กุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวราย

กุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวราย

กุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวราย หรือ ปราสาทหนองกง เป็นปราสาทหินขนาดเล็กรูปแบบอโรคยาศาล ตั้งอยู่ในเขตบ้านหนองบัวราย หมู่ที่ 7 ตำบลจรเข้มาก อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์

ประวัติและความสำคัญ

สันนิษฐานว่ากุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวรายสร้างขึ้นในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 17 ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งจักรวรรดิเขมร เพื่อเป็นอโรคยาศาล ซึ่งเป็นสถานที่ที่ใช้ปรุงยา และยังเป็นที่พักแก่ผู้เดินทางมาแสวงบุญที่ปราสาทเมืองต่ำ

กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนกุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวรายเป็นโบราณสถานเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2478 และประกาศกำหนดขอบเขตโบราณสถานเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2525 โดยมีเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 3 งาน 71 ตารางวา

ลักษณะ

ปราสาทหลังนี้ หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ปรางค์ประธานมีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมกว้าง 5 เมตร องค์ประธานเป็นศิลาแลง ด้านทิศตะวันออกมีกรอบประตูเป็นหินทรายด้านหน้าทำเป็นมุขยื่นออกมา ด้านที่เหลือทำเป็นประตูหลอก รอบ ๆ ตัวปราสาทมองเห็นร่องรอยของกำแพงศิลาแลงอยู่โดยรอบแต่พังทลายลงมาเกือบทั้งหมดยังคงอยู่เฉพาะส่วนฐาน ด้านบนของปรางค์ประธานฝั่งทิศตะวันตก มีรูปจำหลักเทพประจำทิศคือพระยมทรงควาย มีบรรณาลัยทรงสี่เหลี่ยมสร้างด้วยศิลาแลงอยู่ภายในกำแพง ประดับด้วยหินสลักรูปนาค แต่เนื่องจากศิลปะการสลักและลวดลายต่าง ๆ ไม่สอดคล้องกับสถาปัตยกรรมอื่น ๆ จึงสันนิษฐานว่าอาจมีการบูรณะขึ้นในภายหลังในช่วงประมาณพุทธศตวรรษที่ 18

แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กุฏิฤๅษีบ้านหนองบัวราย