เจ้าเมืองแพร่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าเมืองแพร่
เจ้าผู้ครองแคว้นเชียงใหม่
ครองราชย์พ.ศ. 2202/2206 - พ.ศ. 2215[1]
รัชสมัย9-13 ปี
รัชกาลก่อนหน้าพระแสนเมือง
รัชกาลถัดไปอุปราชอึ้งแซะ
ประสูติไม่ปรากฏ
พิราลัยพ.ศ. 2215

เจ้าเมืองแพร่ (ไม่ปรากฏ - พ.ศ. 2215) เป็นเจ้าผู้ครองแคว้นเชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่า

เจ้าเมืองแพร่มีพระนามเดิมว่าอย่างไรไม่ปรากฏหลักฐาน ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่[2]ระบุว่าทรงครองเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 2202 ตำนานสิบห้าราชวงศ์กล่าวว่าใน จ.ศ. 1021 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2202 ได้ "เอาพระญาเจ้าเมืองแพร่ ขึ้นนั่งแท่นแก้วเชียงใหม่ปีนั้น" [3] แต่พงศาวดารโยนก[4]ระบุว่าเป็นปี พ.ศ. 2206 ส่วนในปี พ.ศ. 2202 พงศาวดารโยนกและพงศาวดารเมืองเงินยางเชียงแสน[5]กล่าวถึงการขึ้นครองราชย์ของพระเจ้าปเยแห่งพม่าแทน Ken Kirigaya เห็นว่า เจ้าเมืองแพร่ที่ถูกกล่าวถึงในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ควรจะเป็นพระเจ้าปเยหรือเจ้าเมืองแปรซึ่งเป็นพระยศเดิมของพระองค์[6] เกริก อัครชิโนเรศ และ ภูเดช แสนสา เห็นว่า ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ส่วนนี้ (ผูกที่ 6) นำเอาบันทึกของเชียงแสนและพม่ามาใช้โดยไม่ได้ตรวจสอบความถูกต้อง[7]

รัชสมัย[แก้]

เจ้าเมืองแพร่ทรงอยู่ร่วมสมัยเดียวกันกับพระแสนเมืองผู้ปกครองเมืองเชียงแสน ในรัชสมัยของพระองค์กรุงศรีอยุธยาได้ยกทัพมายังแคว้นเชียงใหม่ในสงครามตองอู–อยุธยา (ค.ศ. 1662–1664) ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ระบุว่ากองทัพอยุธยายึดเมืองเชียงใหม่ไม่ได้ แต่ได้เมืองเชียงแสน[2] พงศาวดารพม่าระบุว่ากองทัพอยุธยาเข้ายึดเมืองเชียงใหม่ได้เป็นเวลาประมาณ 1 ปี[8]

พงศาวดารโยนกระบุว่าเจ้าเมืองแพร่เริ่มขึ้นครองเมืองเชียงใหม่หลังกรุงศรีอยุธยาถอยทัพกลับไปและไม่ได้ส่งบรรณาการให้กับพม่าอีก แต่พงศาวดารพม่าระบุว่า พระเจ้าปเยทรงแต่งตั้งให้มังรายละกะยอ (อังกฤษ: Minyè Hlakyaw) เป็นเมียวหวุ่นแห่งเชียงใหม่[8][9]ระหว่างปี พ.ศ. 2207 - พ.ศ. 2210 มังรายละกะยอเริ่มออกเดินทางจากพม่ามายังเชียงใหม่ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2207

บั้นปลายพระชนม์ชีพ[แก้]

ในปี พ.ศ. 2210 พระองค์ถูกปลดจากตำแหน่งเจ้าผู้ครองแคว้นเชียงใหม่ และถูกเนรเทศไปอยู่เมืองยาง ปัจจุบันคือ โม่ญี่น รัฐกะชีน ประเทศพม่า ทั้งนี้ เนื่องจากมีรายงานว่าพระองค์เอาใจออกห่างกษัตริย์พม่า และการสอบสวนพบว่ามีมูลความจริง พระองค์ได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากเจ้าฟ้าเมืองยาง ซึ่งยังคงยกย่องว่าพระองค์อยู่ในฐานะพระเจ้าเชียงใหม่ พงศาวดารพม่าระบุในทำนองเดียวกันว่ามังรายละกะยอถูกรายงานในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2210 และถูกเนรเทศไปเมืองยาง และเจ้าฟ้าเมืองยางได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่ และในปี พ.ศ. 2214 กรุงอังวะแต่งตั้งให้มังรายยันตะ (อังกฤษ: Minyè Yanta) มาเป็นเมียวหวุ่นแทน[8]

ทั้งตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่และพงศาวดารโยนกระบุตรงกันว่าพระองค์สิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2215[10] อุปราชอึ้งแซะ (อึ้งแซะ แปลว่าวังหน้า) จากกรุงอังวะจึงเสด็จมาสืบราชสมบัติเมืองเชียงใหม่ในปีนั้น[11] Ken Kirigaya เห็นว่า เหตุการณ์นี้ควรจะเป็น พระเจ้าปเยสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2215 และพระเจ้านะราวะระขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์พม่าพระองค์ต่อมา[6]

อ้างอิง[แก้]

  1. ประวัติศาสตร์ล้านนา, หน้า 631
  2. 2.0 2.1 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับเชียงใหม่ 700 ปี (PDF). เชียงใหม่: ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่. 2538. p. 99. ISBN 974-8150-62-3.
  3. ประชากิจกรจักร, พระยา (2557). พงศาวดารโยนก. นนทบุรี: ศรีปัญญา. pp. 395–396. ISBN 978-616-7146-62-1.
  4. ประชากิจกรจักร, พระยา (2516). พงศาวดารโยนก. กรุงเทพฯ: บุรินทร์การพิมพ์. pp. 410–413.
  5. "ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๖๑ - วิกิซอร์ซ". th.wikisource.org.
  6. 6.0 6.1 Kirigaya, Ken (29 November 2014). "Some annotations to the Chiang Mai chronicle: The era of Burmese rule in Lan Na" (PDF). Journal of the Siam Society. 102: 275 – โดยทาง The Siam Society under Royal Patronage.
  7. สุขคตะ, เพ็ญสุภา (16 กรกฎาคม 2023). "ตระหนัก 'ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่' (จบ) ความคลาดเคลื่อนที่ควรแก้ไข ทุกฝ่ายร่วมชำระใหม่แบบขยายความ". มติชนสุดสัปดาห์. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 ธันวาคม 2023. สืบค้นเมื่อ 8 ธันวาคม 2023.
  8. 8.0 8.1 8.2 THIEN, NAI (29 กุมภาพันธ์ 1912). "INTERCOURSE BETWEEN BURMA AND SIAM AS RECORDED IN HMANNAN YAZAWINDAWGYI" (PDF). สยามสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์. pp. 88–93. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2 มิถุนายน 2021. สืบค้นเมื่อ 8 ธันวาคม 2023.
  9. แซ่เซียว, ลัดดาวัลย์ (2545). 200 ปี พม่าในล้านนา. กรุงเทพฯ: โครงการอาณาบริเวณศึกษา 5 ภูมิภาค. pp. 87–92. ISBN 9747206099.
  10. อ๋องสกุล, สรัสวดี (2553). ประวัติศาสตร์ล้านนา (พิมพ์ครั้งที่ 7 ed.). กรุงเทพฯ: อมรินทร์. p. 631. ISBN 978-974-8132-15-0.
  11. วิเชียรเขียว, อรุณรัตน์; วัยอาจ, เดวิด เค (2543). ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: ซิลค์เวอร์ม. p. 134. ISBN 978-974-9575-51-2.
ก่อนหน้า เจ้าเมืองแพร่ ถัดไป
พระแสนเมือง เจ้าผู้ครองแคว้นเชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่า
(พ.ศ. 2202/2206 - พ.ศ. 2215)
อุปราชอึ้งแซะ