรก็ตาม ในวันเดียวกัน รัฐบาลสาธารณรัฐจีนในขณะนั้นได้ออก "ประกาศการปฏิบัติต่อจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ชิงอย่างเป็นธรรมหลังจากสละราชสมบัติ" (清帝退位優待條件) ซึ่งอนุญาตให้จักรพรรดิผู่อี๋สามารถดำรงพระยศเดิมได้ และรัฐบาลสาธารณรัฐควรปฏิบัตต่อพระองค์ตามสนธิสัญญาว่าด้วยการปฏิบัติต่อเชื้อพระวงศ์ต่างประเทศ ประกาศฉบับนี้ออกเผยแพร่ในวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1924 แต่ต่อมา ประกาศฉบับนี้ได้ถูกแก้ไขหลังจากที่ นายพลเฝิงอวี้เสียง ได้ทำรัฐประหาร ประกาศฉบับปรับปรุงแก้ไขนี้มีใจความว่า จักรพรรดิผู่อี๋ได้สูญเสียพระยศไปแล้ว และกลายเป็นประชาชนสามัญคนหนึ่งของสาธารณรัฐจีน ผู่อี๋ถูกขับออกจากออกจากพระราชวังต้องห้ามในวันเดียวกัน ดังนั้น จักรพรรดิผู่อี๋ดำรงพระราชอำนาจตั้งแต่ครองราชย์จนถึง 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 (รวมถึงระยะเวลาสั้น ๆ ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม and 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2460) และดำรงเพียงพระยศแต่ไร้อำนาจตั้งแต่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2455 จนถึง 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2467 หลังจากนั้น ผู่อี๋กลายเป็นผู้นำหุ่นเชิดภายใต้การควบคุมของญี่ปุ่นในประเทศ แมนจูกั๋ว ที่ญี่ปุ่นตั้งให้ในรัชศกต้าถง (大同) (พ.ศ. 2475 - 2477) และกลายเป็นจักรพรรดิหุ่นเชิดของแมนจูกั๋วในรัชศกคังเตอ (康德) (พ.ศ. 2477-2488) | |||||
ดูเพิ่ม[แก้]
เชิงอรรถ[แก้]
อ้างอิง[แก้]
แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]
| จักรพรรดิตามราชวงศ์จีน |
| สามกษัตริย์ห้าจักรพรรดิ - ราชวงศ์เซี่ย - ราชวงศ์ซาง - ราชวงศ์โจว - ราชวงศ์ฉิน - ราชวงศ์ฮั่น - ราชวงศ์จิ้น - ราชวงศ์เหนือ-ใต้ - ราชวงศ์สุย - ราชวงศ์ถัง ยุคห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร - ราชวงศ์เหลียว - ราชวงศ์ซ่ง - ราชวงศ์จิน - ราชวงศ์เซี่ยตะวันตก - ราชวงศ์หยวน - ราชวงศ์หมิง - ราชวงศ์ชิง |