ภาษาเซี่ยงไฮ้

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ภาษาเซี่ยงไฮ้
上海閒話 Zanhererau
滬語 wugniu
ออกเสียงz̥ɑ̃̀héɦɛ̀ɦʊ̀], [ɦu ɲy
ประเทศที่มีการพูดจีน
ภูมิภาคเซี่ยงไฮ้; และชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลรวมทั้งในสหรัฐ (นิวยอร์ก)
จำนวนผู้พูด14 ล้านคน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
รหัสภาษา
ISO 639-3
นักภาษาศาสตร์wuu-sha

ภาษาเซี่ยงไฮ้ (上海閒話 ในภาษาเซี่ยงไฮ้; จีนตัวย่อ: 上海话 หรือ 沪语; จีนตัวเต็ม: 上海話 หรือ 滬語) หรือบางครั้งเรียกสำเนียงเซี่ยงไฮ้เป็นสำเนียงของภาษาอู๋ที่ใช้พูดในเมืองเซี่ยงไฮ้และบริเวณโดยรอบ จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษาเซี่ยงไฮ้เป็นเช่นเดียวกับสำเนียงอื่น ๆ ของภาษาอู๋คือสามารถเข้าใจกันได้กับภาษาจีนสำเนียงอื่น ๆ น้อยมากโดยเฉพาะภาษาจีนกลาง หรือแม้แต่กับสำเนียงย่อยอื่นๆของภาษาอู๋

ภาษาเซี่ยงไฮ้เป็นตัวแทนของภาษาอู๋เหนือ (บริเวณทางใต้ของเจียงซูและทางเหนือของเจ้อเจียง) มีผู้พูดเกือบ 14 ล้านคน จัดเป็นสำเนียงที่มีผู้พูดมากที่สุดในบรรดาสำเนียงของภาษาอู๋ทั้งหมด ในเอกสารทางตะวันตก คำว่าภาษาเซี่ยงไฮ้หมายถึงภาษาอู๋ทั้งหมดโดยไม่ได้เน้นเฉพาะสำเนียงของภาษาอู๋ที่ใช้พูดในเซี่ยงไฮ้

สัทวิทยา[แก้]

พยัญชนะ[แก้]

ภาษาเซี่ยงไฮ้มีเสียงพยัญชนะและสระเดี่ยวมาก มีเสียงพยัญชนะโฆษะ ในขณะที่ทั้งภาษาจีนกลางและภาษาจีนกวางตุ้งไม่มีเสียงโฆษะ

Phonetic Transcription of Initials in Shanghainese
  Labial Dental Alveolo-Palatal Velar Glottal
Nasal ʔm, /m ʔn, /n ʔȵ, ȵ̥/ȵ ʔŋ, ŋ̥/ŋ  
Plosive voiceless p t k ʔ
aspirated  
slack voice /b /d ɡ̊/g  
Affricate voiceless ts
aspirated tsʰ tɕʰ  
slack voice d̥ʑ̊/  
Fricative voiceless f s ɕ   h
slack voice /v /z ʑ̊/ʑ   ɦ
Approximant ʔl/

ตัวสะกด[แก้]

ต่อไปนี้เป็นตัวสะกดที่เป็นไปได้ในภาษาเซี่ยงไฮ้ [1][2]

Phonetic Transcription of Riming Groups in Shanghainese
Open
Long Nucleus
Nasal ending
Short Nucleus + Nasal Ending
Checked
Short Nucleus checked
by a glottal stop
Rimes Medals + Rimes Rimes Medals + Rimes Rimes Medals + Rimes
i     ɪ̆ɲ     ɪ̆ʔ    
u                
y     ʏ̆ɲ     ʏ̆ʔ    
ɜ¹   ə̆ɲ wə̆ɲ   ə̆ʔ wə̆ʔ  
o     ʊ̆ŋ jʊ̆ŋ   ʊ̆ʔ jʊ̆ʔ  
ɔ   ɑ̃/ɑ̆ŋ jɑ̃ wɑ̃      
a ja wa ã/a̯ŋ ăʔ wăʔ
ɛ̝ jɛ̝ wɛ̝            
e   we            
ø            

วรรณยุกต์[แก้]

ต่อไปนี้เป็นเสียงวรรณยุกต์ในภาษาเซี่ยงไฮ้[3]

+Five Shanghainese Citations Tones
with Middle Chinese Classifications
Yin () Ping () Shang () Qu () Ru ()
IPA a˥˨ = â (53) a˧˥ = ǎ (34) aʔ˥ = áʔ (5ʔ)
Yang () Ping () Shang () Qu () Ru ()
a˩˧ = (23) aʔ˨˧ = ǎʔ (12ʔ)

การเมืองของภาษา[แก้]

ภาษาเซี่ยงไฮ้ไม่มีการสอนในโรงเรียน ไม่ได้ใช้ในการตีพิมพ์หนังสือพิมพ์และมีการควบคุมการใช้ในสื่อออกอากาศ ทำให้ผู้ดำเนินรายการไม่เสี่ยงที่จะใช้ภาษาเซี่ยงไฮ้ รายการทางโทรทัศน์ที่ใช้ภาษาเซี่ยงไฮ้เริ่มมีหลัง พ.ศ. 2533 แต่เป็นจำนวนน้อย ชาวเซี่ยงไฮ้ในชนบทที่อายุมากยังฟังวิทยุภาษาเซี่ยงไฮ้ อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้รณรงค์ให้ใช้ภาษาจีนกลางมากขึ้น เช่น คำขวัญที่ว่า "เป็นคนเซี่ยงไฮ้สมัยใหม่ พูดภาษาจีนกลาง"

ใน พ.ศ. 2548 รัฐบาลได้พยายามสนับสนุนให้ชาวเซี่ยงไฮ้ใช้ภาษาจีนกลางมากยิ่งขึ้น คนงานในอุตสาหกรรมบริการในเซี่ยงไฮ้ต้องใช้ภาษาจีนกลางเท่านั้น และตั้งแต่ พ.ศ. 2533 ต้องผ่านการทดสอบภาษาจีนกลางก่อน ถ้าไม่ผ่านหรือออกเสียงไม่ถูกต้องต้องกลับไปเรียนภาษาจีนกลางใหม่

ความเข้าใจกันได้และความแปรผัน[แก้]

ผู้พูดภาษาเซี่ยงไฮ้ไม่สามารถเข้าใจกันได้กับผู้พูดภาษาจีนกลางสำเนียงใดเลย โดยมีความเข้าใจกันได้กับภาษาจีนกลางมาตรฐานเพียง 50% ซึ่งใกล้เคียงกับความเข้าใจกันได้ระหว่างภาษาฝรั่งเศสกับภาษาเยอรมัน ผู้พูดภาษาเซี่ยงไฮ้ยุคใหม่ได้รับอิทธิพลจากภาษาจีนกลาง ทำให้ภาษาเซี่ยงไฮ้ของวัยรุ่นในเมืองต่างจากภาษาเซี่ยงไฮ้ของคนรุ่นก่อน และมีการสอดแทรกประโยคจากภาษาจีนกลางเข้าไปในการสนทนาในชีวิตประจำวัน

ภาษาเซี่ยงไฮ้จัดอยู่ในกลุ่มของภาษาอู๋ซึ่งสำเนียงต่างๆของภาษาในกลุ่มนี้สามารถที่จะเข้าใจกันได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนไปพูดภาษาจีนกลาง แม้จะมีความแตกต่างทางด้านวรรณยุกต์และความแปรผันในแต่ละพื้นที่บ้าง

คำและวลีที่ใช้ทั่วไปในภาษาเซี่ยงไฮ้[แก้]

หมายเหตุ: อักษรจีนที่ใช้ไม่ได้เป็นมาตรฐานและใช้เฉพาะการอ้างอิงเท่านั้น IPA ถอดเสียงจากภาษาเซี่ยงไฮ้ยุคกลาง (中派上海话) ซึ่งใช้โดยผู้ที่มีอายุ 20 - 60 ปี

แปล IPA อักษรจีน
ภาษาเซี่ยงไฮ้ [zɑ̃.ˈhe.ɦɛ.ɦʊ] 上海閒話 or 上海闲话
ชาวเซี่ยงไฮ้ [zɑ̃.ˈhe.ɲɪɲ] 上海人
ฉัน [ŋu]
เราหรือฉัน [ŋu.ɲi] or [ɐˑ.lɐʔ] 我伲、阿拉(我拉)
เขาหรือหล่อน [ɦi] 渠(伊, 其)
พวกเขา [ɦi.la] 渠拉(伊拉)
คุณ [noŋ] (儂)
พวกคุณ [na]
สวัสดี [noŋ hɔ] 侬好(儂好)
ลาก่อน [ˈtse.ɦue] 再会(再會)
ขอบคุณ [ʑ̻iaja noŋ] or [ʑ̻iaʑ̻ia noŋ] 谢谢侬(謝謝儂)
เสียใจ [te.vəˑ.tɕʰi] 对勿起(對勿起)
แต่อย่างไรก็ตาม [dɛ.zɨ], [dɛ.zɨ.ni] 但是, 但是呢
กรุณา [tɕʰɪɲ] (請)
นั่น [ˈe.tsɐʔ], [i.tsɐʔ] 哎只, 伊只
นี่ [ɡəʔ.tsɐʔ] 搿只
ที่นั่น [ˈe.tɐʔ], [i.tɐʔ] 哎垯, 伊垯
นอกเหนือจากที่นั่น [ˈe.mi.tɐʔ], [i.mi.tɐʔ] 哎面垯, 伊面垯
ที่นี่ [ɡəˑ.tɐʔ] 搿垯(箇垯)
มี [ɦiɤɯ.təʔ] 有得
อยู่ [lɐˑ.he] 勒許
ปัจจุบัน [ɦi.ze] 现在(現在)
เวลาเท่าใด [ɦi.ze tɕi.ti tsoŋ] 搿息几点钟?(搿息幾點鐘?)
ที่ไหน [ɦa.ɺi.tɐʔ], [sa.di.fɑ̃] 嚡里垯(嚡裏垯), 啥地方
อะไร [sa ɦəʔ] 啥个, 做啥
ใคร [sa.ɲɪɲ] or [ɦa.ɺi.ɦue] 啥人, 嚡里位
ทำไม [ɦue.sa] 为啥(為啥)
เมื่อใด [sa.zəɲ.kuɑ̃] 啥辰光
อย่างไร [na.nəɲ, na.nəɲ.ka] 哪恁, 哪恁介
มากเท่าใด [tɕi.di] 几钿?几块洋钿?(幾鈿?幾塊銀頭?)
ใช่ [ˈe]
ไม่ใช่ [m̩], [vəˑ.zɨ], [m̩məʔ], [viɔ] 呒, 弗是, 呒没
หมายเลขโทรศัพท์ [di.ɦʊ ɦɔ.dɤɯ] 电话号头(電話號頭)
บ้าน [oˑ.ɺi.ɕiã] 屋里向(屋裏向)
มาที่บ้านของพวกเราและเล่น [tɔ ɐˑ.lɐʔ oˑ.ɺi.ɕiɑ̃ le bəˑ.ɕiã] 到阿拉屋里厢来孛相(白相)!(到阿拉屋裏厢來孛相!)
ห้องน้ำอยู่ที่ไหน [da.sɤɯ.kɛ ɺəˑ.ɺɐʔ ɦa.ɺi.tɐʔ] 汏手间勒勒嚡里垯?(汏手間勒勒嚡裏垯?)
คุณกินอาหารเย็นหรือยัง [ɦia.vɛ tɕʰɪˑ.ku.ləʔ va] 夜饭吃过了𠲎?(夜飯吃過了𠲎?)
ฉันไม่รู้ [ŋɯ; vəˑ.ɕiɔ.təʔ] 我弗 (勿) 晓得.(我弗 (勿) 曉得.)
คุณพูดภาษาอังกฤษได้ไหม [noŋ ˈɪn.vəɲ kãtəʔle va] 侬英文讲得来𠲎?
ฉันรักคุณ [ŋɯ; e noŋ] 我爱侬!(我愛儂!)
ฉันรักคุณ [ŋɯ; e.mɯ noŋ] 我爱慕侬.(我愛慕儂!)
ฉันชอบคุณมาก [ŋɯ; ɺɔ ˈhuø.ɕi noŋ ɦəʔ] 我老欢喜侬搿!(我老歡喜儂搿)
ข่าว [ɕɪɲ.vəɲ] 新闻(新聞)
ตาย [ɕi.tʰəˑ.ləʔ] 死脱了
มีชีวิต [ɦuəˑ.lɐˑ.he] 活勒嗨(活着)
มาก [ˈtɕiɔ.kue] 交关(邪气)
ภายใน [ɺi.ɕiã] 里向
ภายนอก [ŋa.dɤɯ] 外頭
คุณเป็นอย่างไรบ้าง [noŋ hɔ va] 侬好伐?(儂好伐?)

อ้างอิง[แก้]

  1. Zhu, Xiaonong S. Shanghai Tonetics. Lincom Europa, 1999, p. 14-17.
  2. Zhu, Xiaonong S. A Grammar of Shanghai Wu. Lincom Europa, 2006, p. 11.
  3. Chen, Zhongmin. Studies in Dialects in the Shanghai Area. Lincom Europa, 2003, p. 74.

ดูเพิ่ม[แก้]

  • John A. Silsby, Darrell Haug Davis (1907). Complete Shanghai syllabary with an index to Davis and Silsby's Shanghai vernacular dictionary and with the Mandarin pronunciation of each character. the University of California: American Presbyterian Mission Press. p. 150. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Matthew Tyson Yates, Presbyterian church in U.S.A. Board of foreign missions. Central China mission. Press. Shanghai (1904). First lessons in Chinese (revised ed.). the New York Public Library: American Presbyterian Mission Press. p. 151. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (1868). A grammar of colloquial Chinese: as exhibited in the Shanghai dialect (2 ed.). Harvard University: Presbyterian mission press. p. 225. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (1868). A grammar of colloquial Chinese: as exhibited in the Shanghai dialect (2 ed.). the University of Virginia: Presbyterian mission press. p. 225. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (1853). Grammar of colloquial Chinese --. Columbia University. p. 248. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Shanghai Christian vernacular society (1891). Syllabary of the Shanghai vernacular: Prepared and published by the Shanghai Christian vernacular society. the University of California: American Presbyterian mission press. p. 94. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Gilbert McIntosh (1908). Useful phrases in the Shanghai dialect: With index-vocabulary and other helps (2 ed.). Harvard University: American Presbyterian mission press. p. 113. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (1869). A vocabulary of the Shanghai dialect. the University of California: Presbyterian mission press. p. 151. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (2010). A Vocabulary of the Shanghai Dialect. General Books LLC. p. 128. ISBN 1152105558. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (2010). A Vocabulary of the Shanghai Dialect (reprint ed.). Nabu Press. p. 168. ISBN 1177621908. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Charles Ho, George Foe (1940). Shanghai dialect in 4 weeks: with map of Shanghai. the University of Michigan: Chi Ming Book Co.press. p. 125. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • John Alfred Silsby (1911). Introduction to the study of the Shanghai vernacular. the University of California: American Presbyterian Mission Press. p. 53. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • R. A. Parker (1923). Introduction Lessons in the Shanghai dialect: in romanized and character, with key to pronunciation. the University of Michigan: Shanghai. p. 265. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Francis Lister Hawks Pott (1924). Lessons in the Shanghai dialect (revised ed.). the University of Michigan: Printed at the Commercial Press. p. 174. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Francis Lister Hawks Pott (1924). Lessons in the Shanghai dialect (revised ed.). the University of Michigan: Printed at the Commercial Press. p. 174. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • An English-Chinese vocabulary of the Shanghai dialect (2 ed.). the University of Michigan: Printed at the American Presbyterian Mission Press. 1913. p. 593. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (2010). A Grammar of Colloquial Chinese: As Exhibited in the Shanghai Dialect (reprint ed.). BiblioBazaar. p. 244. ISBN 1148087125. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Joseph Edkins (2010). A Grammar of Colloquial Chinese: As Exhibited in the Shanghai Dialect (reprint ed.). BiblioBazaar. p. 246. ISBN 1148404643. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]