อำเภอหล่มเก่า

อำเภอหล่มเก่า
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
• อักษรโรมัน	Amphoe Lom Kao
ภูทับเบิก
คำขวัญ:  เมืองขนมจีน ถิ่นมะขามหวาน เทศกาลแข่งเรือยาว หมอกหนาวภูทับเบิก จิตรกรรมล้ำเลิศวัดนาทราย ศูนย์รวมใจหลวงพ่อใหญ่วัดตาล
แผนที่จังหวัดเพชรบูรณ์ เน้นอำเภอหล่มเก่า
พิกัด: 16°53′8″N 101°13′46″E
ประเทศ	ไทย
จังหวัด	เพชรบูรณ์
พื้นที่
• ทั้งหมด	927.1 ตร.กม. (358.0 ตร.ไมล์)
ประชากร  (2567)
• ทั้งหมด	64,154 คน
• ความหนาแน่น	69.19 คน/ตร.กม. (179.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์	67120
รหัสภูมิศาสตร์	6704
ที่ตั้งที่ว่าการ	ที่ว่าการอำเภอหล่มเก่า หมู่ที่ 5 ถนนนฤพัฒน์ ตำบลหล่มเก่า อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ 67120
ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

หล่มเก่า เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นอำเภอที่ตั้งอยู่เหนือสุดของจังหวัด ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบสลับกับพื้นที่สูง จุดที่สูงที่สุดคือ ภูทับเบิก ซึ่งสูง 1,768 เมตรจากระดับน้ำทะเล

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอหล่มเก่าตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอด่านซ้าย (จังหวัดเลย) มีสันภูไม้แดง สันภูแปหนอง สันภูซำบุ่น สันภูกะโร สันภูหินกลอย สันภูผาผึ้ง และสันภูเพียง เป็นเส้นแบ่งเขต
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภูหลวง (จังหวัดเลย) และอำเภอน้ำหนาว มีสันภูไม้แดง และสันภูอีหม้อ เป็นเส้นแบ่งเขต
• ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหล่มสักและอำเภอเขาค้อ มีสันภูโคก สันภูขี้ไก่ แนวแปลงที่ดิน ห้วยคำขาด สันเขาน้ำก้อใหญ่ สันภูกกม่วง ในอุทยานแห่งชาติเขาค้อ สันเขาผาตัด สันเขาตั๋วเพ่ง และสันเขาตั๋วกอง เป็นเส้นแบ่งเขต
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอด่านซ้าย (จังหวัดเลย) มีห้วยน้ำหมันเป็นเส้นแบ่งเขต

ประวัติ

เมืองหล่มเก่าปรากฏขึ้นครั้งแรกในรัชกาลของพ่อขุนรามคำแหงมหาราชในชื่อว่า "เมืองหล่ม" ทั้งนี้ ชื่อเดิมของอำเภอหล่มเก่ามีระบุชื่อเดิมของเมืองไว้ ซึ่งมีชื่อ เมืองลุ่ม เมืองลม เมืองลุมบาจาย และเมืองหล่ม เมื่อย่างเข้าสู่สมัยรัตนโกสินทร์ เมืองหล่มเก่านี้เป็นกลายเป็นเมืองของชาวลาวขนาดใหญ่ และเมื่อมีการอพยพจากหลวงพระบางมากยิ่งขึ้น จึงได้มีการตั้งเมืองใหม่บริเวณทางใต้ของเมืองหล่มเก่า ซึ่งก็คือ เมืองหล่มสักในปัจจุบัน

อำเภอหล่มเก่าได้มีการแยกการปกครองจัดตั้งตำบลใหม่ ดังนี้

• พ.ศ. 2519 ตั้งตำบลตาดกลอย แยกออกจากตำบลศิลา ตำบลหล่มเก่า และตำบลน้ำหนาว
• พ.ศ. 2521 ตั้งตำบลหลักด่าน แยกออกจากตำบลตาดกลอย

ซึ่งต่อมาตำบลน้ำหนาวและตำบลหลักด่าน ได้แยกจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอน้ำหนาว โดยให้อยู่ในการดูแลของอำเภอหล่มเก่า เมื่อ ปี พ.ศ. 2521 ซึ่งต่อมาได้จัดตั้งตำบลวังกวางและตำบลโคกมน ซึ่งแยกออกจากตำบลน้ำหนาว และได้ยกฐานะเป็นอำเภอน้ำหนาวเมื่อปี พ.ศ. 2534

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอหล่มเก่าแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 99 หมู่บ้าน ได้แก่

หมาย เลข	อักษรไทย	อักษรโรมัน	จำนวนหมู่บ้าน	จำนวนประชากร (ธันวาคม 2568)
1.	หล่มเก่า	Lom Kao	13	10,374
2.	นาซำ	Na Sam	10	7,151
3.	หินฮาว	Hin Hao	13	7,127
4.	บ้านเนิน	Ban Noen	8	5,465
5.	ศิลา	Sila	16	9,818
6.	นาแซง	Na Saeng	7	3,622
7.	วังบาล	Wang Ban	17	11,182
8.	นาเกาะ	Na Ko	6	2,479
9.	ตาดกลอย	Tat Kloi	9	6,525
ทั้งหมด			99	63,743

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอหล่มเก่าประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลหล่มเก่า ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหล่มเก่า
• องค์การบริหารส่วนตำบลหล่มเก่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหล่มเก่า (นอกเขตเทศบาลตำบลหล่มเก่า)
• องค์การบริหารส่วนตำบลนาซำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาซำทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลหินฮาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินฮาวทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเนิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเนินทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลศิลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศิลาทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลนาแซง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาแซงทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังบาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังบาลทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลนาเกาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเกาะทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลตาดกลอย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาดกลอยทั้งตำบล

สถานที่ท่องเที่ยว

• ภูทับเบิก จุดที่สูงที่สุดในจังหวัดเพชรบูรณ์
• วัดป่าภูทับเบิก
• วัดศรีมงคล (วัดนาทราย) วัดเก่าแก่ที่มีประวัติยาวนานคู่เมืองเพชรบูรณ์มาช้านาน สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2358 หรือสมัยอยุธยาตอนปลาย