ข้ามไปเนื้อหา

ราชวงศ์ในประวัติศาสตร์จีน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อาณาเขตโดยประมาณที่ครอบครองโดยหลายราชวงศ์และหลายรัฐตลอดช่วงเวลาในประวัติศาสตร์จีน

ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของจีนจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ประกอบด้วยอาณาจักรหรือรัฐทางราชวงศ์แห่งเดียวหรือหลายแห่งภายใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์สืบราชสันตติวงศ์ เริ่มต้นด้วยการจัดตั้งระบบการปกครองแบบราชวงศ์โดยพระเจ้ายฺหวี่ ป. 2070 ปีก่อนคริสตกาล[1] และสิ้นสุดลงด้วยการสละราชสมบัติของจักรพรรดิเสวียนถง (ปูยี) จักรพรรดิองค์สุดท้ายในปี ค.ศ. 1912^ จีนได้จัดระเบียบตัวเองเกี่ยวกับการสืบราชสมบัติตามสายโลหิตของจักรพรรดิซึ่งส่วนใหญ่เป็นเพศชาย และโดยกว้างขวางคือราชวงศ์ของครอบครัวพวกเขา[a][b] แม้ว่าราชวงศ์ส่วนใหญ่จะจัดตั้งขึ้นโดยสมาชิกของกลุ่มชาติพันธุ์ฮั่นที่เป็นกลุ่มเด่น (และบรรพบุรุษคือหัวเซี่ย) แต่ราชวงศ์ต่าง ๆ ตลอดประวัติศาสตร์จีนก็ถูกก่อตั้งขึ้นโดยผู้นำภูมิภาคที่ไม่ใช่ชาวฮั่นเช่นกัน ซึ่งมักเกิดขึ้นหลังจากช่วงเวลาแห่งความรุนแรงหรือการแข่งขันทางการเมืองที่รุนแรง ดังนั้น ราชวงศ์เหล่านี้บางครั้งจึงเรียกว่าราชวงศ์ผู้พิชิต[7]

การแบ่งประวัติศาสตร์จีนออกเป็นยุคราชวงศ์เป็นวิธีการแบ่งยุคสมัยที่สะดวกและเป็นที่นิยม[8] ดังนั้น ราชวงศ์อาจถูกใช้เพื่อกำหนดขอบเขตยุคสมัยที่สมาชิกของครอบครัวหนึ่งปกครอง ตลอดจนเพื่ออธิบายเหตุการณ์ แนวโน้ม บุคคล ผลงานศิลปะ และโบราณวัตถุในยุคสมัยนั้น[9] ตัวอย่างเช่น เครื่องถ้วยเปลือกไข่ที่ทำขึ้นในระหว่างราชวงศ์หมิงอาจถูกเรียกว่า "เครื่องถ้วยเปลือกไข่ราชวงศ์หมิง"[10]

ราชวงศ์ดั้งเดิมที่ปกครองยาวนานที่สุดของจีนคือ ราชวงศ์โจว ซึ่งปกครองเป็นระยะเวลารวมประมาณ 790 ปี แม้ว่าในช่วงเวลานี้จะถูกแบ่งออกเป็น ราชวงศ์โจวตะวันตก และ ราชวงศ์โจวตะวันออก ในการบันทึกประวัติศาสตร์จีนก็ตาม[11] ส่วนราชวงศ์จีนดั้งเดิมที่มีขนาดอาณาเขตใหญ่ที่สุดคือ ราชวงศ์หยวน หรือไม่ก็ ราชวงศ์ชิง ขึ้นอยู่กับแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์[12][13][14][15][16][c]

คำว่า "เทียนเฉา" (天朝; "ราชวงศ์สวรรค์" หรือ "ราชวงศ์แห่งสวรรค์") มักถูกนำมาใช้เป็นคำเรียกตัวเองโดยราชวงศ์จีนต่าง ๆ[20][21] เพื่อเป็นการแสดงความเคารพและยอมจำนน รัฐบรรณาการของจีนจะเรียกราชวงศ์เหล่านี้ว่า "เทียนเฉา ซั่งกั๋ว" (天朝上國; "ราชวงศ์สวรรค์แห่งรัฐอันสูงส่ง") หรือ "เทียนเฉา ต้ากั๋ว" (天朝大國; "ราชวงศ์สวรรค์แห่งรัฐอันยิ่งใหญ่")

คำศัพท์

[แก้]

อักษรจีน 朝 (cháo) เดิมแปลว่า "ยามเช้า" หรือ "วันนี้" ต่อมาขอบเขตของคำนี้ได้รับการขยายเพื่ออ้างถึงระบอบการปกครองของผู้ปกครองในตำแหน่ง คำศัพท์ที่ใช้กันทั่วไปเมื่อพูดถึงราชวงศ์จีนในประวัติศาสตร์ ได้แก่:

  • 朝 (cháo; 'ราชวงศ์')
  • 朝代 (cháodài; 'ยุคราชวงศ์')
  • 王朝 (wángcháo; 'ราชวงศ์กษัตริย์')[d]
  • 皇朝 (huángcháo; 'ราชวงศ์จักรพรรดิ')[22]

ราชวงศ์จีน

[แก้]
ราชวงศ์ ผู้ปกครอง ตระกูลผู้ปกครอง จาก ถึง ระยะเวลา
ชื่อ ชื่อภาษาจีน
(อักษรจีนตัวเต็ม/
อักษรจีนตัวย่อ)		 พินอิน ความหมาย
ราชวงศ์กษัตริย์
ราชวงศ์เซี่ย 夏 Xià ชื่อเผ่า (รายพระนาม) ซื่อ (姒) 2070 ปีก่อนคริสตกาล 1600 ปีก่อนคริสตกาล 470 ปี
ราชวงศ์ชาง 商 Shāng ภูมินาม (รายพระนาม) จื่อ (子) 1600 ปีก่อนคริสตกาล 1046 ปีก่อนคริสตกาล 554 ปี
ราชวงศ์โจวตะวันตก 西周 Xī Zhōu ภูมินาม (รายพระนาม) จี (姬) 1046 ปีก่อนคริสตกาล 771 ปีก่อนคริสตกาล 275 ปี
ราชวงศ์โจวตะวันออก 東周 / 东周 Dōng Zhōu ภูมินาม (รายพระนาม) จี (姬) 770 ปีก่อนคริสตกาล 256 ปีก่อนคริสตกาล 514 ปี
ราชวงศ์จักรพรรดิ
ราชวงศ์ฉิน 秦 Qín ภูมินาม (รายพระนาม) อิ๋ง (嬴) 221 ปีก่อนคริสตกาล 207 ปีก่อนคริสตกาล 14 ปี
ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก 西漢 / 西汉 Xī Hàn ภูมินาม (รายพระนาม) หลิว (劉) 202 ปีก่อนคริสตกาล ค.ศ. 8 209 ปี
ราชวงศ์ซิน 新 Xīn "ใหม่" (รายพระนาม) หวัง (王) ค.ศ. 9 ค.ศ. 23 14 ปี
ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก 東漢 / 东汉 Dōng Hàn ภูมินาม (รายพระนาม) หลิว (劉) ค.ศ. 25 ค.ศ. 220 195 ปี
ยุคสามก๊ก 三國 / 三国 Sān Guó "สามรัฐ" (รายพระนาม) เฉา (曹)
หลิว (劉 / 刘)
ซุน (孫 / 孙)		 ค.ศ. 220 ค.ศ. 280 60 ปี
ราชวงศ์จิ้นตะวันตก 西晉 / 西晋 Xī Jìn ภูมินาม (รายพระนาม) ซือหม่า (司馬) ค.ศ. 266 ค.ศ. 316 50 ปี
ราชวงศ์จิ้นตะวันออก 東晉 / 东晋 Dōng Jìn ภูมินาม (รายพระนาม) ซือหม่า (司馬) ค.ศ. 317 ค.ศ. 420 103 ปี
ยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้ 南北朝 Nán Běi Cháo ราชวงศ์ใต้-เหนือ (รายพระนาม) หลายตระกูล ค.ศ. 420 ค.ศ. 589 169 ปี
ราชวงศ์สุย 隋 Suí ชื่อตำแหน่ง
(随 คำพ้องเสียง)		 (รายพระนาม) หยาง (楊) ค.ศ. 581 ค.ศ. 618 37 ปี
ราชวงศ์ถัง 唐 Táng ชื่อตำแหน่ง (รายพระนาม) หลี่ (李) ค.ศ. 618 ค.ศ. 907 289 ปี
ยุคห้าราชวงศ์สิบรัฐ 五代十國

/ 五代十国

 Wǔ Dài Shí Guó "ห้าราชวงศ์สิบรัฐ" (รายพระนาม) หลายตระกูล ค.ศ. 907 ค.ศ. 960 53 ปี
ราชวงศ์ซ่งเหนือ 北宋 Běi Sòng ภูมินาม (รายพระนาม) เจ้า (趙) ค.ศ. 960 ค.ศ. 1127 167 ปี
ราชวงศ์ซ่งใต้ 南宋 Nán Sòng ภูมินาม (รายพระนาม) เจ้า (趙) ค.ศ. 1127 ค.ศ. 1279 152 ปี
ราชวงศ์เหลียว 遼 / 辽 Liáo "กว้างใหญ่" หรือ "เหล็ก"
(คำพ้องเสียงภาษาคีตัน)		 (รายพระนาม) เยลฺวี่ (; 耶律) ค.ศ. 907 ค.ศ. 1125 218 ปี
ราชวงศ์จิน 金 Jīn "ทอง" (รายพระนาม) หวานเหยียน
(; 完顏)		 ค.ศ. 1115 ค.ศ. 1234 119 ปี
ราชวงศ์เซี่ยตะวันตก 西夏 Xī Xià ภูมินาม (รายพระนาม) หลี่ (李) ค.ศ. 1038 ค.ศ. 1227 189 ปี
ราชวงศ์เหลียวตะวันตก 西遼 / 西辽 Xī Liáo "กว้างใหญ่" หรือ "เหล็ก"
(คำพ้องเสียงภาษาคีตัน)		 (รายพระนาม) เยลฺวี่ (; 耶律) ค.ศ. 1124 ค.ศ. 1218 94 ปี
ราชวงศ์หยวน 元 Yuán "ยิ่งใหญ่" หรือ "ความเป็นอันดับหนึ่ง" (รายพระนาม) Borjigin
(ᠪᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ; 孛兒只斤)		 ค.ศ. 1271 ค.ศ. 1368 97 ปี
ราชวงศ์หมิง 明 Míng "แสงสว่าง" (รายพระนาม) จู (朱) ค.ศ. 1368 ค.ศ. 1644 276 ปี
ราชวงศ์ชิง 清 Qīng "ความบริสุทธิ์" (รายพระนาม) อ้ายซินเจว๋หลัว
(ᠠᡳᠰᡳᠨ ᡤᡳᠣᡵᠣ; 愛新覺羅)		 ค.ศ. 1636 ค.ศ. 1912 276 ปี
จีนยุคใหม่
สาธารณรัฐจีน 中華民國

/ 中华民国

 Zhōnghuá Mínguó "สาธารณรัฐจีน" (รายนาม) หลายตระกูล ค.ศ. 1912 ปกครองจีนแผ่นดินใหญ่โดยพฤตินัยถึงปี ค.ศ. 1949 หลังปี ค.ศ. 1949 ปกครองโดยพฤตินัยเพียงไต้หวัน ปกครองจีนแผ่นดินใหญ่เป็นเวลา 37 ปี ปกครองไต้หวันเป็นเวลา 73 ปี
สาธารณรัฐประชาชนจีน 中華人民共和國 /

中华人民共和国

 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó "สาธารณรัฐประชาชนจีน" (รายนาม) หลายตระกูล ค.ศ. 1949 ปัจจุบัน 75ปี
เส้นเวลา

ดูเพิ่ม

[แก้]

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ แม้ว่าราชวงศ์เซี่ยมักจะถือว่าเป็นราชวงศ์จีนดั้งเดิมราชวงศ์แรก แต่แหล่งข้อมูลมากมายรวมถึงคัมภีร์ซ่างซู ได้กล่าวถึงราชวงศ์อื่นอีกสองราชวงศ์ที่เกิดขึ้นก่อนราชวงศ์เซี่ย ได้แก่ ราชวงศ์ "ถัง" (唐) และราชวงศ์ "เยวี่ย" (虞)[2][3][4][5] ราชวงศ์แรกบางครั้งเรียกว่า "ถังโบราณ" (古唐) เพื่อแยกความแตกต่างจากราชวงศ์อื่น ๆ ที่ชื่อว่า "ถัง"[6] หากประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ก่อนหน้านี้ได้รับการพิสูจน์แล้ว พระเจ้าอวี่ผู้ยิ่งใหญ่ก็จะไม่ใช่ผู้ริเริ่มการปกครองแบบราชวงศ์ในจีน
  2. ↑ ความพยายามทั้งหมดในการฟื้นฟูการปกครองแบบสถาบันพระมหากษัตริย์และราชวงศ์ในจีนหลังการปฏิวัติซินไฮ่จบลงด้วยความล้มเหลว ดังนั้น การสละราชสมบัติของจักรพรรดิเสวียนถงในปี ค.ศ. 1912 จึงมักถูกมองว่าเป็นการสิ้นสุดอย่างเป็นทางการของสถาบันพระมหากษัตริย์จีน
  3. ↑ ตามแนวปฏิบัติด้านการบันทึกประวัติศาสตร์ร่วมสมัย "ราชวงศ์หยวน" ในบทความนี้หมายถึงอาณาจักรที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ต้าตู เท่านั้น อย่างไรก็ตาม ชื่อราชวงศ์แบบฮั่น "มหาสุวรรณหยวน" (大元) ตามที่ประกาศโดยจักรพรรดิหยวนซื่อจู่ และการอ้างสิทธิ์ความถูกต้องทางการเมืองของจีนนั้นมีเจตนาครอบคลุมถึงจักรวรรดิมองโกลทั้งหมด[17][18][19] ถึงกระนั้น คำว่า "ราชวงศ์หยวน" ก็ไม่ค่อยถูกนำมาใช้ในความหมายกว้างโดยนักวิชาการยุคปัจจุบัน เนื่องจากการล่มสลายในทางปฏิบัติของจักรวรรดิมองโกล
  4. ↑ แม้ว่าอักษร 王 (wáng) จะแปลว่า "กษัตริย์" แต่คำนี้มักถูกนำมาใช้ในวงกว้างกับทุกราชวงศ์ รวมถึงราชวงศ์ที่ผู้ปกครองดำรงตำแหน่งที่ไม่ใช่กษัตริย์ เช่น "จักรพรรดิ"[22]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Li, Xueqin (2002-01-01). "The Xia-Shang-Zhou Chronology Project: Methodology and Results". Journal of East Asian Archaeology (ภาษาอังกฤษ). 4 (1): 332. doi:10.1163/156852302322454585. ISSN 1387-6813.
  2. ↑ Nadeau, Randall (2012). The Wiley-Blackwell Companion to Chinese Religions. John Wiley & Sons. น. 31. ISBN 9781444361971.
  3. ↑ Yeo, Khiok-Khng (2008). Musing with Confucius and Paul: Toward a Chinese Christian Theology. James Clarke & Company Limited. น. 24. ISBN 9780227903308.
  4. ↑ Chao, Yuan-ling (2009). Medicine and Society in Late Imperial China: A Study of Physicians in Suzhou, 1600–1850. Peter Lang. น. 73. ISBN 9781433103810.
  5. ↑ Wang, Shumin (2002). "夏、商、周之前还有个虞朝". Hebei Academic Journal. 22 (1): 146–147. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2021-05-27. สืบค้นเมื่อ 20 สิงหาคม 2020.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  6. ↑ "远古时期的"古唐朝"？比夏朝还早1600年，如被证实历史或将改写". 9 พฤศจิกายน 2019. สืบค้นเมื่อ 21 มิถุนายน 2022.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  7. ↑ Skutsch, Carl (2013). Encyclopedia of the World's Minorities. Routledge. น. 287. ISBN 9781135193881.
  8. ↑ Keay, John (2010). China: A History. HarperCollins UK. ISBN 9780007372089.
  9. ↑ Wang, Yeyang; Zhao, Qingyun (2016). 当代中国近代史理论研究. China Social Sciences Press. ISBN 9787516188231.
  10. ↑ Atwell, William (1978). "Ming China and the Emerging World Economy". ใน Twitchett, Denis; Fairbank, John; Mote, Frederick (บ.ก.). The Cambridge History of China. Cambridge University Press. น. 394–395. ISBN 9780521243339.
  11. ↑ Sadow, Lauren; Peeters, Bert; Mullan, Kerry (2019). Studies in Ethnopragmatics, Cultural Semantics, and Intercultural Communication: Minimal English (and Beyond). Springer. น. 100. ISBN 9789813299795.
  12. ↑ Bauch, Martin; Schenk, Gerrit (2019). The Crisis of the 14th Century: Teleconnections between Environmental and Societal Change?. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. น. 153. ISBN 9783110660784.
  13. ↑ Ruan, Jiening; Zhang, Jie; Leung, Cynthia (2015). Chinese Language Education in the United States. Springer. น. 9. ISBN 9783319213088.
  14. ↑ Wei, Chao-hsin (1988). The General Themes of the Ocean Culture World. น. 17.
  15. ↑ Adler, Philip; Pouwels, Randall (2011). World Civilizations: Volume I: To 1700. Cengage Learning. น. 373. ISBN 9781133171065.
  16. ↑ Rowe, William (2010). China's Last Empire: The Great Qing. Harvard University Press. น. 1. ISBN 9780674054554.
  17. ↑ Robinson, David (2019). In the Shadow of the Mongol Empire: Ming China and Eurasia. Cambridge University Press. น. 50. ISBN 9781108482448.
  18. ↑ Robinson, David (2009). Empire's Twilight: Northeast Asia Under the Mongols. Harvard University Press. น. 293. ISBN 9780674036086.
  19. ↑ Brook, Timothy; Walt van Praag, Michael van; Boltjes, Miek (2018). Sacred Mandates: Asian International Relations since Chinggis Khan. University of Chicago Press. น. 45. ISBN 9780226562933.
  20. ↑ Nevius, John (1869). China and the Chinese. Asian Educational Services. น. 22. ISBN 9788120606906. {{cite book}}: ISBN / Date ไม่เข้ากัน (วิธีใช้)
  21. ↑ Wang, Hongsheng (2007). 历史的瀑布与峡谷：中华文明的文化结构 and 现代转型. 中国人民大学出版社. น. 139. ISBN 9787300081830.
  22. 1 2 "陆大鹏谈翻译：历史上的"王朝"与"皇朝"". The Paper (ภาษาจีน). สืบค้นเมื่อ 4 สิงหาคม 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  • China Handbook Editorial Committee, China Handbook Series: History (trans., Dun J. Li), Beijing, 1982, 188–89; and Shao Chang Lee, "China Cultural Development" (wall chart), East Lansing, 1984.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=ราชวงศ์ในประวัติศาสตร์จีน&oldid=13245149"