ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
| ประเทศฝรั่งเศส |
 บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ: |
|
|
|
อื่นๆ
|
|
|
ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส (Président de la République française) เป็นตำแหน่งประมุขของรัฐที่มาจากการเลือกตั้ง
4 ใน 5 สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่เคยมีมาได้มีประธานาธิบดีในตำแหน่งประมุขแห่งรัฐ ซึ่งทำให้ระบอบประธานาธิบดีของประเทศฝรั่งเศสนั้น เป็นระบอบที่ยาวนานที่สุดที่เคยมีมาในประวัติศาสตร์ยุโรปประเทศหนึ่ง รัฐธรรมนูญในแต่สาธารณรัฐนั้น อำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบของประธานาธิบดีนั้นมีความแตกต่างกันไป
ประธานาธิบดีฝรั่งเศสนั้นยังมีฐานะเป็นผู้ปกครองร่วมอันดอร์ราอีกด้วย
ประธานาธิบดีฝรั่งเศสคนปัจจุบันคือ นิโกลาส์ ซาร์โกซี เข้าดำรงตำแหน่งเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2550
เนื้อหา |
[แก้] อำนาจประธานาธิบดี
สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 5 นั้นเป็นการปกครองด้วยระบอบกึ่งประธานาธิบดี ประธานาธิบดีเองก็มีอำนาจมากพอสมควรซึ่งไม่เหมือนกับประเทศอื่นๆ ในทวีปยุโรป แม้ว่าโดยส่วนมากการควบคุมดูแลและบัญญัติกฎหมายเป็นหน้าที่ของนายกรัฐมนตรีและรัฐสภา แต่ประธานาธิบดีก็มีอิทธิพลด้วย
อำนาจสูงสุดของประธานาธิบดีนั้นคือการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี แต่อย่างไรก็ตามรัฐสภาฝรั่งเศสก็มีอำนาจที่จะปลดคณะรัฐมนตรีได้ ทำให้ประธานาธิบดีเหมือนกับถูกบังคับให้เลือกนายกรัฐมนตรีที่รัฐสภาให้การสนับสนุน
เมื่อไหร่ที่เสียงส่วนมากในรัฐสภามีความเห็นทางการเมืองตรงข้ามกับประธานาธิบดี ซึ่งจะทำให้เกิดการบริหารร่วมกัน เมื่อนั้นอำนาจประธานาธิบดีจะลดน้อยลง เนื่องจากอำนาจส่วนมากจะไปขึ้นอยู่กับนายกรัฐมนตรีและรัฐสภาแทน และอาจจะไม่สนับสนุนการแต่งตั้งของประธานาธิบดีอีกด้วย
เมื่อไหร่ที่เสียงส่วนมากในรัฐสภาสนับสนุนประธานาธิบดี ประธานาธิบดีก็จะมีบทบาทมากขึ้นและมีอิทธิพลต่อนโยบายการบริหารของรัฐบาล บทบาทของนายกรัฐมนตรีจึงลดลงและอาจถูกปลดออกจากตำแหน่งหรือเปลี่ยนคณะผู้บริหารถ้าไม่เป็นที่นิยม
ตั้งแต่พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา ประธานาธิบดีและรัฐสภามีวาระ 5 ปีและการเลือกตั้งทั้ง 2 ครั้งจะใกล้กัน ทำให้ความเป็นไปได้ของการบริหารร่วมกันนั้นมีความน้อยลง
อำนาจของประธานาธิบดีมีดังนี้:
- ประธานาธิบดีประกาศกฎหมาย
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการยับยั้งชั่วคราว: เมื่อจะเสนอร่างกฎหมาย ประธานาธิบดีมีสิทธิที่จะเรียกร้องให้รัฐสภาพิจารณาอีกครั้งหนึ่ง แต่สามารถกระทำได้ครั้งเดียวต่อกฎหมายฉบับหนึ่ง
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการชี้แนะให้มีการพิจารณาร่างกฎหมายต่อสภารัฐธรรมนูญก่อนการประกาศใช้
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการยุบสภา
- ประธานาธิบดีสามารถชี้แนะให้มีการลงประชามติกฎหมายบางประเภทหรือสนธิสัญญาภายในเงื่อนไขบางประการซึ่งนายกรัฐมนตรีและรัฐสภาต้องเห็นด้วย
- ประธานาธิบดีเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการออกคำสั่งให้มีการใช้อาวุธนิวเคลียร์
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี แต่ไม่สามารถปลดนายกรัฐมนตรีออกได้
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการแต่งตั้งหรือปลดรัฐมนตรีได้ ถ้านายกรัฐมนตรีสนับสนุน
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการเสนอชื่อข้าราชการ (ด้วยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี)
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการเสนอชื่อสมาชิกสภารัฐธรรมนูญ
- ประธานาธิบดีต้อนรับทูตจากต่างประเทศ
- ประธานาธิบดีมีอำนาจในการอภัยโทษ (ไม่ใช่นิรโทษกรรม) แก่นักโทษที่ตัดสินว่ามีความผิด และสามารถลดหรือระงับคำพิพากษาได้ และนี่สำคัญเป็นอย่างยิ่งเพราะประเทศฝรั่งเศสยังมีการประหารชีวิตอยู่ แต่อย่างไรก็ตามเมื่อมีการตัดสินประหารชีวิต ประธานาธิบดีก็จะอภัยโทษโดยอัตโนมัติ ทำให้โทษลดลงเหลือเพียงจำคุกตลอดชีวิต
การตัดสินใจของประธานาธิบดีนั้น จะต้องมีการเซ็นกำกับโดยนายกรัฐมนตรี ยกเว้นการยุบสภา
[แก้] การนิรโทษกรรมของประธานาธิบดี
ในประเทศฝรั่งเศสนั้นมีประเพณีที่เรียกว่า การนิรโทษกรรมของประธานาธิบดี หลังจากการเลือกตั้งประธานาธิบดีและรัฐสภาที่มาจากพรรคเดียวกันนั้น รัฐสภาจะมีการลงคะแนนเสียงในการประกาศกฎหมายนิรโทษกรรมให้แก่นักโทษที่กระทำผิดเล็กๆ น้อยๆ การกระทำนี้เป็นที่วิพากย์วิจารณ์เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเป็นที่เชื่อกันว่าเป็นการส่งเสริมให้มีการทำผิดกฎหมายก่อนหน้าการเลือกตั้ง อย่างไรก็ตาม การออกกฎหมายนิรโทษกรรมนี้ อาจจะเป็นการให้อำนาจประธานาธิบดีในการนิรโทษกรรมนักโทษบางคนถ้าตรงตามเงื่อนไข บางคนก็พูดกันว่า การนิรโทษกรรมนี้เป็นการลดประชากรนักโทษในคุกอีกด้วย
[แก้] การเลือกตั้ง
ตั้งแต่การลงประชามติในปี พ.ศ. 2543 ประธานาธิบดีฝรั่งเศสจะได้รับการเลือกตั้งโดยตรงโดยมีวาระ 5 ปี (ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีฝรั่งเศสมีวาระ 7 ปี ซึ่งภายหลังมาลดลงเหลือ 5 ปี ซึ่งเริ่มวาระ 5 ปี ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2545 สมัยประธานาธิบดีฌากส์ ชีรัก) ฌากส์ ชีรัก ได้รับการเลือกตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2538 และ พ.ศ. 2545 ซึ่งไม่มีข้อกำหนด ทำให้ชีรัก สามารถเป็นประธานาธิบดีต่อไปได้ แต่เขาเลือกที่จะไม่ดำรงตำแหน่งต่อไป ประธานาธิบดีคนถัดมาคือ นิโกลาส์ ซาร์โกซี ซึ่งดำรงตำแหน่งเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2550
ฟรองซัวส์ มิแตรรองด์และฌากส์ ชีรักเป็นประธานาธิบดีที่ดำรงตำแหน่งครบวาระ (14 ปี และ 12 ปี)
ผู้สมัครแต่ละคนต้องยื่นรายชื่อผู้สนับสนุนอย่างน้อย 500 คน ให้สภารัฐธรรมนูญตรวจสอบคุณสมบัติ ก่อนจะประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดี และเปิดการรณรงค์หาเสียงอย่างเป็นทางการ ผู้สนับสนุนนั้น ส่วนมากจะเป็นนายกเทศมนตรี ซึ่งจะต้องมาจาก 30 จังหวัด (département) เป็นอย่างน้อยหรือประชาชนอาศัยในต่างประเทศ และ 10% จะต้องไม่มาจากอำเภอหรือประชาชนกลุ่มเดียวกัน และผู้สนับสนุนที่ว่านั้น สามารถเสนอได้ชื่อผู้สมัครได้เพียงคนเดียวต่อหนึ่งคน
ในประเทศฝรั่งเศสนั้นมีข้าราชการที่ได้รับการเลือกตั้งแล้วกว่า 45,000 คน ประกอบด้วยนายกเทศมนตรีประมาณ 36,000 คน
[แก้] ผลการเลือกตั้งประธานาธิบดีครั้งล่าสุด
| อันดับที่ | ผู้สมัครเลือกตั้ง | พรรค | รอบแรก | รอบสอง | ||
| คะแนนเสียง | เปอร์เซนต์ | คะแนนเสียง | เปอร์เซนต์ | |||
| 1 | นิโกลาส์ ซาร์โกซี | พรรคสหภาพเพื่อการเคลื่อนไหวของปวงชน (UMP) | 11,448,663 | 31.18% | 18,983,138 | 53.06% |
| 2 | เซโกแลน รัวยาล | พรรคสังคมนิยมฝรั่งเศส (PS) | 9,500,112 | 25.87% | 16,790,440 | 46.94% |
| 3 | ฟรองซัวส์ ไบรู | พรรคสหภาพเพื่อประชาธิปไตยฝรั่งเศส (UDF) | 6,820,119 | 18.57% | ||
| 4 | ฌอง-มารี เลอ เปน | พรรคแนวหน้าแห่งชาติ (FN) | 3,834,530 | 10.44% | ||
| 5 | โอลิวีเยร์ เบอซองเซอโนต์ | พรรคสันนิบาตคอมมิวนิสต์ปฏิวัติ (LCR) | 1,498,581 | 4.08% | ||
| 6 | ฟิลิปป์ เดอ วิลลีเยร์ | พรรคขบวนการเพื่อฝรั่งเศส (MPF) | 818,407 | 2.23% | ||
| 7 | มารี-จอร์จ บุฟเฟต์ | พรรคคอมมิวนิสต์ฝรั่งเศส (PCF) | 707,268 | 1.93% | ||
| 8 | โดมินิก วัวเนต์ | พรรคเขียว (Les Verts) | 576,666 | 1.57% | ||
| 9 | อาร์แลตต์ ลากิเยร์ | พรรคพลังแรงงาน (LO) | 487,857 | 1.33% | ||
| 10 | โฌเซ โบเว่ | ผู้สมัครอิสระ นักต่อต้านกระแสโลกาภิวัฒน์ | 483,008 | 1.32% | ||
| 11 | เฟรเดอริค นีอูส์ | พรรคล่าสัตว์ ตกปลา ธรรมชาติและประเพณี (CPNT) | 420,645 | 1.15% | ||
| 12 | เชราร์ด ชิวาร์ดี | พรรคแรงงาน (PT) | 123,540 | 0.34% | ||
| ผลรวม | 36,719,396 | 35,773,578 | ||||
| เสียงข้างมากเด็ดขาด (18,359,698) | ||||||
| บัตรดี | 36,719,396 | 98.56% | 35,773,578 | 95.80% | ||
| บัตรเสีย | 534,846 | 1.44% | 1,568,426 | 4.20% | ||
| จำนวนผู้ออกเสียงเลือกตั้ง | 37,254,242 | 83.77% | 37,342,004 | 83.97% | ||
| จำนวนผู้งดออกเสียงเลือกตั้ง | 7,218,592 | 16.23% | 7,130,729 | 16.03% | ||
| จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | 44,472,834 | 100% | 44,472,733 | 100% | ||
[แก้] การสืบตำแหน่ง
เมื่อประธานาธิบดีเสียชีวิตลงหรือลาออกจากตำแหน่ง ประธานสมาชิกวุฒิสภาจะทำหน้าที่เป็นประธานาธิบดีชั่วคราว อแลง โปเอร์เป็นคนเดียวที่ได้รับตำแหน่งชั่วคราวนี้ ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2512 เมื่อชาร์ลส์ เดอ โกลล์ ลาออกจากตำแหน่งและครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2517 เมื่อจอร์จ ปอมปิดูเสียชีวิตลงอย่างกะทันหัน ในสถานการณ์อย่างนี้เป็นที่สำคัญว่า ประธานสมาชิกวุฒิสภาทำหน้าที่เป็นประธานาธิบดีชั่วคราว มิใช่ประธานาธิบดีคนใหม่ จึงทำให้ไม่ต้องออกจากตำแหน่งประธานสมาชิกวุฒิสภา อย่างไรก็ตามประเทศฝรั่งเศสก็ได้ยกอแลง โปเอร์ เป็นอดีตประธานาธิบดีคนหนึ่งและยังได้ถูกจัดไว้ในทำเนียบประธานาธิบดีในเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีฝรั่งเศสอีกด้วย
การเลือกตั้งประธานาธิบดีรอบแรกนั้นจะต้องจัดให้เรียบร้อยภายใน 20 - 35 วัน หลังตำแหน่งประธานาธิบดีว่างลง เพราะว่า 15 วันนั้น สามารถแยกการเลือกตั้งประธานาธิบดีรอบที่ 1 และ 2 ได้ นั่นหมายความว่าประธานสมาชิกวุฒิสภาจะดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราวได้มากที่สุดเพียง 15 วันเท่านั้น ในระหว่างที่ทำหน้าที่ประธานาธิบดีชั่วคราวนั้น จะไม่สามารถยุบสภา ชี้แนะการลงประชามติหรือเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญได้
ถ้าไม่มีประธานวุฒิสภารักษาราชการแทน อำนาจของประธานาธิบดีนั้นจะตกอยู่กับคณะรัฐมนตรี ซึ่งก็จะตกอยู่กับนายกรัฐมนตรีนั่นเอง แต่ถ้านายกรัฐมนตรีไม่สามารถรักษาราชการแทนได้แล้วไซร้ รัฐมนตรีจะทำการแทนโดยยึดตามลำดับรายชื่อในคณะรัฐมนตรี อย่างไรก็ตามที่กล่าวมาจะมีสิทธิเป็นไปได้ยากเพราะถ้าไม่มีประธานสมาชิกวุฒิสภา สมาชิกวุฒิสภาจะเสนอชื่อประธานสมาชิกวุฒิสภาคนใหม่เพื่อที่จะดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราวแทน
[แก้] สถานที่อาศัยอย่างเป็นทางการ
สถานที่อาศัยอย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีฝรั่งเศสนั้นคือ Palais de l'Élysée ในกรุงปารีส ส่วนสถานที่อาศัยของประธานาธิบดีที่อื่นๆ ได้แก่:
- Fort de Bregançon ตั้งอยู่บริเวณตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศฝรั่งเศส เป็นสถานที่ที่ประธานาธิบดีอาศัยพักผ่อนในวันหยุด
- Hôtel de Marigny ตั้งอยู่บริเวณใกล้กับ Palais de l'Élysée เป็นสถานที่ที่ให้ข้าราชการชาวต่างประเทศพักอาศัย
- Château de Rambouillet ปกติเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมยกเว้นเมื่อมีการประชุมอย่างเป็นทางการ (น้อยครั้ง)
- Domaine National de Marly ปกติเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมยกเว้นเมื่อมีการประชุมอย่างเป็นทางการ (น้อยครั้ง)
- Domaine de Souzy-la-Briche เป็นสถานที่อาศัยแบบส่วนตัว (มิใช่ทางประวัติศาสตร์)
[แก้] อดีตประธานาธิบดี
ปัจจุบันประเทศฝรั่งเศสมีอดีตประธานาธิบดีที่ยังมีชีวิตเหลืออยู่ 2 ท่านได้แก่
- วาเลรี ยิสการ์ด เดส์แตง (ดำรงตำแหน่ง: พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2524)
- ฌากส์ ชีรัก (ดำรงตำแหน่ง: พ.ศ. 2538 - พ.ศ. 2550)
ตามกฎหมายของประเทศฝรั่งเศส อดีตประธานาธิบดีจะได้รับเงินบำนาญไปตลอดชีวิต
