พระอุบาลีคุณูปมาจารย์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ เป็นสมณศักดิ์ของพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ ตั้งชื่อตามพระอุบาลี พระอรหันต์สาวกของพระโคตมพุทธเจ้า

พระอุบาลีคุณูปมาจารย์
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน
ว่าง

ตั้งแต่ พ.ศ.2562
การเรียกขานท่านเจ้าคุณ
ที่พำนักพระอารามหลวง
ผู้แต่งตั้งพระมหากษัตริย์ไทย
วาระตลอดพระชีพ หรือ ได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะ
ผู้ประเดิมตำแหน่งพระอุบาฬีคุณูปมาจารย์ (ปาน)
สถาปนาพ.ศ.2443

ประวัติ[แก้]

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา "พระอุบาฬี" เป็นสมณศักดิ์พระราชาคณะฝ่ายอรัญวาสี อยู่วัดกุฏิ์ ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงเห็นว่านามพ้องกับพระอรหันตสาวก จึงเปลี่ยนราชทินนามเป็น "พระวินัยรักขิต" ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเปลี่ยนนามอีกเป็น "พระอุบาฬีคุณูปมาจารย์" พระราชทานสำหรับพระราชาคณะเจ้าคณะอรัญวาสี (เสมอชั้นธรรมพิเศษ) โดยเลื่อนพระธรรมเจดีย์ (ปาน) เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนฯ ขึ้นรับราชทินนามนี้เป็นรูปแรก[1]

ถึงปี พ.ศ. 2482 พระธรรมปิฎก (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ เจ้าคณะรองฝ่ายอรัญวาสี ชั้นหิรัญบัฏ เป็นรูปแรก

ฐานานุกรม[แก้]

สมัยเป็นสมณศักดิ์เจ้าคณะรองอรัญวาสี (เสมอชั้นธรรมพิเศษ) พระอุบาลีคุณูปมาจารย์มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 6 รูป ดังนี้

  • พระครูปลัดนิพัทธโพธิพงศ์

เมื่อเลื่อนเป็นเจ้าคณะรองชั้นหิรัญบัฏ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 8 รูป ดังนี้[2]

  • พระครูปลัดสุวัฒนจริยคุณ ไพบูลศาสนภารธุราทร บวรสังฆานุนายก

รายนาม[แก้]

ลำดับที่ รายนาม วัด ดำรงสมณศักดิ์
1 พระอุบาฬีคุณูปมาจารย์ (ปาน) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2443–2447
2 พระอุบาฬีคุณูปมาจารย์ (เปีย จนฺทสิริ) วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร พ.ศ. 2448–2464
3 พระอุบาฬีคุณูปมาจารย์ (เข้ม ธมฺมสโร) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2464–2466
4 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (แย้ม อุปวิกาโส) วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2466–2468
5 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจนฺโท) วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร พ.ศ. 2468–2475
6 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (นาค สุมนนาโค) วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2476–2482
7 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2482–2488
8 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (โสม ฉนฺโน) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2490–2500
9 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (วาสน์ วาสโน) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2500–2506
10 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ธีร์ ปุณฺณโก) วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร พ.ศ. 2506–2515
11 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ฟู อตฺตสิโว) วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร พ.ศ. 2515–2516
12 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (กมล กมโล) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2516–2520
13 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (พุฒ สุวฑฺฒโน) วัดสุวรรณารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2521–2539
14 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปัญญา อินฺทปญฺโญ) วัดไร่ขิง พ.ศ. 2539–2551
15 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ พ.ศ. 2551–2562

อ้างอิง[แก้]

  1. วิเชียร อากาศฤกษ์ และ สุนทร สุภูตะโยธิน, ประวัติ สมณศักดิ์ และ พัดยศ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศรีอนันต์, 2528, หน้า 38
  2. พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปนาสมณศักดิ์ (http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2552/B/012/1.PDF) ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๖, ตอนที่ ๑๒ ข, ๑ กันยายน ๒๕๕๒, หน้า ๓-๕