คณาธิปไตย

ส่วนหนึ่งของชุดการเมือง
ระบอบการปกครอง พื้นฐาน
โครงสร้างอำนาจ
สหพันธรัฐ สมาพันธรัฐ การใช้อำนาจครอบงำ จักรวรรดิ รัฐเดี่ยว
โครงสร้างอำนาจ
ประชาธิปไตย ทางตรง แบบมีผู้แทน โดยคณะบุคคลบางกลุ่ม
ราชาธิปไตย สมบูรณาญาสิทธิราชย์ ภายใต้รัฐธรรมนูญ
คณาธิปไตย อภิชนาธิปไตย คณะผู้ยึดอำนาจการปกครอง เศรษฐยาธิปไตย
อำนาจนิยม อัตตาธิปไตย ระบบใช้อำนาจเด็ดขาด ระบอบเผด็จการ ระบบรวบอำนาจเบ็ดเสร็จ
อื่น ๆ อนาธิปไตย สาธารณรัฐ เทวาธิปไตย

คณาธิปไตย (อังกฤษ: oligarchy, กรีก: ὀλιγαρχία (oligarkhía)) เป็นรูปแบบโครงสร้างอำนาจซึ่งอำนาจอยู่กับกลุ่มบุคคลจำนวนน้อยอย่างชะงัด บุคคลเหล่านี้อาจมีเชื้อเจ้า มั่งมี มีความสัมพันธ์ทางครอบครัว หมู่คณะหรือควบคุมทางทหาร รัฐเช่นนี้มักถูกควบคุมโดยไม่กี่ตระกูลที่มีชื่อเสียงซึ่งส่งผ่านอิทธิพลของตระกูลจากรุ่นสู่รุ่น

ตลอดประวัติศาสตร์ คณาธิปไตยในบางประเทศได้เป็นทรราช ต้องอาศัยภาระจำยอมของสาธารณะจึงจะอยู่ได้ แม้คณาธิปไตยในประเทศอื่นจะค่อนข้างผ่อนปรน อริสโตเติลริเริ่มการใช้คำนี้เป็นคำไวพจน์ของการปกครองโดยคนรวย ซึ่งคำที่ถูกต้อง คือ ธนาธิปไตย (plutocracy) แต่คณาธิปไตยไม่จำเป็นต้องเป็นการปกครองด้วยความมั่งมีเสมอไป ด้วยผู้ปกครองในระบอบคณาธิปไตยเป็นกลุ่มมีเอกสิทธิได้ง่าย ๆ และไม่จำเป็นต้องเชื่อมโยงทางสายเลือดดังเช่นในราชาธิปไตย บางนครรัฐในสมัยกรีกโบราณปกครองแบบคณาธิปไตย

แหล่งข้อมูลอื่น

• Online Text: Leonard Whibley, Greek Oligarchies: Their Character and Organisation (1869), still the only full-scale treatment of oligarchy in Classical Greece.
• M Hollingsworth and S Lansley, Londongrad, From Russia With Cash, 2009, 4th Estate
• Oligarchy USA, [1]