ข้ามไปเนื้อหา

สาธารณรัฐประชาธิปไตยอัฟกานิสถาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สาธารณรัฐประชาธิปไตยอัฟกานิสถาน
(ค.ศ. 1978–1987)
สาธารณรัฐอัฟกานิสถาน
(ค.ศ. 1987–1992)
ค.ศ. 1978–1992
บน:ตราแผ่นดิน (ค.ศ. 1978–1980)
ล่าง:ตราแผ่นดิน (ค.ศ. 1987–1992)
เพลงชาติ: Garam shah lā garam shah
ที่ตั้งของอัฟกานิสถาน
สถานะรัฐบริวารของสหภาพโซเวียต
เมืองหลวงคาบูล
ภาษาทั่วไปดารี, ปาทาน
การปกครองรัฐเดี่ยว ลัทธิมากซ์-เลนิน รัฐพรรคการเมืองเดียว สาธารณรัฐสังคมนิยม (ค.ศ. 1979–87)
รัฐเดี่ยว สังคมนิยมอิสลาม
สาธารณรัฐระบบพรรคเด่น (ค.ศ. 1987–92)
ดูที่ ระบบการเมือง
เลขาธิการ 
• 1978–1979
นูร์ มูฮัมหมัด ตะรากี (คนแรก)
• 1986–1992
โมฮัมหมัด นาญิบุลลอฮ์ (คนสุดท้าย)
ประมุขแห่งรัฐ 
• 1978–1979
นูร์ มูฮัมหมัด ตะรากี (คนแรก)
• 1992
อับดุล ราฮิม ฮาติฟ (คนสุดท้าย)
หัวหน้ารัฐบาล 
• 1978–1979
นูร์ มูฮัมหมัด ตะรากี (คนแรก)
• 1990–1992
ฟะซาล ฮัค คาลิคยาร์ (คนสุดท้าย)
ยุคประวัติศาสตร์สงครามเย็น
• ก่อตั้ง
30 เมษายน ค.ศ. 1978
• สิ้นสุด
28 เมษายน ค.ศ. 1992
พื้นที่
1992647,500 ตารางกิโลเมตร (250,000 ตารางไมล์)
ประชากร
• 1992
13,811,900
สกุลเงินอัฟกานี (AFA)
ก่อนหน้า
ถัดไป
สาธารณรัฐอัฟกานิสถาน
รัฐอิสลามอัฟกานิสถาน

สาธารณรัฐประชาธิปไตยอัฟกานิสถาน (อังกฤษ: Democratic Republic of Afghanistan; ดารี: جمهوری دمکراتی افغانستان; ปาทาน: دافغانستان دمکراتی جمهوریت) หรือต่อมาคือ สาธารณรัฐอัฟกานิสถาน (อังกฤษ: Republic of Afghanistan; ดารี: جمهوری افغانستان; ปาทาน: د افغانستان جمهوریت) เป็นรัฐอัฟกานิสถานที่นำโดยฝ่ายซ้ายตั้งแต่ ค.ศ. 1978 ถึง ค.ศ. 1992 มีพรมแดนติดกับประเทศปากีสถานทางทิศตะวันออกและทิศใต้ ติดกับประเทศอิหร่านทางทิศตะวันตก ติดกับสหภาพโซเวียตทางทิศเหนือ และติดกับประเทศจีนทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ก่อตั้งขึ้นโดยพรรคประชาธิปไตยประชาชนอัฟกานิสถาน ภายหลังการปฏิวัติเซาร์ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1978 รัฐแห่งนี้ต้องพึ่งพาความช่วยเหลือทางการเงินและการทหารจากสหภาพโซเวียตอย่างหนัก จึงได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นรัฐบริวารของโซเวียต การก้าวขึ้นสู่อำนาจของพรรคประชาธิปไตยประชาชนถูกมองว่าเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งในอัฟกานิสถานที่ยังคงดำเนินอยู่ และช่วงเวลาส่วนใหญ่ของการดำรงอยู่ของประเทศนี้ถูกตีกรอบด้วยสงครามโซเวียต–อัฟกานิสถาน รัฐนี้ล่มสลายลงเมื่อสิ้นสุดสงครามกลางเมืองอัฟกานิสถานครั้งที่หนึ่งในเดือนเมษายน ค.ศ. 1992 โดยสามารถดำรงอยู่ได้เพียงสี่เดือนหลังจากสหภาพโซเวียตล่มสลาย

พรรคประชาธิปไตยประชาชนเริ่มปกครองอัฟกานิสถานหลังจากขับไล่โมฮัมเหม็ด ดาวูด ข่าน ผู้นำเผด็จการที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง ซึ่งก้าวขึ้นเป็นประธานาธิบดีจากการเป็นผู้นำการรัฐประหารในอัฟกานิสถานเมื่อ ค.ศ. 1973 โดยมีนูร์ มูฮัมหมัด ตะรากี ก้าวขึ้นสืบทอดตำแหน่งในฐานะประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาลเมื่อวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1978[1] ทั้งตารากีและผู้สืบทอดตำแหน่งของเขาอย่างฮะฟีซอลลาห์ อะมีน ซึ่งเป็นผู้จัดตั้งการปฏิวัติเซาร์ในฐานะเลขาธิการทั่วไปของพรรคประชาธิปไตยประชาชนได้นำเสนอการปฏิรูปที่เป็นที่ถกเถียงหลายประการในช่วงที่ดำรงตำแหน่ง เช่น การปฏิรูปที่ดินและการแต่งงาน รวมถึงการบังคับใช้นโยบายลบล้างความเป็นอิสลาม ควบคู่ไปกับการส่งเสริมแนวคิดสังคมนิยม[2] โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อะมีนได้ต่อยอดการปฏิรูปของข่านด้วยกฎหมายที่รุนแรงยิ่งขึ้นสำหรับสังคมมุสลิมสายอนุรักษ์นิยมของอัฟกานิสถาน เช่น การศึกษาถ้วนหน้าและสิทธิที่เท่าเทียมกันสำหรับสตรี[3] หลังจากนั้นไม่นาน การต่อสู้แย่งชิงอำนาจก็เริ่มขึ้นระหว่างสองขั้วในพรรคประชาธิปไตยประชาชนได้แก่คาลก์ (Khalq) กลุ่มสายแข็งกร้าวที่นำโดยตารากีและอะมีน และพาร์ชัม (Parcham) กลุ่มสายกลางที่นำโดย บับรัค คาร์มาล ในท้ายที่สุดกลุ่มคาลก์ก็ได้รับชัยชนะและได้ทำการกวาดล้างสมาชิกส่วนใหญ่ของกลุ่มพาร์ชัม พร้อมทั้งเนรเทศผู้นำคนสำคัญของกลุ่มพาร์ชัมส่วนใหญ่ไปยังสหภาพโซเวียตและกลุ่มประเทศตะวันออก

สืบเนื่องจากความขัดแย้งระหว่างกลุ่มคาลก์และพาร์ชัม การต่อสู้แย่งชิงอำนาจได้เกิดขึ้นภายในกลุ่มคาลก์เอง เมื่อตารากีและอะมีนต่างแข่งขันเพื่อแย่งชิงอิทธิพลซึ่งกันและกันมากขึ้นเรื่อย ๆ อะมีนได้เปรียบเหนือกลุ่มคาลก์คนอื่น ๆ และในเวลาต่อมาได้สั่งสังหารตารากี อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการปฏิรูปก่อนหน้านี้ของเขา การปกครองของอะมีนจึงไม่เป็นที่นิยมในพื้นที่ส่วนใหญ่ของอัฟกานิสถาน ความไม่มั่นคงที่เพิ่มขึ้นของประเทศได้กระตุ้นให้รัฐบาลโซเวียตเริ่มวางแผนสำหรับการแทรกแซงทางทหารโดยตรงเพื่อสนับสนุนกลุ่มพาร์ชัม ในวันที่ 27 ธันวาคม ค.ศ. 1979 สหภาพโซเวียตได้เริ่มปฏิบัติการพายุ-333 บุกโจมตีพระราชวังทัชเบกในกรุงคาบูลและลอบสังหารอะมีน ซึ่งจากนั้นก็ถูกแทนที่โดยคาร์มาล ยุคของคาร์มาลซึ่งกินเวลาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1979 ถึง 1986 เป็นช่วงที่สงครามโซเวียต–อัฟกานิสถานดำเนินมาถึงจุดสูงสุด ในขณะที่กองทัพโซเวียตและอัฟกานิสถานต่อสู้กับกลุ่มมุญาฮิดีนอัฟกานิสถาน ซึ่งได้รับการสนับสนุนทางทหารจากโลกมุสลิมและกลุ่มประเทศตะวันตก ประเทศก็เข้าสู่สภาวะขาดเสถียรภาพอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้มีพลเรือนเสียชีวิตเป็นจำนวนมากและก่อให้เกิดผู้ลี้ภัยนับล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่หลบหนีไปยังปากีสถานและอิหร่าน ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1980 "หลักการพื้นฐาน" (ซึ่งประกอบด้วยรัฐธรรมนูญ) ได้ถูกนำมาใช้โดยรัฐบาลของคาร์มาล และมีการอนุญาตให้บุคคลที่ไม่ได้เป็นสมาชิกพรรคประชาธิปไตยประชาชนหลายคนเข้ามาร่วมในรัฐบาลเพื่อขยายฐานการสนับสนุนของประเทศ อย่างไรก็ตาม ท้ายที่สุดแล้วนโยบายเหล่านี้ก็ล้มเหลวในการนำสันติภาพมาสู่อัฟกานิสถาน และในปี ค.ศ. 1986 คาร์มาลก็ถูกสืบทอดตำแหน่งโดยโมฮัมหมัด นาญิบุลลอฮ์

นาญิบุลลอฮ์ได้ดำเนินนโยบายที่เรียกว่าการปรองดองแห่งชาติ โดยมีการนำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มาใช้ในปี ค.ศ. 1987 และมีการจัดการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยในปี ค.ศ. 1988 แม้ว่ากลุ่มมุญาฮิดีนจะคว่ำบาตรการเลือกตั้งก็ตาม หลังจากสงครามที่กินเวลานานเกือบหนึ่งทศวรรษ สหภาพโซเวียตได้ถอนกำลังออกจากอัฟกานิสถานในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1989 แต่ยังคงให้การสนับสนุนพรรคประชาธิปไตยประชาชนซึ่งกำลังเผชิญกับการต่อต้านที่เพิ่มขึ้นจากฝ่ายค้าน ภายใน ค.ศ. 1990 รัฐธรรมนูญอีกฉบับได้ถูกนำมาใช้ โดยระบุว่าธรรมชาติที่แท้จริงของอัฟกานิสถานคือความเป็นสาธารณรัฐอิสลาม และเปลี่ยนพรรคประชาธิปไตยประชาชนให้เป็นพรรคบ้านเกิด (Watan Party) ในแนวรบทางทหาร รัฐบาลยังคงพิสูจน์ให้เห็นว่ามีความสามารถในการสู้รบแบบเปิดเผย ดังที่แสดงให้เห็นใน ยุทธการที่จะลาลาบาด อย่างไรก็ตาม ด้วยปัญหาความวุ่นวายภายในที่เพิ่มสูงขึ้น เช่น ความพยายามในการก่อรัฐประหารของกลุ่มคาลก์ใน ค.ศ. 1990 และการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1991 รัฐบาลของนาญิบุลลอฮ์ไม่สามารถรักษาอำนาจไว้ได้และท้ายที่สุดก็พ่ายแพ้ในสงครามกลางเมืองอัฟกานิสถานครั้งที่หนึ่งในเดือนเมษายน ค.ศ. 1992 ซึ่งส่งผลให้เกิดสงครามกลางเมืองอัฟกานิสถานครั้งที่สองตามมา ท้ายที่สุดอัฟกานิสถานได้เปลี่ยนผ่านไปสู่สาธารณรัฐอิสลามซึ่งดำรงอยู่ตั้งแต่ ค.ศ. 2004 ถึง ค.ศ. 2021

การเมือง

[แก้]

ระบบการเมือง

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Mark Urban (1990). War in Afghanistan: Second Edition. Palgrave Macmillan. น. 10. ISBN 978-0-312-04255-4.
  2. ↑ "In Afghanistan, Soviets find replacing Islam with communism isn't easy". Christian Science Monitor. 1985-08-06. ISSN 0882-7729. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 มีนาคม 2022. สืบค้นเมื่อ 2022-03-15.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  3. ↑ "The Afghan Communists" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 23 กันยายน 2019. สืบค้นเมื่อ 12 กรกฎาคม 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]