จื๋อโกว๊กหงือ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก อักษรโกว๊กหงือ)

จื๋อโกว๊กหงือ หรือ ตัวหนังสือของภาษาประจำชาติ (เวียดนาม: chữ Quốc ngữ) ใช้ในการเขียนภาษาเวียดนามอย่างเป็นทางการ จื๋อโกว๊กหงือเป็นอักษรละตินที่เพิ่มเติมเครื่องหมายต่าง ๆ เข้ามาเพื่อให้มีอักษรเพียงพอที่จะใช้เขียนภาษา อักษรดังกล่าวได้รับการคิดค้นขึ้นมาในคริสต์ศตวรรษที่ 17 โดยอาแล็กซ็องดร์ เดอ รอด ซึ่งเป็นมิชชันนารีชาวฝรั่งเศสที่เข้ามาเผยแผ่ศาสนา โดยมีรากฐานมาจากระบบที่มิชชันนารีชาวโปรตุเกสคิดไว้ก่อนหน้านั้น ในระหว่างที่เวียดนามยังเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศสนั้น จื๋อโกว๊กหงือได้เป็นอักษรราชการของอาณานิคม ซึ่งได้ทำให้อักษรดังกล่าวเป็นที่แพร่หลายมากขึ้นเรื่อย ๆ

จื๋อโกว๊กหงือในปัจจุบันมีรูปแบบการเขียนที่อ้างอิงการออกเสียงของภาษาถิ่นเวียดนามกลาง ซึ่งสระและพยัญชนะท้ายจะคล้ายคลึงกับภาษาถิ่นเหนือ ส่วนพยัญชนะต้นจะคล้ายกับภาษาถิ่นใต้

ก่อนที่ฝรั่งเศสจะเข้ามายังเวียดนามนั้น ภาษาเวียดนามมีระบบการเขียนสองแบบ ทั้งสองแบบก็มีที่มาจากอักษรจีนเช่นเดียวกัน คือ

  • จื๋อญอ (chữ Nho, 字儒) หรือฮ้านตึ (Hán tự, 漢字) คืออักษรจีนที่ใช้เขียนโบราณ
  • จื๋อโนม (chữ Nôm, 字喃) เป็นอักษรที่ใช้เขียนภาษาเวียดนาม โดยนำอักษรจีนมาดัดแปลงเล็กน้อย

พยัญชนะ[แก้]

พยัญชนะ
อักษร เสียง หมายเหตุ
สำเนียงเหนือ สำเนียงใต้
b /ɓ/ คล้าย บ ในภาษาไทย
c /k/ เป็นตัวสะกดแม่กกด้วย
ch /tɕ/
/ʲk/ -ยก์ /t/ แม่กด ตัวสะกด
d /z/ z ในภาษาอังกฤษ /j/ ในภาษาเวียดนามยุคกลางออกเสียงคล้าย th ก้อง ในภาษาอังกฤษ [ð]
đ /ɗ/ คล้าย ด ในภาษาไทย
g /ɣ/ คล้าย g ในภาษาอังกฤษ ใช้กับสระ u, ư, o, ơ, ô, a, â, ă
gh /ɣ/ คล้าย g ในภาษาอังกฤษ ใช้กับสระ i, e, ê
gi /z/ z ในภาษาอังกฤษ /j/ ในภาษาเวียดนามยุคกลางออกเสียงคล้าย ก้ำกึ่ง ย กับ j ในภาษาอังกฤษ [ɟ]
h /h/
k /k/
kh /x/ กึ่ง ค กึ่ง ฮ คล้าย h ในพินอินจีน /kʰ/ ออกเสียงแตกต่างกันเล็กน้อย
l /l/
m /m/ เป็นตัวสะกดแม่กมด้วย
n /n/ เป็นตัวสะกดแม่กนด้วย
ng /ŋ/ ใช้กับสระ u, ư, o, ơ, ô, a, â, ă เป็นตัวสะกดแม่กงด้วย
ngh /ŋ/ ใช้กับสระ i, e, ê
nh /ɲ/ ออกเสียง ญ (ย ขึ้นจมูก) แบบภาษาเหนือ ภาษาอีสาน
/ʲŋ/ -ยง์ /n/ แม่กน ตัวสะกด
p /p/ เป็นตัวสะกดแม่กบด้วย
ph /f/ ในเวียดนามยุคกลางออกเสียง พ [pʰ]
qu /kw/ กว /w/
r /z/ z ในภาษาอังกฤษ /ʐ/ r ในพินอินจีน เวียดนามเหนือจะออกเสียง ร /ɹ/ ในคำยืม
s /s/ /ʂ/ sh ในพินอินจีน
t /t/ เป็นตัวสะกดแม่กดด้วย
th /tʰ/
tr /tɕ/ /ʈʂ/ zh ในพินอินจีน
v /v/ v ในภาษาอังกฤษ /j/ เวียดนามยุคกลางจะออกเสียง [β]
x /s/

สระ[แก้]

  หน้า กลาง หลัง
สูง i [i] /อี/ ư [ɯ] /อือ/ u [u] /อู/
กลางสูง ê [e] /เอ/ ơ [ɤ] /เออ/ ô [o] /โอ/
กลางต่ำ e [ɛ] /แอ/ â [ə̆] /เออะ/ o [ɔ] /ออ/
ต่ำ ă [ɐ̆] /อะ/, a [ä] /อา/

วรรณยุกต์[แก้]

  • – คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย (ไม่เติมเครื่องหมาย)
  • ´ คล้ายเสียงตรีหรือจัตวา
  • ` คล้ายเสียงเอก
  • ˜ คล้ายเสียงตรีโดยแบ่งเสียงเป็น 2 ช่วง
  •  ̉   คล้ายเสียงจัตวาต่ำ
  •  ̣   คล้ายเสียงเอก เสียงสั้น