พระอุบาลีคุณูปมาจารย์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ เป็นสมณศักดิ์ของพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ ตั้งชื่อตามพระอุบาลี พระอรหันต์สาวกของพระโคตมพุทธเจ้า

ประวัติ[แก้]

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา "พระอุบาฬี" เป็นสมณศักดิ์พระราชาคณะฝ่ายอรัญวาสี อยู่วัดกุฏิ์ ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงเห็นว่านามพ้องกับพระอรหันตสาวก จึงเปลี่ยนราชทินนามเป็น "พระวินัยรักขิต" ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเปลี่ยนนามอีกเป็น "พระอุบาลีคุณูปมาจารย์" พระราชทานสำหรับพระราชาคณะเจ้าคณะอรัญวาสี (เสมอชั้นธรรมพิเศษ) โดยเลื่อนพระธรรมเจดีย์ (ปาน) เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนฯ ขึ้นรับราชทินนามนี้เป็นรูปแรก[1]

ถึงปี พ.ศ. 2482 พระธรรมปิฎก (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ เจ้าคณะรองฝ่ายอรัญวาสี ชั้นหิรัญบัฏ เป็นรูปแรก

ฐานานุกรม[แก้]

พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 8 รูป ดังนี้

  • พระครูปลัดสุวัฒนจริยคุณ ไพบูลศาสนภารธุราทร บวรสังฆานุนายก
  • พระครูวินัยธร
  • พระครูพิศาลสรกิจ พระครูคู่สวด
  • พระครูสังฆบริรักษ์
  • พระครูใบฎีกา
  • พระครูธรรมธร
  • พระครูพิศิษฏ์สรการ พระครูคู่สวด
  • พระครูสมุห์

รายนาม[แก้]

ลำดับที่ รายนาม วัด ดำรงสมณศักดิ์
1 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปาน) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2443-2447
2 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (เปีย จนฺทสิริ) วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร พ.ศ. 2448-2464
3 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (เข้ม ธมฺมสโร) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2464-2466
4 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (แย้ม อุปวิกาโส) วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2466-2468
5 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจนฺโท) วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร พ.ศ. 2468-2475
6 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (นาค สุมนนาโค) วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2476-2482
7 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2482-2488
8 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (โสม ฉนฺโน) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2490-2500
9 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (วาสน์ วาสโน) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2500-2506
10 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ธีร์ ปุณฺณโก) วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร พ.ศ. 2506-2515
11 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ฟู อตฺตสิโว) วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร พ.ศ. 2515-2516
12 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (กมล กมโล) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2516-2520
13 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (พุฒ สุวฑฺฒโน) วัดสุวรรณารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2521-2539
14 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปัญญา อินฺทปญฺโญ) วัดไร่ขิง พ.ศ. 2539-2551
15 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ พ.ศ. 2551 - ปัจจุบัน

อ้างอิง[แก้]

  1. วิเชียร อากาศฤกษ์ และ สุนทร สุภูตะโยธิน, ประวัติ สมณศักดิ์ และ พัดยศ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศรีอนันต์, 2528, หน้า 38