ธงประจำพระองค์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

ธงประจำพระองค์ เป็นธงประเภทหนึ่งของพระราชวงศ์ไทย ซึ่งประดับร่วมกับธงชาติไทยเพื่อถวายพระเกียรติแก่พระราชวงศ์ไทย ปรากฏใช้อยู่ทุกแห่งในประเทศไทย ต่างจากธงอีกประเภทหนึ่งซึ่งเรียกรวมกันตามกฎหมายธงในปัจจุบันว่า ธงพระอิสริยยศ อันเป็นธงที่ใช้ในพิธีการต่าง ๆ เป็นการพิเศษ และใช้ในสถานที่เฉพาะแห่ง

ลักษณะ

โดยหลักแล้ว ธงประจำพระองค์มีลักษณะเป็นธงสีพื้นตามวันพระราชสมภพหรือสีที่ตามพระประสงค์ของพระองค์นั้นๆ ประดับด้วยเครื่องหมายพระปรมาภิไธยย่อหรือพระนามาภิไธยย่อ ส่วนพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่น เช่น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ก็มีธงประจำพระองค์ในลักษณะดังกล่าวเช่นเดียวกัน แต่มักมิได้พบเห็นบ่อยนัก นอกจากในงานพิธีซึ่งพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์นั้น ๆ เสด็จพระราชดำเนินไปเป็นองค์ประธาน ธงประจำพระองค์เหล่านี้ไม่เพียงแต่ใช้ประดับในพระราชพิธีและพิธีการต่าง ๆ ที่เป็นทางการเท่านั้น แต่ใช้อยู่ทั่วไปอย่างไม่เป็นทางการด้วย ประชาชนชาวไทยในทุกชนชั้นและทุกหนแห่งนิยมประดับธงดังกล่าวร่วมกับธงชาติไทย เพื่อถวายพระเกียรติและแสดงความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ ถือเป็นลักษณะเด่นอย่างหนึ่งที่ปรากฏในวัฒนธรรมไทย ธงเหล่านี้มีจำหน่ายตามร้านค้าขนาดเล็กและร้านเครื่องเขียนหรือร้านที่จำหน่ายธงโดยเฉพาะ โดยมีขนาดที่แตกต่างกันหลายขนาด และธงดังกล่าวนิยมพิมพ์รูปตราพระปรมาภิไธยหรือพระนามาภิไธยย่อลงบนธงเพียงด้านเดียว

ธงสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรากูร

ธงสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรากูรเป็นธงพื้นสีเหลือง อันเป็นสีประจำพระชนมวาร (เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันจันทร์ที่ ๒๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๕) กลางธงมีตราพระปรมาภิไธย ว.ป.ร. มีเลข ๑๐ ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี โดยรูปอักษร "ว" เป็นสีขาว(หมายถึง สีประจำพระชนมวารตามคติมหาทักษา) "ป" สีเหลือง (หมายถึง สีประจำวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระบรมชนกนาถ) และ "ร" สีฟ้า (หมายถึง สีประจำวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระบรมราชชนนี)

ธงสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมิทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

ธงสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เป็นธงสีฟ้า อันเป็นสีประจำพระชนมวาร (เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันศุกร์ที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๕) กลางธงประดับสัญลักษณ์พระนามาภิไธยย่อ ส.ก. ภายใต้มงกุฎขัตติยราชนารี อักษรพระนามาภิไธยย่อ "ส" เป็นสีฟ้าเข้ม และ "ก" เป็นสีขาว ลักษณะดังกล่าวเป็นไปในทำนองเดียวกับธงพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. โดยปกติแล้วธงนี้ปรากฏอยู่ทั่วไปในช่วงเดือนสิงหาคม

สำหรับธงสัญลักษณ์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ แบบง่าย จะใช้วิธีการพิมพ์ตราสัญลักษณ์ด้วยสีขาวสีเดียวลงบนผืนธงสีฟ้า

ธงที่พ้นสมัยการใช้งาน

ในทางปฏิบัติธงประจำพระองค์ที่พ้นสมัยการใช้งานนั้นเป็นได้หลายกรณี ได้แก่ พระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์นั้นเสด็จสวรรคต สิ้นพระชนม์ หรือมีการได้รับการสถาปนาเลื่อนพระอิสริยยศ หรือทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ หรือทรงมีพระราชดำริให้ออกแบบธงใหม่ หรือทางรัฐบาลประกาศระยะเวลาในการประดับธงตราสัญลักษณ์นั้นๆ โดยส่วนมาจะเป็นธงในวาระพิเศษต่างๆ

ธงพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

ธงพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเป็นธงพื้นสีเหลือง อันเป็นสีประจำพระชนมวาร (เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันจันทร์ที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๐) กลางธงมีตราสัญลักษณ์ประจำพระองค์ซึ่งปกติเป็นตราพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ภายใต้อุณาโลมและพระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี โดยรูปอักษร "ภ" เป็นสีเหลืองทอง (หมายถึง สีประจำพระมหาจักรีบรมราชวงศ์) "ป" สีน้ำเงิน (หมายถึง สีประจำพระบรมราชอิสริยยศ พระมหากษัตริย์) และ "ร" สีขาว (หมายถึง สีประจำพระชนมวารตามคติมหาทักษา)

สำหรับธงสัญลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช แบบง่าย จะใช้วิธีการพิมพ์ตราสัญลักษณ์ด้วยสีแดงสีเดียวลงบนผืนธงสีเหลือง

ภาพธงสัญลักษณ์ประจำพระองค์

ภาพธง ใช้สำหรับ ลักษณะ หมายเหตุ
Royal Flag of King Rama X.svg
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ธงสีเหลือง ตราพระปรมาภิไธยย่อ ว.ป.ร. มีอุณาโลมเลข ๑๐ ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Queen Sirikit.svg
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ธงสีฟ้า ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ก. ภายใต้มงกุฎขัตติยราชนารี พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Maha Chakri Sirindhorn.svg
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ธงสีม่วง ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ธ. ภายใต้พระชฎาไม่มีกรรเจียกจร พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้สีม่วงเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Chulabhorn Walailak.svg
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ธงสีแสด ตราพระนามาภิไธยย่อ จ.ภ. ภายใต้พระจุลมงกุฎ พระราชสมภพวันพฤหัสบดี จึงใช้สีแสดเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Ubolratana Rajakanya.svg
ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ธงสีแสดแดง ตราพระนามาภิไธยย่อ อ.ร. พระราชสมภพวันพฤหัสบดี แต่ด้วยเป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ จึงใช้สีแดงเป็นสีพื้นธง แทนสีแสด
Royal Flag of Princess Soamsavali.svg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ธงสีม่วง ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ส. ยอดพระนามาภิไธยย่อเป็นรูปอุณาโลม พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้สีม่วงเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Bajrakitiyabha.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา ธงสีแสด ตราพระนามาภิไธยย่อ พ.ภ. พระราชสมภพวันพฤหัสบดี จึงใช้สีแสดเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Sirivannavari Nariratana.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์ ธงสีแสด ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ร. พระราชสมภพวันพฤหัสบดี จึงใช้สีแสดเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Prince Dipangkorn Rasmijoti.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ ธงสีฟ้า ตราพระนามาภิไธยย่อ ท.ป. พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Siribhachudhabhorn.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ธงสีฟ้า ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ภ. พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Aditayadornkitikhun.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ธงสีม่วง ตราพระนามาภิไธยย่อ อ.ก. พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้สีม่วงเป็นสีพื้นธง

พ้นสมัยการใช้งาน

ภาพธง ใช้สำหรับ ลักษณะ เหตุพ้นสมัย หมายเหตุ
Royal Flag of King Rama IX.svg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง ตราพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ภายใต้อุณาโลมและพระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ธงสีม่วง ตราพระนามาภิไธย ส. ผูกเป็นรูปงู ภายใต้เลข ๖ เปล่งรัศมี สวรรคต พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้สีม่วงเป็นสีพื้นธง
Royal flag of Queen Rambhai Barni.svg
สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ธงสีชมพู ผืนธงเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ตราพระนามาภิไธยย่อ ร.พ. ภายใต้มงกุฎขัติยนารี สวรรคต พระราชสมภพวันอังคาร จึงใช้ชมพูเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Srinagarindra, The Princess Mother.svg
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ธงสีแดง ตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ว. สวรรคต พระราชสมภพวันอาทิตย์ จึงใช้แดงเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Crown Prince Maha Vajiralongkorn.svg
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ธงสีเหลือง ตราพระนามาภิไธยย่อ ม.ว.ก. ภายใต้ตราจักรีและพระอนุราชมงกุฎ ขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์ พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Bejaratana Rajasuda.svg
สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ธงสีชมพู ตราพระนามาภิไธยย่อ พ.ร. ภายใต้พระชฎามหากฐินและอุณาโลม สิ้นพระชนม์ พระราชสมภพวันอังคาร จึงใช้สีชมพูเป็นสีพื้นธง
Royal Flag of Princess Galyani Vadhana.svg
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ธงสีน้ำเงิน ตราพระนามาภิไธยย่อ ก.ว. ภายใต้พระจุลมงกุฎ สิ้นพระชนม์ พระราชสมภพวันอาทิตย์ แต่สีน้ำเงินเป็นสีที่โปรดเป็นการส่วนพระองค์ จึงใช้สีน้ำเงินเป็นสีพื้นธงแทนสีแดง
Royal Flag of Princess Srirasmi.png
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ธงสีแสด ตราพระนามาภิไธยย่อ ศ.ร. ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ พระราชสมภพวันพฤหัสบดี จึงใช้สีแสดเป็นสีพื้นธง
Flag of Thailand (Ayutthaya period).svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ธงสีแดงทั้งผืน ทรงโปรดให้เปลี่ยนตามสีวันพระราชสมภพ พระราชสมภพวันอาทิตย์ แต่ภายหลังทรงนับว่าพระราชสมภพวันเสาร์
Single Color Flag - 6F00B6.svg
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ธงสีม่วงทั้งผืน ทรงออกแบบใหม่ เดิมใช้ธงแดงทั้งผืน แต่ภายหลังทรงนับว่า

พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้ธงสีม่วงเป็นพื้นธง

ธงประจำพระองค์ในวาระพิเศษ

ภาพธง ใช้สำหรับ ลักษณะ หมายเหตุ
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ 12 สิงหาคม 2535.jpg
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ธงสีฟ้า มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ อยู่กลางผืนธง พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 12 สิงหาคม 2547.jpg
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ธงสีฟ้า มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ อยู่กลางผืนธง พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
ธง 80 พรรษาราชินี.jpg
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ธงสีฟ้า มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษา อยู่กลางผืนธง พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
ตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ (3).png
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ธงสีฟ้า มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ อยู่กลางผืนธง พระราชสมภพวันศุกร์ จึงใช้สีฟ้าเป็นสีพื้นธง
ธงตราสัญลักษณ์ฉลองพระชนมายุ 60 พรรษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.png
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ธงสีม่วง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ อยู่กลางผืนธง พระราชสมภพวันเสาร์ จึงใช้สีม่วงเป็นสีพื้นธง

พ้นสมัยการใช้งานในวาระพิเศษ

ภาพธง ประจำพระองค์ ลักษณะ เหตุพ้นสมัย หมายเหตุ
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ 5 ธันวาคม 2530.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก 2531.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีกาญจนาภิเษก.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีกาญจนาภิเษก อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษา อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554.jpg
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
ธงตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลฉลองสิริราชสมบัติครบ 70 ปี.png
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๗๐ ปี อยู่กลางผืนธง สวรรคต พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง
ฉลอง 100 ปี สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี.png
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ธงสีขาว มีตรางานฉลอง ๑๐๐ ปี อยู่กลางผืนธง พ้นวันงานไปแล้ว
ธง 60 พรรษา พระบรม.jpg
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ธงสีเหลือง มีตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ อยู่กลางผืนธง ขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์ พระราชสมภพวันจันทร์ จึงใช้สีเหลืองเป็นสีพื้นธง

ระเบียงภาพ

ในวาระพิเศษ

ดูเพิ่ม

อ้างอิง